ประวัติศาสตร์นอกห้องเรียน
4 ผลงาน‘กำพล จำปาพันธ์’
บุ๊กสโตร์
สำนักพิมพ์มติชน ชวนกำพล จำปาพันธ์ เจ้าของผลงานล่าสุด “Downtown Ayutthaya” มาพูดคุยถึงไอเดียหลักของ 4 ผลงานที่ ตีพิมพ์กับสำนักพิมพ์มติชน ชวนนักอ่านคอประวัติศาสตร์ไทยมาส่องเบื้องหลังนี้ด้วยกัน!
“งานผมมันเกี่ยวโยงและขยายสืบเนื่องกันมาหมด เพราะมีการวางคอนเซ็ปต์หลักของแต่ละเล่มเอาไว้ชัด ซึ่งเล่มอื่นจะสามารถทำต่อได้ หรือคนอื่นเอาไปทำต่อก็มี ซึ่งเป็นประเด็นที่อาจารย์ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ ผู้กรุณาเขียนคำนำเสนอให้ได้บอกเล่าเอาไว้แล้ว อย่าง 4 เล่มที่มติชนพิมพ์ อย่างเล่ม “นาคยุดครุฑ : “ลาว” การเมืองในประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทย” เป็นงานศึกษาประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับลาว ภายใต้กระแส “อุษาคเนย์ศึกษา” ซึ่งเรื่องบทบาทของคนลาวก็มาอยู่เล่ม Downtown Ayutthaya เช่นกัน เราไม่ค่อยนึกถึงบทบาทของเพื่อนบ้านต่อกรุงศรีอยุธยาเท่าไหร่ เลยต้องมีงานที่เข้ามาเติมเต็มเรื่องนี้
เล่มต่อมาคือเล่ม “พระเจ้าตาก กษัตริย์นักการค้า และธนบุรีศรีมหาสมุทร” ก็จะเห็นพัฒนาการความเป็นเมืองท่าของเมืองบางกอกธนบุรี ซึ่งมีพัฒนาการเป็นเมืองท่าอันดับสองของราชอาณาจักรมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย ธนบุรี และกรุงเทพฯ สืบทอดมรดกความเป็นสังคมเมืองท่านานาชาติมาจากยุคอยุธยา เพราะฉะนั้นเวลาเราศึกษาประวัติศาสตร์อย่างช่วงธนบุรีถึงต้นรัตนโกสินทร์ เราดูแต่บทบาทของสมเด็จพระเจ้าตากสินฯ หรือบทบาทของรัชกาลที่ 1 ไม่ได้
มันต้องเป็น “ประวัติศาสตร์สังคม” ก็เลยมาสู่เล่มที่สาม
คือเล่ม “มนุษย์อยุธยา : ประวัติศาสตร์สังคมจากข้าวปลา หยูกยา ตำรา Sex” ซึ่งเล่มนี้ได้ทดลองใช้แนวคิด Early modern เป็นคอนเซ็ปต์หลัก ขยายมาจากแนวคิด Cosmopolitan society (สังคมเมืองท่านานาชาติ) มาอีกสเต็ปหนึ่ง สำหรับผม อยุธยาถูกใช้เป็นจุดอ้างอิงสร้างความชอบธรรมให้กับขนบจารีตต่างๆ แต่ตัวจารีตเหล่านั้นหลายส่วนไม่มีความต่อเนื่องกับจารีตสมัยอยุธยา และอยุธยาก็ไม่ใช่รัฐจารีต มันมีพัฒนาการบางอย่างในแบบของมันเอง แต่ก็นั่นแหละช่วงหลังมานี้ผมรู้สึกมันมีอะไรแปลกๆ แปร่งๆ เวลาที่คนอื่นเรียกอยุธยาว่า “เมืองท่านานาชาติ” มันคนละเซนส์กันกับที่เราเสนอ บางคนก็ใช้ในลักษณะไปในทางชาตินิยม ภาคภูมิใจในความเป็นชาติที่เคยเจริญรุ่งเรืองมีชาวต่างชาติเข้ามาอาศัยอะไรทำนองนั้น
พอมาถึงเล่มนี้ “Downtown Ayutthaya” เลยเสนออีกคอนเซ็ปต์หนึ่งคือ “First globalization” (โลกาภิวัตน์แรก) เป็นสถานีต่อจาก “เมืองท่านานาชาติ” ในเล่มนี้จะเห็นความเชื่อมโยงของผู้คนชุมชนต่างๆ ในอยุธยาในระดับขอบเขตสากล ถึงแม้ว่าสมัยอยุธยาก็มีเขตแดน แต่เขตแดนที่ว่าเป็นคนละคอนเซ็ปต์กับเขตแดนยุครัฐชาติ มันไม่ได้ปิดกั้นการเดินทางไปมาหาสู่และตั้งถิ่นฐานของผู้คน
จากเล่มนี้จะเห็นกระบวน การเชื่อมต่อกันอย่างแนบแน่นระหว่างผู้คนจากเกือบจะทั่วมุมโลกในยุคนั้นมามีปฏิสัมพันธ์กันในพื้นที่ย่านเมืองอยุธยา ในตลาดของอยุธยา มีคนทุกชนชาติเดินชนไหล่กันเป็นว่าเล่น เราจะเห็นการอพยพย้ายถิ่นฐานเข้ามาเป็นอันมากของผู้คนทั้งใกล้และไกล เรารู้ว่าอยุธยาเป็นยุครุ่งเรือง แต่เราไม่รู้ว่ารุ่งเรืองได้อย่างไร หรือรุ่งเรืองแบบไหน
การเกิดรับคนจากโลกภายนอกเป็นเหตุให้ได้รับเอาทรัพยากรจากนานาชาติเข้ามาเป็นของตนเองได้อย่างไร ซึ่งจะช่วยให้เห็นว่าทุกวันนี้เราได้ถอยห่างจากวิถีความเจริญในแบบนั้นไปมากน้อยเพียงใด”
“Downtown Ayutthaya ต่างชาติต่างภาษา และโลกาภิวัตน์แรกในสยาม-อุษาคเนย์” ของกำพล จำปาพันธ์ และโมโมทาโร่ จะพาผู้อ่านสำรวจย่านร้านตลาดชุมชนของชนชาติต่างๆ ในกรุงศรีอยุธยา และติดตามดูชีวิตประจำวัน ความเป็นมา เพื่อหาคำตอบว่า การเป็นเมืองท่าการค้านานาชาติของกรุงศรีอยุธยาทำได้อย่างไร และทำไมจึงถือได้ว่าเป็น “โลกาภิวัตน์แรกในสยาม-อุษาคเนย์”
ทดลองอ่าน: http://bit.ly/3Xwygo7
สั่งซื้อได้ที่ : http://bit.ly/3j0hVt1
เปิดโซนความสนุก งาน Knowledge Book Fair
จะมาเดี่ยว ควงแขนมาเป็นคู่ ยกทีมมาทั้งแก๊ง ก็เพลิดเพลินไปกับทุกโซน!
Knowledge Sharing Zone
จุดแจกหนังสือฟรี! เพราะพวกเราเชื่อว่าการมอบหนังสือคือการแบ่งปันความรู้ เป็นการสร้างองค์ความรู้ให้กับคนในสังคม ต่อยอดและกระตุ้นการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์
Book Zone
เพื่อนสำนักพิมพ์มารวมตัวกันอย่างคับคั่ง ทั้ง มติชน/ สารคดี-เมืองโบราณ/ แสงดาว/ ต้นฉบับ/ ริเวอร์บุ๊คส์/ มูลนิธิโครงการตำราฯ/ Salt/ Salmon/ แอร์โรว์/ ยิปซี/ นานมีบุ๊คส์/ อะโวคาโด้/ Bookscape/ สุขภาพใจ/ Sophia และ broccoli ร่วมกันขนทัพหนังสือมาเสิร์ฟแบบจัดเต็ม
Food Zone
เทศกาลอาหารอร่อย เต็มอิ่มกับนานาร้านดัง มาครบทั้งอาหารคาว อาหารหวาน และเครื่องดื่ม คัดสรรโดย Sentangsedtee เดินเพลินๆ อิ่มอร่อยได้ทั้งวัน
Talk room
พูดคุยหลากสาระความรู้ตั้งแต่ใต้ดินไปจนถึงอวกาศ ไม่ว่าจะเป็นศิลปวัฒนธรรม สารคดี วิทยาศาสตร์ การเมือง วิชาการ และแรงบันดาลใจ คุยเต็มอิ่มครบองค์ความรู้ทั้งเสวนาและบุ๊คคลับ
ลงทะเบียนกิจกรรมได้ที่ : https://forms.gle/S2Vm239PKSFZyBYN8
Book Taste
จิบกาแฟ ดื่มด่ำวรรณกรรม ชิมรสอาหารไทย(ไม่)แท้ กิจกรรมที่ชวนมาลิ้มลองรสชาติพร้อมกับชิมรสหนังสือไปพร้อมๆ กัน
ลงทะเบียนกิจกรรมได้ที่ : https://forms.gle/S2Vm239PKSFZyBYN8
Playground
ปลดปล่อยพลังความเป็นเด็ก สนุกไปกับการแต่งเติมสีสันของความรู้ ไม่ว่าจะกิจกรรมพับกระดาษ เพนต์กระเป๋า และเขียนการ์ตูน
Music
ปล่อยใจเพลิดเพลินไปกับเสียงดนตรี นั่งชิลฟังเพลงในสวนกับวง Roberto Uno ดื่มด่ำบรรยากาศสบายๆ ฟังเพลงเพราะๆ
มาอ่านเต็มอิ่ม ฟังเต็มอิ่ม คุยเต็มอิ่ม เดินเต็มอิ่ม เล่นเต็มอิ่ม สนุกเต็มอิ่ม และอิ่มเอมใจ ได้ในงานนี้เลย
