วัดพิชยญาติการามรำลึกสมเด็จพระพุทธชินวงศ์
อริยะโลกที่ 6
วันพุธที่ 28 มิ.ย. 2566 รำลึกครบรอบ 4 ปี มรณกาล “สมเด็จพระพุทธ ชินวงศ์” (สมศักดิ์ อุปสโม) อดีตเจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการาม อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม อดีตเจ้าคณะใหญ่หนกลาง
มีนามเดิมว่า สมศักดิ์ ชูมาลัยวงศ์ เกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 2 ก.พ.2484 ที่บ้านเลขที่ 100 หมู่ที่ 2 ต.ปากจั่น อ.นครหลวง จ.พระนครศรีอยุธยา
เข้าพิธีอุปสมบท เมื่อวันที่ 5 เม.ย.2504 ที่วัดละมุด จ.พระนครศรีอยุธยา โดยมีพระครูนครวิหารคุณ (ฟัก) วัดบันได เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้รับฉายาว่า อุปสโม มีความหมายว่า ผู้มีจิตใจสงบในธรรมอันลึกซึ้ง
หลังเข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ มุ่งมั่นการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ.2515 สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค
ในการเรียนบาลีนั้น มีความเพียรเป็นเลิศ ศึกษาค้นคว้าตำรับตำราจนชำนาญ เก่งคำศัพท์ แม่นไวยากรณ์ อีกทั้งมีพรสวรรค์ด้านแต่งกาพย์กลอน เขียนตำราบาลี ช่ำชองภาษาพม่า สันสกฤต และอังกฤษ โดดเด่นทั้งการศึกษาและวิชาการ
จากนั้น พ.ศ.2517 ไปเรียนต่อที่ประเทศอินเดีย จนสอบได้ปริญญามหาบัณฑิต และปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์เอเชียโบราณ จากมหาวิทยาลัยมคธ
เมื่อจบจากอินเดีย ได้เดินทางกลับเมืองไทยทำหน้าที่เป็นครูสอนหนังสือ ได้รับงานคณบดีคณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และทำหน้าที่ครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกบาลี ป.ธ.8 ประจำสำนักเรียนส่วนกลาง วัดสามพระยา และสำนักเรียนวัดชนะสงคราม
ผลงานที่สร้างชื่อเสียงและได้ตีพิมพ์แล้ว อาทิ คัมภีร์อภิธานัปปทีปิกาฎกา, ปริวรรตแปลปทานุกรม พระไตรปิฎกฉบับบาลี-ไทย เป็นต้น ล้วนได้รับการยอมรับจากคณะสงฆ์ทั้งสิ้น
งานปกครองคณะสงฆ์ พ.ศ.2529 เป็นพระอุปัชฌาย์วิสามัญ พ.ศ.2540 เป็นเจ้าอาวาสวัดพิชยญาติการามวรวิหาร พ.ศ.2550 เป็นกรรมการมหาเถรสมาคม (โดยแต่งตั้ง) พ.ศ.2554 เป็นกรรมการมหาเถรสมาคม (โดยตำแหน่ง) พ.ศ.2554 เป็นเจ้าคณะใหญ่หนกลาง
สมณศักดิ์ พ.ศ.2554 ได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏที่ สมเด็จพระพุทธชินวงศ์
นอกจากดำรงตำแหน่งสำคัญในทาง คณะสงฆ์ ท่านยังมีตำแหน่งอีกมากมาย อาทิ หัวหน้าพระธรรมทูต สายที่ 1, คณะกรรมการพิจารณางบประมาณศาสนสมบัติกลางประจำ (พศป.), กรรมการมูลนิธิ โรงพยาบาลสงฆ์, รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตบาฬีศึกษาพุทธโฆส จ.นครปฐม เป็นต้น
ทั้งนี้ เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่พระศรีสุทธิพงศ์ เป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งในชื่อว่า ‘สถาบันบาฬีศึกษาพุทธโฆส’ เมื่อปี พ.ศ.2530 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อฟื้นฟูการเรียนการสอนภาษาบาลีตามแนวคัมภีร์หลักภาษาบาลีชั้นสูง ได้แก่ คัมภีร์สัททาวิเสส เพื่อเป็นการวางพื้นฐานความรู้ความเชี่ยวชาญทางด้านภาษาบาลีซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการศึกษาพระไตรปิฎกได้อย่างถูกต้อง
งานวิชาการทุกชิ้นที่ออกสู่สายตา ล้วนแต่ได้รับการยอมรับ แม้กระทั่ง สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฟื้น ชุตินธโร) ครั้งยังมีชีวิตอยู่ ยังกล่าวชื่นชมผลงานของท่าน
ต่อมา เข้ารับการรักษาที่ ร.พ.กรุงเทพ ด้วยภาวะความดันโลหิตสูง หัวใจโต ให้การรักษาด้วยยา ต่อมามีภาวะโรคไต จึงได้รักษาโดยการฟอกเลือดล้างไต ด้วยเครื่องไตเทียมตั้งแต่ปี พ.ศ.2555 เป็นระยะเวลา 7 ปี
เมื่อปี พ.ศ.2560 พบว่ามีภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ จึงได้รับการรักษาด้วยการทำบอลลูน สวนหัวใจ 1 เส้น และได้รับการฟอกไตมาตลอด
วันศุกร์ที่ 28 มิ.ย.2562 มรณภาพ อย่างสงบ สร้างความเศร้าสลดอาลัยเป็นอย่างยิ่ง
