ถึงเวลา มารื้อปรับระบบพัฒนาคนกันใหม่ (45)
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต ป.ธ.๙)
โรงเรียนได้พยายามกลับเข้ามาสู่การใช้การสื่อสารระหว่างกัน ทั้งในระดับครูด้วยกันเอง และครูต่อนักเรียน เราได้พบวิธีนี้ก่อให้เกิดการพัฒนาสิ่งใหม่ๆ ขึ้นมาได้อย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะหลีกไปใช้สื่อใดๆ ก็ตาม มนุษย์กับมนุษย์ สามารถสื่อสัมพันธ์ได้ทั้งสองทาง และจะได้เรื่องอื่นๆ เพิ่มขึ้นมานอกเหนือจากเรื่องความรู้ ทั้งในเรื่องของกระบวนทัศน์ เรื่องของพฤติกรรม ฯลฯ เพราะสื่อไปให้นักเรียน นักเรียนก็มีปฏิกิริยาตอบกลับ ครูจะเห็นได้ทันทีว่าเด็กเข้าใจหรือไม่ วิธีสงสัย วิธีนิ่งเงียบโดยปราศจากคำถามของเด็กจะทำให้ครูเหงื่อตกได้เหมือนกัน
ในประเด็นเรื่องของการให้เด็กเข้าสู่ความเป็นจริง คือการให้เด็กได้ลงมือกระทำ ได้เรียนรู้จากสิ่งต่างๆ ด้วยตัวของเขาเอง เช่นเมื่อมีการเรียนเรื่องพืช เราก็มีการเพาะต้นไม้กันจริงๆ ถ้าปลูกผักที่กินได้ เมื่อผักโตแล้วก็เอาไปทำอาหาร นี่ก็เป็นการเรียนที่จริงขึ้นไปเรื่อยๆ
อ.บุราณี ของอนุบาลเราก็เรียนรู้จากหลักการเดียวกัน คือการสัมผัส เด็กเล็กๆ จิตใจของเขายังบริสุทธิ์ ค่อนข้างจะว่าง
คำถาม คือเราจะใช้กระบวนการอย่างไรมาช่วยให้เด็กมีสติ มีสมาธิจากการทำงาน และมีปัญญาในขั้นสูงต่อไป ซึ่งถ้าหากจะฝึกฝนกันตั้งแต่อนุบาลจนถึงมัธยม เราควรจะทำเรื่องใดบ้าง แต่เท่าที่สังเกตเห็น เด็กจะมีสมาธิในเรื่องของการเล่น ถ้าเขาเล่นอะไรแล้วจะมีสมาธิมาก แต่การจะสานต่อไปจะทำอย่างไร
อ.ประภาภัทร หลักสูตรหรือแผนการสอนประจำวันของโรงเรียนเราทุกวันนี้ ก็ยังเปลี่ยนทุกวัน เด็กมัธยม 1 ของเรามีปัญหาเรื่องพูดไม่ชัด เราแก้ด้วยการฝึกให้ร้องเพลง มีปัญหาเรื่องการใช้คำเราแก้ด้วยการเล่นกลบท อันนี้ไม่ทราบว่าเป็นปรากฏการณ์ของ เด็กวัยรุ่นโดยทั่วไปหรือเปล่า
อ.ศีลวัต เด็กวัยนี้เป็นวัยที่ชอบดูตัวเอง เวลาให้มาพูดหน้าห้องมักจะติด เมื่อติดแล้วทำให้พูดไม่ออกจึงต้องเลียนแบบบุคลิกที่เขามองเห็นจากโทรทัศน์ วิธีใช้คำพูดก็ไปขอยืมมาจากที่เคยได้ยินในวิทยุ เขาหยิบเอามาใช้เพราะคิดว่าเป็นวิธีที่คนอื่นจะเห็นว่าเขาสูง (กว่าคนอื่นนั่นเอง)
อ.ประภาภัทร เราจึงต้องให้ร้องเพลง เพื่อให้รู้จักเปล่งเสียงที่เป็นถ้อยคำไพเราะ
อ.กราย เมื่อผมดูจากสไลด์ จากกิจกรรมต่างๆ แล้วลองเปรียบเทียบกับสิ่งที่ผมเรียนในตอนเด็กๆ ผมรู้สึกว่าการเอาแต่เรียนนั้นมันทุกข์ทรมาน มันเจ็บปวด แต่โรงเรียนนี้เขาเรียนกันอย่างสนุกสนาน ผมเคยได้ยินท่านพูดเกี่ยวกับเรื่องการเรียนให้เป็นสุข
การพัฒนาตนเอง เราน่าจะมีการสร้างท่าทีของการเรียนรู้การใฝ่รู้ การใฝ่รู้ใฝ่เรียนจะทำให้เกิดฉันทะขึ้นมา เมื่อทำไปเรื่อยๆ มันก็มีความสุข การเรียนอย่างมีความสุขจะก่อให้เกิดปัญญาขึ้นมาได้
