หนังสือ … ‘พุทธศิลป์ไทยสายสัมพันธ์กับศรีลังกา’
ผู้เขียน … รุ่งโรจน์ ธรรมรุ่งเรือง
จัดพิมพ์โดย … ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
ราคา … 250 บาท
หนังสือ “พุทธศิลป์ไทยสายสัมพันธ์กับศรีลังกา” มีเนื้อหาที่อธิบายดินแดนไทยกับศรีลังกามีการติดต่อสัมพันธ์กันในด้านพระพุทธศาสนามาอย่างยาวนาน โดยประเด็นความสัมพันธ์ที่อยู่ในความรับรู้ของผู้คนโดยส่วนใหญ่ ได้แก่ การที่ดินแดนไทยรับพุทธศาสนาจากศรีลังกามาตั้งมั่น เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 18 ซึ่งพุทธศาสนาที่เข้ามาในระยะเวลานี้นิยมเรียกกันในปัจจุบันว่า พุทธศาสนาลังกาวงศ์ รับรู้กันว่ามีบทบาทอย่างมากในนครศรีธรรมราช สุโขทัย และล้านนา
ทั้งนี้ หลักฐานที่นำมาใช้อ้างอิงมักเป็นหลักฐานเอกสาร หลักฐานลายลักษณ์อักษรต่างๆ แทบทั้งสิ้น แต่หากประมวล หลักฐานทางศิลปกรรมเพิ่มเติมเข้าไปด้วย เห็นความสัมพันธ์ระหว่างกันที่แนบแน่นมากยิ่งขึ้น และทำให้สืบย้อนสายสัมพันธ์ทางพุทธศาสนากลับไปได้ไกลกว่า 1,500 ปี หรือสมัยทวารวดี และยังมีความสัมพันธ์ชัดเจน จนถึงเมื่อประมาณร้อยกว่าปีที่แล้ว
หลักฐานทางพุทธศิลป์ไทยทำให้เห็นความสัมพันธ์ที่ดินแดนไทยไปเกี่ยวข้องกับลังกาทวีป เมื่อนำมาประมวลเข้ากับหลักฐานอื่นๆ ผู้อ่านจะยิ่งเห็นถึงบทบาทของพุทธศาสนาในศรีลังกาที่มีอยู่ในความคิดความเชื่อของคนในดินแดนไทย และสะท้อนให้เห็นว่าคนในดินแดนไทย มองลังกาทวีปว่าเป็นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนา
ผู้เขียนได้คลี่ให้เห็นถึงสายสัมพันธ์ไทยกับศรีลังกาผ่านงานพุทธศิลป์ ที่ได้ศึกษาข้อมูลจากลายลักษณ์อักษร พุทธศิลปกรรม ปูชนียสถาน ปูชนียวัตถุ จิตรกรรม ซึ่งจากการสันนิษฐานว่าดินแดนไทยกับศรีลังกามีการติดต่อสัมพันธ์ทางด้านพุทธศาสนากันมาอย่างยาวนาน (ก่อนหน้าพุทธศตวรรษที่ 18) แต่หลักฐานยังมีน้อยเกินกว่าจะให้เห็นความสัมพันธ์
กระทั่งราวพุทธศตวรรษที่ 18-19 อันเป็นระยะเวลาที่ในดินแดนไทยเกิดบ้านเมืองต่างๆ ขึ้น ได้แก่ นครศรีธรรมราช สุโขทัย ล้านนา และกรุงศรีอยุธยา ได้พบว่าพุทธศาสนาจากศรีลังกา ได้เป็นแกนความเชื่อหลักของบ้านเมืองเหล่านี้ หรือที่เรียกว่า “ลังกาวงศ์”
จนกระทั่งถึงความรุ่งเรืองของพุทธศิลป์ไทยในลังกาตั้งแต่ปลายสมัยอยุธยา แต่พอมาถึงอยุธยาตอนปลายผ่านรัตนโกสินทร์ พุทธศาสนาไทยรุ่งเรือง พุทธศิลป์ไทยรุ่งเรือง ในขณะที่พุทธศาสนาในลังกาได้ตกต่ำถึงขนาดไม่มีพระสงฆ์อยู่เลย เพราะฉะนั้นความรุ่งเรืองแบบที่เห็นได้ด้วยตาแบบอยุธยาตอนปลายหรือรัตนโกสินทร์ไม่มีอีกต่อไปแล้ว แต่เป็นลักษณะของความรุ่งเรืองผ่านความทรงจำ เป็นหน้าตาแบบไทยที่สะท้อนความศักดิ์สิทธิ์ในความทรงจำ และลังกาในความทรงจำมากกว่า
ซึ่งมุมมองดังกล่าวนี้สามารถนำมาอธิบายคติความเชื่อในการสร้างเจดียสถานวัตถุในพุทธศาสนาของไทยได้มากมาย
งานเขียนทะไลลามะที่14‘ศาสนาทั้งผองพี่น้องกัน’
หลักคิดท่าทีสูตรโยคะที่สำคัญ‘ปรัชญาฝ่ายโยคะ’
“… ทุกข์ที่เกิดขึ้นนั้น ไม่ได้มาจากคนอื่น เพราะอันที่จริงแล้ว ไม่ใช่คนอื่นที่ทำร้ายเรา แต่ความคิดเราเองนั่นแหละที่ทำร้ายตัวของเราเอง …” คติธรรม พระอาจารย์สมทบ ปรักกโม วัดกลาง อ.บางปลาม้า จ.สุพรรณบุรี
เริ่มต้นคอลัมน์ในสัปดาห์นี้ ขอแนะนำหนังสือดีจากสำนักพิมพ์ เอ็มไอเอส นำเสนอ “นิทานชาดก 50 เรื่อง สอนลูกให้เป็นคนดี” ผู้เขียน : กองบรรณาธิการเอ็มไอเอส … คัดสรรนิทานชาดก 50 เรื่อง ที่มีข้อคิดสอนใจ และเหมาะอย่างยิ่งสำหรับน้องๆ เพราะเนื้อเรื่องสนุกสนาน ชวนติดตาม พร้อมภาพวาดประกอบสี่สีสวยงาม ช่วยให้เด็กๆ มีสมาธิ เกิดความสนใจในการเรียนรู้ และจดจำทำความเข้าใจได้ง่ายยิ่งขึ้น อีกทั้งยังช่วยส่งเสริม ความสามารถทางสติปัญญา ความฉลาดทางอารมณ์ ความฉลาดทางจริยธรรมและศีลธรรม แม้ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนแปลงไปเร็วสักเพียงใด แต่ข้อคิดสอนใจที่แฝงอยู่ในนิทานชาดกก็ยังคงเป็นสิ่งที่สังคมโลกปรารถนาอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ด้วยคุณธรรมและความดีงามในจิตใจนั้นไม่เคยล้าสมัยไปกับกาลเวลาเลย ราคา 199 บาท
“ศาสนา : ประวัติศาสตร์ศรัทธาแห่งมวลมนุษย์” ผู้เขียน : ริชาร์ด ฮัลโลเวย์, ผู้เแปล : สุนันทา วรรณสินธ์ เบล … หนังสือที่รวบรวมเกร็ดประวัติของศาสนาทั่วโลกมาร้อยเรียงกันได้อย่างมีชีวิตชีวา สะท้อนให้เห็นว่าศาสนาทับซ้อนกับมิติทางสังคม การเมืองและวัฒนธรรมอย่างมิอาจแยกขาด พร้อมชวนให้ขบคิดถึงบทบาทของศาสนาที่มีต่อมนุษย์ เมื่อศาสนาอาจไม่ได้เป็นเพียงเครื่อง ยึดเหนี่ยวที่ช่วยปลอบประโลมใจ แต่ยังถูกตีตราว่าเป็นชนวนเหตุแห่งสงครามกวาดล้าง และการเข่นฆ่าคุกคามในหน้าประวัติศาสตร์ เช่นนั้นแล้วเราควรรับมือกับดาบ สองคมที่มีชื่อว่าศาสนาอย่างไร เพื่อไม่ให้คมดาบแห่งศรัทธานั้นทิ่มแทง สำนักพิมพ์บุ๊คสเคป จัดพิมพ์ ราคา 365 บาท
“ศาสนาทั้งผองพี่น้องกัน” ผู้เขียน : องค์ทะไลลามะที่ 14, ผู้แปล : นัยนา นาควัชระ…หนังสือเล่มนี้ไม่ใช่หนังสือธรรมะ แต่เป็นการเล่าถึงประสบการณ์และสายสัมพันธ์ส่วนพระองค์ที่ทรงมีกับศาสนาอื่นๆ กล่าวได้ว่า องค์ทะไลลามะที่ 14 ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในฐานะผู้นำทางโลกและทางธรรมของประชาชนชาวทิเบต ท่านเป็นทะไลลามะ พระองค์ปัจจุบัน และเป็นที่รู้จักระดับโลกในปี 1989 เมื่อได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพจากการอุทิศตนให้กับการต่อสู้อย่างสันติที่จะปลดปล่อยทิเบต ท่านเรียกร้องให้มีความกรุณาและความรับผิดชอบร่วมอย่างเป็นสากล ผ่านงานเขียนและงานปาฐกถาธรรมมากมาย นี่จึงเป็นงานเขียนอีกชิ้นหนึ่งที่ควรค่าแก่การศึกษา สำนักพิมพ์สวนเงินมีมา จัดพิมพ์ ราคา 290 บาท
“ปรัชญาฝ่ายโยคะ” ผู้เขียน : สวามี สัตยานันทปุรี…หนังสือเล่มนี้ เขียนขึ้นโดยท่านมหาฤาษีปตัญชลี นับเป็นหนังสือปรัชญาฝ่ายพราหมณ์ที่รวบรวมบรรดาวิธีบริกรรม หลักคิดท่าทีและสูตรโยคะที่สำคัญ โยคะนับเป็นนิกาย 1 ใน 6 นิกายหลักของพราหมณ์ฮินดู ได้แก่ นยายะ ไวเศษิกะ สางขยะ มีมางสา และเวทานตะ ท่านสวามี สัตยานันทปุรี เป็นผู้แปลเรียบเรียงขึ้นในภาคภาษาไทย ทั้งนี้ อาจารย์ ปตัญชลีให้ความหมายไว้เป็นสูตรที่สองในปฐมปาทะของคัมภีร์นั้นว่า โยคะคือการดับพฤติกรรมของจิต มีปัญหาว่าพฤติกรรมของจิตคืออะไร ทำไมจึงต้องดับและจะดับได้อย่างไร คำตอบของปัญหาเหล่านี้ เป็นเนื้อหาที่สำคัญของปรัชญาฝ่ายโยคะ ที่มีคำตอบอยู่ในหนังสือเล่มนี้ โดยให้หลักการและเหตุผลไว้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ สำนักพิมพ์ศรีปัญญา จัดพิมพ์ ราคา 320 บาท
แล้วพบกันใหม่ในสัปดาห์หน้า
คนข่าวธรรมะ
[email protected]
