หนังสือ … ‘หลอมรวม/ล่มสลาย : ประวัติศาสตร์เชิงโบราณคดี ของพระพุทธศาสนาในอินเดีย’
ผู้เขียน … Lars Fogelin (ลาร์ส โฟเคลิน)
ผู้แปล … วรรณพรรธน์ เฟรนซ์
จัดพิมพ์โดย … สำนักพิมพ์ ILLUMINATIONS
ราคา 550 บาท
เมื่อกล่าวถึงประเทศอินเดีย สิ่งแรกที่ผู้อ่านชาวไทยส่วนใหญ่มักจะนึกถึงคือ ดินแดนอนุทวีปอันน่าทึ่งเพราะเป็นต้นกำเนิดของพระพุทธศาสนานับเนื่องมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล หรือกว่าสองพันปีล่วงมาแล้ว
ในความรับรู้ทั่วไปของบรรดาพุทธ ศาสนิกชนไทยเกี่ยวกับพัฒนาการของพระศาสนานั้น ถือเป็นผลิตผลจากการศึกษารวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลผ่านหลักฐานด้านวรรณกรรมทางศาสนาประเภทต่างๆ จึงได้ภาพสะท้อนของ “ประวัติศาสตร์ทางพระพุทธศาสนา” ตั้งแต่สมัยพุทธกาลอันเป็นยุคแรกเริ่ม ไปจนถึงการล่มสลายในช่วงระยะกว่าหนึ่งพันปีหลังจากนั้น…
ถึงแม้การจำลองภาพ “ความเป็นมาของพระพุทธศาสนา” ในอดีตจากหลักฐานวรรณกรรมทางศาสนานั้น แทบจะครอบคลุม ครบถ้วนทุกบริบท ทั้งที่เป็นมุมมองทางด้านพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ หลักปรัชญาศาสนา รวมไปถึงบทบาทของคณะสงฆ์และฆราวาสเเล้วก็ตาม
หากแต่เมื่อได้พิจารณาควบคู่กับหลักฐานทางโบราณคดีที่เป็นโบราณสถาน และศิลปวัตถุ ในอินเดียซึ่งถูกศึกษาและกำหนดอายุไว้ตามลำดับยุคสมัยตั้งแต่อย่างน้อยราวห้าร้อยปีก่อนคริสตกาล
กลับแสดงให้เห็นถึง “การขาดหาย” หรือ “ความไม่สอดคล้องกัน” ระหว่างชุดข้อมูลส่วนใหญ่ที่เคยถูกรับรู้ผ่านวรรณกรรม และที่ปรากฏจากการศึกษาวิเคราะห์ถึงความเป็นไปได้ ณ ช่วงเวลานั้น โดยอาศัยหลักฐานทางโบราณคดี
เช่น ประเด็นความเชื่อเกี่ยวกับบทบาท สถานภาพ และความสัมพันธ์ของคณะสงฆ์และฆราวาสที่มีต่อการเจริญขึ้นหรือเสื่อมโทรมลงของพุทธศาสนา การดำรงอยู่ของพระพุทธศาสนาร่วมกับลัทธิศาสนาอื่นๆ ร่วมสมัย และปัจจัยที่นำไปสู่การล่มสลายของพระพุทธศาสนาในอินเดีย
หนังสือเล่มนี้ ถกเถียงมุมมองเดิมที่กล่าวว่าพุทธศาสนาแบบตันตระเป็นความเสื่อมของศาสนา โดยเสนอว่านี่คือ “อีกขั้นพัฒนาการหนึ่งที่ก้าวหน้า” เนื่องจากตันตระช่วยตอบสนองความสนใจในความลึกลับของคนในระยะนั้นได้อย่างดี ด้วยทัศนคติที่เปิดรับความเป็นโลกียะมากกว่านิกายอื่นๆ ทำให้สาวกนิกายตันตระกลายเป็นกลุ่มที่สืบทอดพุทธศาสนาในอินเดีย แทนที่พระภิกษุฝ่ายมหายานผู้เคร่งครัดในคัมภีร์และอภิปรัชญาในที่สุด
ทั้งนี้ การตีความและมุมมองของ ลาร์ส โฟเคลิน ยังเป็นหนึ่งในมุมมองทางเลือกจากหลายมุมมองที่ผู้อ่านจะได้รับแง่คิดและการพัฒนาต่อยอดความรู้ทางด้านประวัติศาสตร์ ศิลปะและโบราณคดีอินเดียต่อไป
‘โพธิปักขิยธรรมฯ’สู่จุดหมายสูงสุดของพุทธบริษัท เรื่องเกี่ยวกับพุทธองค์‘พระพุทธเจ้า-มหาศาสดาโลก’
“การสื่อสารเป็นเรื่องสำคัญสำหรับทุกคน เมื่อเรายังอยู่ในโลกของความมีลาภ เสื่อมลาภ มียศ เสื่อมยศ สรรเสริญ นินทา สุข ทุกข์ ความฉลาดในการสื่อสารและมีปัญญาในการสื่อสาร จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง” คติธรรม พระอาจารย์สมทบ ปรักกโม วัดกลาง อ.บางปลาม้า จ.สุพรรณบุรี
เริ่มต้นคอลัมน์ในสัปดาห์นี้ ขอแนะนำหนังสือดีจากสำนักพิมพ์สารคดี นำเสนอ “ชีวิตแห่งศาสนา” ผู้เขียน : กฤษณมูรติ … มันคงจะวิเศษยิ่ง หากเราทุกคนในที่นี้สามารถค้นพบสิ่งนี้ได้ มิใช่อย่างเป็นแนวคิด มิใช่เป็นอะไรบางอย่างที่เข้าถึงได้โดยการคาดเดา แต่จากวันนี้ก้าวล่วงเข้าสู่มิติใหม่และดำรงชีวิตอย่างเต็มเปี่ยม บริบูรณ์ ประเสริฐสุด ชีวิตเช่นนั้นคือชีวิตแห่งศาสนา ไม่มีชีวิตแบบอื่น ไม่มีศาสนาแบบอื่น ชีวิตเยี่ยงนั้นจะให้คำตอบแก่ทุกคำถาม เพราะว่าความรักคือปัญญาอันยิ่งและเป็นจริง พร้อมทั้งมีความตื่นตัวและความอ่อนน้อมยิ่ง คุณจะโชกชุ่มด้วยสิ่งนี้หรือไม่ แต่สิ่งเดียวนี้เท่านั้นที่สำคัญในชีวิต เราทุกคนทำได้ หยั่งรู้มันโดยง่ายๆ เป็นปกติธรรมดา โดยปราศจากความขัดแย้งหรือแรงพยายามแล้ว เราก็จะมีชีวิตที่แตกต่างไป เป็นชีวิตอันธำรงไว้ซึ่งสติปัญญาอันใหญ่หลวง หลักแหลม กระจ่างชัด ความกระจ่างชัดเช่นนี้เป็นแสงสว่างแก่ตัวมันเอง แสงสว่างนี้จะสลายปัญหาทั้งมวล มูลนิธิอันวีกษณา จัดพิมพ์ ราคา 210 บาท
“โพธิปักขิยธรรม : ธรรมสูงสุดแห่งความรู้แจ้ง ๓๗ ประการ” ผู้เขียน : พุทธทาสภิกขุ … ในสภาพสังคมเช่นปัจจุบัน เสื่อมทรามทางด้านจิตใจของคนในสังคมเพิ่มขึ้นๆ คนก็เหินห่างธรรมะมากขึ้น วิถีชีวิตของสังคมไทยเดิมที่คนเคยแนบแน่นกับพระพุทธศาสนาเลือนจางไปทุกขณะ กระแสแห่งวัตถุนิยมและบริโภคนิยมไหลหลั่ง มาจนท่วมล้นสังคม แม้อดีตเดิมที่คนในสังคมยังสนิทชิดใกล้พระธรรม หนังสือเล่มนี้คงพอให้คำตอบบางประการได้ โดยเฉพาะข้อที่ว่าจะบรรลุโพธิ โดยวิธีใด แม้อาจตอบได้ไม่ครบ แต่ได้ให้คำตอบที่เป็นส่วนสำคัญที่สุดแล้ว หรืออย่างน้อยก็คงช่วยจุดประกายให้เกิดการแสวงหาพุทธิปัญญายิ่งๆ ขึ้น จนน้อมนำมาสู่การปฏิบัติในชีวิตจริง เกิดปัญญาความรู้ความเข้าใจ (โพธิ) อย่างแจ่มแจ้งเจนจบ บรรลุสู่จุดหมายสูงสุดของพุทธบริษัท คือความเป็นอุดมบุรุษนั่นเอง สมดังคำของพระเดชพระคุณอาจารย์ที่ฝากไว้ว่า …เราต้องการโพธิ เราก็สนใจแต่โพธิปักขิยธรรมก็แล้วกัน สำนักพิมพ์ธรรมสภา จัดพิมพ์ ราคา 80 บาท
“ไอน์สไตน์กับพุทธะ ปรัชญาคู่ขนานที่บรรจบพบกัน” ผู้เขียน : อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ และปราชญ์หลายท่าน … ศาสนาพุทธอันเป็นศาสนาสำคัญของชาวเอเชียมานานกว่าสองพันห้าร้อยปี รวมไปถึงนักปรัชญาอื่นๆ ของชาวเอเชียจะ ค้นหาความจริงด้วยการมองเข้าไปในจิตประเพณี ในขณะที่นักวิทยาศาสตร์ของโลกตะวันตกมีวิธีการค้นหาความจริงจากภายนอก หรือที่เรามักเรียกกันจนติดปากว่า ‘กฎแห่งธรรมชาติ’ แต่ไม่ว่าจะมองกันอย่างไร เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าแก่นแท้ของหลักปรัชญาล้วนมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน นั่นคือการค้นหา ‘กฎแห่งความเป็นจริงในชีวิต’ สำนักพิมพ์สมิต จัดพิมพ์ ราคา 115 บาท
“พระพุทธเจ้า มหาศาสดาโลก” ผู้เขียน : เสฐียรพงษ์ วรรณปก … เรื่องเกี่ยวกับพุทธองค์ มีแง่มุมควรพิจารณามากมาย ในพระไตรปิฎกพูดถึงตอนเสด็จ มิได้หนีออกบวชตามที่คนไทยเชื่อกัน หากเสด็จออกบวชต่อพระพักตร์เสด็จพ่อและเสด็จแม่ (เลี้ยง) มีตาม หลักฐานบันทึกไว้ในพระไตรปิฎก แต่ชาวไทยไม่ค่อยได้อ่านพระไตรปิฎก มักจะไปเชื่อหลักฐานหนังสือที่แต่ง ภายหลัง โดยเฉพาะหนังสือพุทธประวัติ ฉบับกรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ เป็นผู้ที่รับรู้กันแพร่หลายเสียด้วย สำนักพิมพ์ศยาม จัดพิมพ์ ราคา 120 บาท
แล้วพบกันใหม่ในสัปดาห์หน้า
คนข่าวธรรมะ
[email protected]
