ด้วยอาศัยแรงจูงใจใฝ่รู้แจ้งจริง ใฝ่สร้างสรรค์ และด้วยการใช้ปัญญา ที่มุ่งจะเข้าถึงความจริงแท้โดยซื่อตรง และที่จะใช้ความรู้ในความจริงนั้นสร้างประโยชน์สุข ด้วยความปรารถนาดีต่อชีวิตและสังคมอย่างแท้จริง ถ้าทําได้แม้เพียงเท่านี้ ก็นับว่าการศึกษาศิลปศาสตร์ได้ทําหน้าที่ของมันแล้วอย่างสมคุณค่า และได้ทําประโยชน์แก่สังคมในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อนี้แล้วอย่างคุ้มค่า
วิชาศิลปศาสตร์ดังเช่น ปรัชญา เมื่อเรียนและสอนอย่างถูกต้อง จะเป็นเครื่องพัฒนาปัญญา ด้วยการฝึกให้รู้จักคิด รู้จักวิเคราะห์สืบสาวเหตุปัจจัย เป็นต้น
ซึ่งเป็นการได้ผลตามความมุ่งหมายของการศึกษาศิลปศาสตร์นั้น แต่บางที เราก็เผลอลืมการปฏิบัติเพื่อความมุ่งหมายนี้ไปเสีย เช่น เมื่อเรียนปรัชญา ก็มักจะมัวมุ่งแต่มองดูเขา ถกเถียงกัน หรือก้าวพรวดเข้าร่วมการถกเถียง ด้วยท่าทีดังว่าตนได้เข้าร่วมกับฝ่ายโน้นหรือฝ่ายนี้ แทนที่จะหยิบยกเอาประเด็นที่เป็นข้อถกเถียง และความคิดของผู้ถกเถียงมาวิเคราะห์สืบสาวอย่างทั่วถึงตลอดสาย และรอบด้าน ให้ได้ทั้งความเข้าใจชัดเจนในประเด็น การเข้าถึงความคิดของผู้ถกเถียงทุกฝ่ายพร้อมทั้งมีข้อเสนอทาง ความคิดที่แตกต่อออกไปใหม่ของตนเอง ซึ่งทําให้มีการพัฒนาปัญญาของตนเอง และทําให้เกิดพัฒนาการทางปัญญาของสังคม ไปพร้อมกับการศึกษาวิชาศิลปศาสตร์
การศึกษาศิลปศาสตร์ จะต้องทําให้เกิดการพัฒนาปัญญาในความหมายที่กล่าวมานี้ขึ้นให้ได้ จึงจะเป็นการเรียนการสอนที่ถูกต้อง และจึงจะบรรลุความมุ่งหมายของการศึกษาศิลปศาสตร์แล้วเมื่อนั้น ความเป็นผู้กระทําต่อข่าวสารข้อมูล ไม่ใช่ถูกกระทําโดยข่าวสารข้อมูล ความเป็นผู้กระทําต่อความเปลี่ยนแปลง มิใช่ถูกกระทําโดยความเปลี่ยนแปลง ตลอดจนความเป็นผู้นําทางการเปลี่ยนแปลง จึงจะสําเร็จผลเป็นความจริงขึ้นได้
สาระและจดหมายของศิลปศาสตร์
รากฐานร่วมของศิลปศาสตร์
เป็นอันว่า ในที่นี้ขอพูดไว้ 6 แง่ด้วยกัน ในเรื่องที่ว่าเรามองการศึกษาศิลปศาสตร์อย่างไร ซึ่งเป็นเรื่องที่คิดว่าสําคัญๆ ทั้งนั้นทั้งนี้ก็เพื่อเน้นให้เห็นว่าวิชาศิลปศาสตร์นั้นมีความสําคัญอย่างไรถ้ามีการศึกษากันอย่างถูกต้องแล้ว ศิลปศาสตร์ที่เป็นวิชา พื้นฐานนี้จะเป็นวิชาซึ่งทําหน้าที่สําคัญอย่างที่ได้กล่าวแล้วในเบื้องต้นว่า ในแง่จุดหมายปลายทาง เป็นวิชาที่สร้างบัณฑิต และอย่างน้อยในระหว่างกระบวนการของการศึกษา ก็เป็นวิชาที่สร้างนักศึกษา
วิชาศิลปศาสตร์ทั้งหมด แม้จะมีหลายอย่าง ดังที่โบราณว่ามี 18 ประการ หรือนับตามที่จัดแบ่งกันในปัจจุบันก็เกือบจะถึง 18 ประการ ถ้าแยกย่อยออกไปเป็นรายวิชาก็เกินกว่า 18 ประการอย่างที่คณะศิลปศาสตร์นี้แยกเป็น courses ต่างๆ สงสัยว่าจะถึงหรือจวนถึง 40-50 courses นับว่ามากมายด้วยกัน
