ชำแหละศึกชิงเก้าอี้ประธานกมธ.

เป็นอีกปมร้อนการเมืองในช่วงนี้ สำหรับการแบ่งโควตาประธานกรรมาธิการ (กมธ.) สามัญของสภาผู้แทนราษฎร 35 คณะ ที่ยังคุยกันไม่จบ ระหว่างพรรครัฐบาลกับฝ่ายค้านโดยเฉพาะพรรคก้าวไกล

พรรคก้าวไกลยืนยันหลักการ กมธ.ที่มีหน้าที่ตรวจสอบ เช่น กมธ.งบประมาณ และกมธ.ป้องกันและปราบปรามการทุจริตประพฤติ มิชอบ ควรเป็นของฝ่ายค้านตามหลักการตรวจสอบถ่วงดุล

นายชัยธวัช ตุลาธน เลขาธิการพรรคก้าวไกล มองว่า หากสส.รัฐบาลเป็นประธานกมธ.ตรงกับกระทรวงที่ได้รัฐมนตรี จะทำให้กลไกการตรวจสอบโดยสภามีปัญหา

แต่อีกฝ่ายกลับเห็นว่าน่าจะราบรื่น หากประธานกมธ. เป็นฝ่ายเดียวกับรัฐมนตรีที่ดูแลกระทรวง

ในความเห็นของนักวิชาการมองอย่างไร

นายพิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ผอ.หลักสูตรการเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา นิด้า กล่าวว่า กมธ.สามัญของสภาผู้แทนราษฎร 35 คณะ ควรมีหลักการทำหน้าที่สำคัญคือ กมธ.ทั้งหมดเหล่านี้ เป็นการทำหน้าที่ของฝ่ายนิติบัญญัติในการตรวจสอบถ่วงดุลการทำงานของรัฐบาล

ฉะนั้นโดยหลักการควรมอบให้ฝ่ายค้าน เป็นผู้เลือกกมธ.ก่อน เพื่อเลือกกมธ.ที่เชี่ยวชาญ และมีความประสงค์จะใช้บทบาทกมธ. ในการตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลได้อย่างเต็มที่ตามความถนัดและความสามารถของฝ่ายค้าน จากนั้นให้ฝ่ายรัฐบาลเป็นผู้เลือกกมธ.ที่เหลือ

ฉะนั้นหากฝ่ายค้านประสงค์อยากได้กมธ.ป้องกันและปราบปรามการทุจริตฯ ซึ่งทำหน้าที่ตรวจสอบป้องกันการทุจริตของหน่วยงานรัฐต่างๆ ก็ควรอย่างยิ่งให้ฝ่ายค้านได้ไป เพราะการตรวจสอบของฝ่ายค้านย่อมเข้มข้นกว่าการตรวจสอบของฝั่งรัฐบาลด้วยกันเอง

หากให้ฝั่งรัฐบาลทำหน้าที่ภายใต้วัฒนธรรมแบบไทยๆ จะเกิดการลูบหน้าปะจมูกกันขึ้น ทำอะไรเด็ดขาดจริงจังคงไม่ได้เพราะจะเกิดความเกรงใจหรือเห็นแก่พวกพ้อง ดังนั้นประชาชนก็อาจเสียประโยชน์ได้ เชื่อว่าการทำงานตรวจสอบของฝ่ายค้านจะทำอย่างเต็มที่ และสามารถสร้างประโยชน์ให้ชาติและประชาชนได้มากกว่า

เช่นเดียวกับกมธ.งบประมาณ ฝ่ายค้านก็มีแนวโน้มตรวจสอบการใช้งบประมาณของภาครัฐอย่างเคร่งครัดและเป็นไปตามกฎระเบียบ โดยที่ไม่เห็นแก่หน้าค่าตาใคร แต่หากฝั่งรัฐบาลดูแลกมธ.งบ จะเกิดความเกรงอกเกรงใจกัน โดยเฉพาะหากเป็นคนที่อยู่ในพรรคเดียวกัน คนหนึ่งเป็นกมธ.งบ อีกคนเป็นรัฐมนตรีพรรคเดียวกัน ถ้าโดนกมธ.เรียกสอบ การตรวจสอบก็ไม่ค่อยได้ผลเท่าไร

ที่ฝั่งรัฐบาลอ้างเรื่องการประสานงานลื่นไหลนั้น การประสานงานเป็นเรื่องของการทำงานที่ต้องทำร่วมกัน แต่หน้าที่ของ กมธ.คือการเรียกบุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ข้อมูลหรือแถลงข้อเท็จจริง

รวมทั้งมีอำนาจออกคำสั่งเรียกเอกสาร หลักฐานจากบุคคลที่เกี่ยวข้องเพื่อตรวจสอบ ซึ่งถือเป็นอำนาจโดยตรงของ กมธ.อยู่แล้ว ไม่ใช่ว่าจะต้องไปจัดกิจกรรมหรือทำโครงการอะไร เพื่อมาร่วมมือในการทำงานร่วมกัน เป็นคนละเรื่องกัน

ด้าน นายสุเชาว์ มีหนองหว้า เลขานุการศูนย์พัฒนาการเมืองภาคพลเมือง สถาบันพระปกเกล้าจังหวัดอุบลราชธานี กล่าวว่า ข้อโต้แย้งระหว่างพรรคก้าวไกลและพรรคร่วมรัฐบาลในการแบ่งเก้าอี้ประธานกมธ. ต้องให้ความเป็นธรรมกับพรรคฝ่ายค้านที่ต้องการทำหน้าที่ ตรวจสอบ

การแบ่งโควตากมธ.ที่เป็นปัญหาระหว่างฝ่ายรัฐบาลและก้าวไกล มองว่าทั้งกมธ.งบประมาณ และกมธ.ปปช.ที่พรรคก้าวไกลอยากได้นั้น กมธ.ทั้ง 2 ชุด มีความสำคัญในเรื่องของการตรวจสอบ ไม่อยากให้เล่นเกม เพื่อไม่ให้ยืดเยื้อเสียเวลาและเสียโอกาส ทางออกที่ดีคือให้แบ่งกันคนละเก้าอี้

เหตุผลที่รัฐบาลอ้างว่าหากได้กมธ.ตรงกระทรวงที่มีรัฐมนตรีดูแลจะทำให้การทำงานและการประสานงานทำได้ง่ายนั้น ตามหลักการบริหารงานที่โปร่งใส่ รัฐบาลต้องประกาศให้พรรคฝ่ายค้านเป็นกมธ.เพื่อตรวจสอบ จะเป็นเครดิตของรัฐบาลจะทำให้ได้คะแนนเสียงมากขึ้น ได้คำชื่นชมจากประชาชน

หากฝ่ายรัฐบาลใจกว้าง เข้าใจถึงกระบวนการประชาธิปไตยที่เราใช้หลักตรวจสอบและถ่วงดุล รัฐบาลต้องไม่สนใจว่าใครจะมาเป็นกมธ. ปล่อยให้ฝ่ายค้านมาเป็นได้เลยเพื่อให้การเดินหน้าเป็นไปได้ อย่างเร็ว

อีกทั้งหลักการตรวจสอบโดย กมธ.นั้น ควรเปิดโอกาสให้ฝ่ายค้านเข้าถึงข้อมูลให้ได้มากที่สุด และปล่อยให้ตรวจสอบได้อย่างเสรี ในอนาคตการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารต้องเปิดให้ชัดเจนมากขึ้น ง่ายที่สุดคือในโซเชี่ยลมีเดียเพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงข้อมูลง่ายขึ้น ถือเป็นการตรวจสอบอีกทางหนึ่งโดยภาคประชาชน

การทำหน้าที่ฝ่ายค้านในกมธ.เป็นสิ่งที่สำคัญ ควรประสานประโยชน์ให้ลงตัว เราได้รัฐบาลก็ช้าแล้วหากจะช้าเรื่องกมธ.อีก จะไม่เป็นผลดีต่อการบริหารบ้านเมือง เพราะมีปัญหาของประชาชนหลายอย่างที่ยังรออยู่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเกษตร ค่าครองชีพ ปัญหาต่างๆ ที่ไม่สามารถรอได้