“…อาจารย์นิธิใช้วิธีวิทยาแบบใหม่ในการศึกษาประวัติศาสตร์ไทยเพื่อต้องการเปลี่ยนแปลง ‘ตาข่ายแห่งความทรงจำ’ ที่จะทำให้คนไทยมี มโนทัศน์ชุดใหม่เกี่ยวกับอดีต ปัจจุบัน และอนาคต และมีอำนาจกำกับควบคุมความเปลี่ยนแปลงต่างๆ ในชีวิตของตนเองและสังคมไทยมากขึ้น
ผลงานของอาจารย์นิธิครอบคลุมประเด็นต่างๆ กว้างขวางและครอบคลุมระยะเวลาหลายร้อยปี กลายเป็นองค์ความรู้ที่เปลี่ยนแปลงทิศทางการศึกษาประวัติ ศาสตร์ไทย และเปลี่ยน แปลงความเข้าใจเกี่ยวกับเศรษฐกิจ สังคม ศิลปะ และวัฒนธรรมไทย ตลอดจนบุคคล กลุ่มคน และสถาบันต่างๆ ในสังคมไทยอย่างไพศาล…” — สายชล สัตยา นุรักษ์
ในสังคมไทย “ตาข่ายแห่งความทรงจำ” เป็นรากฐานสำคัญอย่างหนึ่งของความหมาย “ความเป็นไทยกระแสหลัก” ที่มีผลต่อความสัมพันธ์เชิงอำนาจทั้งระหว่างรัฐกับประชาชน ระหว่างคนต่างชนชั้น ต่างชาติพันธุ์ และต่างเพศ หรือแม้แต่ความสัมพันธ์ภายในชนชั้น ชาติพันธุ์ และเพศเดียวกัน
ทั้งยังช่วยสร้างความชอบธรรมให้แก่โครงสร้างสังคมที่แบ่งคนออกเป็นลำดับชั้นและโครงสร้างรัฐแบบรวมศูนย์อำนาจ ส่งผลให้คนในสังคมไทยขาดสิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคตลอดมา โดยหนึ่งในปฏิบัติการทางศิลปวัฒนธรรมที่มีความสำคัญอย่างมากต่อการสร้าง “ตาข่ายแห่งความทรงจำ” ของชาติในหลายทศวรรษที่ผ่านมาก็คือการสร้างความรู้ทางประวัติศาสตร์นั่นเอง
“นิธิ เอียวศรีวงศ์ กับตาข่ายแห่งความทรงจำ และนิยามประชาธิปไตย” คือผลงานวิชาการชิ้นสำคัญจากสายชล สัตยา นุรักษ์ ซึ่งมุ่งศึกษาและวิเคราะห์การสร้างความรู้ทางประวัติศาสตร์ งานเขียนเชิงปรัชญาและวิธีการทางประวัติศาสตร์ของนิธิ เอียวศรีวงศ์ ปัญญาชนสาธารณะผู้มีคุณูปการยิ่งต่อวงวิชาการประวัติศาสตร์และสังคมไทย
ทั้งเพื่อเข้าใจกระบวน การสั่งสมความรู้ มุมมองทางวิชาการ และจุดยืนอันแน่วแน่ของนิธิ เอียวศรีวงศ์ ในการรื้อถอน “ตาข่ายแห่งความทรงจำ” ที่ครอบงำสังคมไทย และสร้าง “ตาข่ายแห่งความทรงจำใหม่” ที่คืนอำนาจให้แก่ประชาชน ทั้งเพื่อน้อมรำลึกและสดุดี “ครู” ผู้มอบ เชื้อไฟของความสงสัยใคร่รู้ การวิพากษ์วิจารณ์ และการแสวงหาความรู้ใหม่ในความรู้เดิมแก่ผู้คนเสมอมา
นิธิ เอียวศรีวงศ์ กับตาข่ายแห่งความทรงจำและนิยามประชาธิปไตย
ผลงาน : สายชล สัตยานุรักษ์
ทดลองอ่าน : https://bit.ly/45dgmdg
