วันนี้มาดูความสำเร็จของแปลงใหญ่เห็ดนางฟ้าตำบลปากช่อง อ.จอมบึง จ.ราชบุรี บริเวณบ้านเห็ดพิมพ์ทอง เลขที่ 66 หมู่ที่ 11 ต.ปากช่อง ภายหลังกรมส่งเสริมการเกษตร โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดราชบุรี และสำนักงานเกษตรอำเภอจอมบึง
ส่งเสริมและสนับสนุนเกษตรกรรวมกลุ่มเป็นแปลงใหญ่ เพื่อผลิตเห็ดและพืชผักที่มีคุณภาพและปลอดภัยออกจำหน่าย สร้างรายได้ให้สมาชิก พร้อมเป็นแหล่งเรียนรู้ต้นแบบการเกษตรสมัยใหม่
นางพิมพ์ทอง ดวงจันทร์ ประธานแปลงใหญ่เห็ดนางฟ้าตำบลปากช่อง เล่าว่า ก่อนจะมาเริ่มต้นผลิตเห็ดสดและก้อนเชื้อเห็ด ตนเองทำไร่อ้อยและไร่มันสำปะหลังมาตลอด เพราะรุ่นพ่อรุ่นแม่ทำมาตั้งแต่ตนยังเล็ก
แต่การปลูกอ้อยและมันสำปะหลังบางปีประสบปัญหาฝนแล้ง บางปีปุ๋ยแพง ทำให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น ประกอบกับราคาสินค้าตกต่ำทำให้ขาดทุน มีหนี้สินตามมา
ตนเองจึงเริ่มมองหาลู่ทางใหม่ เห็นคนในชุมชนเพาะเห็ดขายจึงศึกษาและทำตาม ได้เงินมาประมาณ 1 หมื่นบาท จึงเห็นว่าการเพาะเห็ดขายน่าจะทำให้ได้กำไรมากขึ้น จึงเริ่มศึกษาและลองผิดลองถูกอย่างจริงจัง
เริ่มจากการใช้วัสดุในท้องถิ่นมาทำโรงเรือนเพาะเห็ด ซื้อก้อนเห็ดมาเปิดดอก กระทั่งได้การตอบรับจากลูกค้ามากขึ้น
จากนั้นทางสำนักงานเกษตรจังหวัดราชบุรี และสำนักงานเกษตรอำเภอจอมบึง จึงเข้ามาส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มเป็นแปลงใหญ่เห็ด สนับสนุนเรื่องเงินทุนและการก่อสร้างโรงเรือนอัจฉริยะ ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วยในการผลิต
โรงเรือนอัจฉริยะช่วยลดอุณหภูมิจากภายนอกได้ประมาณ 5-7 องศาเซลเซียส เพราะบางช่วงเห็ดต้องการอุณหภูมิเย็นกว่าอากาศภายนอก แต่บางช่วงก็ต้องการความอบอ้าว
โรงเรือนอัจฉริยะจะใช้ระบบไฮบริดช่วยปรับอุณหภูมิ การเปิด-ปิดระบบน้ำผ่านแอพพลิเคชั่น มีแผงโซลาร์เซลล์เข้ามาช่วย ทำให้ง่ายต่อการควบคุมการเจริญเติบโตของเห็ดดีกว่าโรงเรือนธรรมดามาก เพราะหากควบคุมอุณหภูมิได้ไม่ดี จะทำให้เห็ดไม่งอก หรือเห็ดฝ่อได้
ด้านการตลาดจะขายแบบไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง โดยทางกลุ่มจะรวบรวมเห็ดของสมาชิกทั้งหมดที่ผลิตได้ในแต่ละวันมารวมกันในช่วงเย็น จากนั้นนำส่งไปขายตลาดสี่มุมเมืองทุกวัน เป็นการซื้อขายตรงระหว่างผู้ผลิตกับผู้จำหน่าย ทำให้ได้ราคาที่พอใจ สมาชิกมีเงินหมุนเวียนทุกวัน
“ปัญหาหนี้สินของสมาชิกบางคนก็เริ่มเบาบางลง มีเงินส่วนหนึ่งไปใช้หนี้ หากชาวบ้านเดือดร้อนทางกลุ่มจะส่งเสริมให้นำเห็ดก้อน ไปเพาะ เพื่อให้เกิดรายได้ เนื่องจากกลุ่มเรามีลูกค้ารองรับ สามารถรับซื้อได้ทั้งหมด”
ประธานแปลงใหญ่เห็ดนางฟ้าตำบลปากช่อง กล่าวอีกว่า จุดเด่นของกลุ่มคือ สมาชิกทั้งหมดมีส่วนร่วมในทุกกิจกรรมของกลุ่ม ไม่มีการแตกแยก สมาชิกพบเจอกันทุกวัน สนิทสนมกันทุกคน จนเกิดความเข้มแข็ง
ในอนาคตเชื่อว่าแปลงใหญ่เห็ดตำบลปากช่อง จะเป็นเจ้าตลาดเห็ด เพราะกลุ่มของเรามีการขายเห็ดทั้งปีตลอด 365 วัน และยินดีถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการเพาะเห็ดและทำเชื้อเห็ด ให้เกษตรกรหรือประชาชนที่สนใจสามารถเข้ามาเรียนรู้ได้
กระบวนการผลิตทั้งหมดไม่ยุ่งยาก แค่นำก้อนเชื้อเห็ดไปเพาะ ในโรงเรือน หรือในภาชนะอื่นๆ หมั่นรดน้ำก็มีเห็ดไว้รับประทาน หรือนำไปขายได้ พร้อมต่อยอดเป็นอาชีพสร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวในอนาคต
นายสุพัฒน์ อ่อนคง เกษตรจังหวัดราชบุรี กล่าวว่า แปลงใหญ่เห็ดนางฟ้าตำบลปากช่อง เป็นอีกหนึ่งกลุ่มต้นแบบที่ประสบความสำเร็จตามนโยบายแปลงใหญ่ โดยเฉพาะการรวมกลุ่มที่เข้มแข็งและกระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ
เนื่องจากสมาชิกจำนวน 30 คน ที่มีนางพิมพ์ทอง เป็นประธานกลุ่ม ได้ผลิตหัวเชื้อเห็ดที่มีคุณภาพ ทำให้ผลผลิตเห็ดของสมาชิกทุกคนมีดอกเห็ดอวบใหญ่ สะอาด ปลอดภัย ตรงตามความต้องการของตลาด ทำให้ขายได้ราคาดี ส่วนเชื้อก้อนเห็ดก็ขายได้ปริมาณมาก เนื่องจากลูกค้ามั่นใจในคุณภาพว่าหากซื้อไปเพาะ จะให้ผลผลิตทุกก้อน
นอกจากนี้ ยังสนับสนุนให้ผลผลิตไม่ว่าเห็ดนางฟ้า เห็ดหูหนู เห็ดนางรมดำ ได้รับรองมาตรฐาน GAP (หลักปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี) จากกรมวิชาการเกษตร ปัจจุบันสินค้าของสมาชิกทุกคนผ่านมาตรฐาน GAP ทั้งหมด ทำให้เกิดความเชื่อมั่นในกลุ่มลูกค้าเป็นวงกว้าง ส่งผลให้ยอดขายเพิ่มขึ้นทั้งเห็ดสดและเชื้อเห็ดก้อน สำหรับเชื้อเห็ดก้อนทางกลุ่มรับประกันว่าได้ผลผลิตทุกก้อน หรือรับเคลมทุกก้อนนั่นเอง
ด้านการตลาดจะรวบรวมเห็ดสดนำส่งให้กับกลุ่มลูกค้าในตลาดสี่มุมเมืองทุกวัน นอกจากนี้ยังเปิดขายในเพจเฟซบุ๊ก ทั้งเห็ดสดและเชื้อก้อนเห็ด ทำให้มียอดขายทุกวัน สร้างรายได้ให้สมาชิกในกลุ่มอย่างต่อเนื่อง
นายกิตติทัต ส่องสว่าง เกษตรอำเภอจอมบึง กล่าวถึงการเข้าสนับสนุนและช่วยเหลือด้านต่างๆ ให้กับแปลงใหญ่เห็ดนางฟ้าตำบลปากช่อง ว่า ก่อนหน้านี้ชาวบ้านยังรวมกลุ่มกันแบบหลวมๆ ต่างคนต่างทำ
เราจึงเข้าไปแนะนำจนเกิดการรวมกลุ่มเป็นแปลงใหญ่ ร่วมกันทั้งการพัฒนาคุณภาพสินค้า ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้สมาชิกและเกษตรกรที่สนใจในกระบวนการผลิตเห็ดคุณภาพ รวมถึงด้านการตลาด
จากนั้นมีการสนับสนุนงบประมาณ จากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จำนวน 2,962,800 บาท เพื่อก่อสร้างโรงเรือนอัจฉริยะ จัดซื้ออุปกรณ์ต่างๆ เพื่อให้ปริมาณการผลิตต่อวันเพิ่มขึ้น เพียงพอต่อความต้องการของลูกค้า
โรงเรือนอัจฉริยะก่อสร้างทั้งหมด 7 โรง เป็นโรงเรือนต้นแบบให้คนในชุมชน และเกษตรกรทั่วไปที่สนใจ ได้มาเรียนรู้กระบวนการผลิตเห็ดสดและเชื้อเห็ดก้อน
โรงเรือนธรรมดาที่ชาวบ้านนำวัสดุใน ท้องถิ่นมาก่อสร้าง จะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้เพียงปีละ 1-2 ครั้ง แต่ถ้าเป็นโรงเรือนอัจฉริยะจะเก็บเกี่ยวได้ปีละ 3 ครั้ง ได้ปริมาณผลผลิตมากกว่า อีกทั้งที่ผ่านมาสมาชิกของกลุ่มทุกคนได้รับรองมาตรฐาน GAP สร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคได้อย่างดี
เกษตรอำเภอจอมบึง กล่าวเพิ่มเติมว่า การรวมกลุ่มเป็นแปลงใหญ่ส่งผลดีต่อเกษตรกรโดยตรง เนื่องจากมีฐานลูกค้าที่แน่นอน ทำให้เกิดรายได้อย่างสม่ำเสมอต่อเนื่อง
ชาวบ้านไม่ต้องไปประกอบอาชีพที่อื่น ลูกหลานก็สามารถสานต่ออาชีพจากพ่อแม่ได้เลย เพราะมีองค์ความรู้ มีการรวมกลุ่มเข้มแข็ง มีส่วนงานราชการให้การสนับสนุน มีฐานลูกค้าแน่นอน
เกิดการสร้างงานสร้างรายได้ในชุมชนอย่างต่อเนื่องยั่งยืน
