เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาในช่วงเทศกาลงานกฐิน ที่ศูนย์อนุรักษ์วัฒนธรรมมอญนครชุมน์ อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี กลุ่มชาวไทยเชื้อสายมอญลุ่มน้ำแม่กลองรวมตัวกันจัดทำ “โน่ฮ์” หรือ “ธงตะขาบ” เตรียมถวายตาม วัดต่างๆ ในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กลองและจังหวัดใกล้เคียง
สำหรับวิธีการทำธงตะขาบ ชาวบ้านจะนำผ้าลายไทยสีสันสดใส ขนาดหน้าตัดกว้างประมาณ 30 ซ.ม. ยาวประมาณเมตรครึ่งถึง 2 เมตร ติดแผ่นพลาสติกฟิวเจอร์บอร์ดตามแนวขวางลักษณะคล้ายขั้นบันได และทำอุบะทั้ง 2 ข้างด้วยการร้อยลูกปัด ดอกรัก และพู่ไหมพรม
นางสินีนาฏ ดาบแก้ว สมาชิกกลุ่มอนุรักษ์วัฒนธรรมมอญนครชุมน์ เปิดเผยว่า หลังจากพระภิกษุสงฆ์อยู่จำพรรษาครบ 3 เดือน นับตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ไปจนถึงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี จะเป็นช่วงเทศกาลทอดกฐินซึ่งถือเป็นประเพณีอันสำคัญของพุทธศาสนิกชน เช่นเดียวกับชาวไทยเชื้อสายมอญลุ่มน้ำแม่กลองที่เชื่อกันว่าการถวายผ้ากฐินเป็นบุญใหญ่และมีอานิสงส์มาก เนื่องจากวัดที่สามารถรับกฐินได้จะต้องมีพระสงฆ์ไม่ต่ำกว่า 5 รูป และจะทำได้แค่เพียงปีละ 1 ครั้งต่อ 1 วัด
ในช่วงเวลานี้ชาวบ้านจะช่วยกันจัดเตรียมสถานที่ภายในวัด โดยเฉพาะการทำธงตะขาบซึ่งถือเป็นเครื่องสูง เพื่อประดับตกแต่งให้สวยงาม หลังจากเสร็จพิธีชาวบ้านจะร่วมถวายปัจจัยทำบุญเข้าวัดแล้วนำธงตะขาบกลับไปประดับตกแต่งบริเวณหน้าบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคลของบ้านเรือนและคนในครอบครัว
ส่วนที่ชาวบ้านเรียกธงชนิดนี้ว่า “ธงตะขาบ” เพราะเมื่อประดิษฐ์ออกมาแล้วเสร็จ ธงมีลักษณะคล้ายตัวตะขาบ รวมไปถึงแสดงออกถึงความรักความสามัคคีของชาวบ้านที่มาช่วยกันทำธง เหมือนขาของตะขาบที่ช่วยกันเดินไปข้างหน้าอย่างพร้อมเพรียง
นอกจากงานกฐินแล้ว ธงตะขาบยังมีส่วนสำคัญในทางพุทธศาสนาอีกหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการประดับสถานที่เนื่องในงานเทศน์มหาชาติ ใช้ถือประกอบขบวนแห่ในงานเทศกาลต่างๆ และที่สำคัญคือในเทศกาลสงกรานต์หรือปีใหม่ไทย เมื่อนำธงนี้ไปผูกติดที่เสาหงส์อันเป็นสัญลักษณ์ของชาวมอญก็จะเรียกว่า “หางหงส์”
ในอดีตธงตะขาบจะใช้ผ้าทอมือสีพื้นไม่มีลวดลายที่ชาวบ้านทอขึ้นเอง นำมาผูกขวางคั่นด้วยซี่ไม้ไผ่ให้เป็นช่วงๆ เพื่อเพิ่มน้ำหนักให้ ธงตะขาบ ลักษณะคล้ายบันได ก่อนประดับตกแต่งติดอุบะทั้ง 2 ข้างให้สวยงาม ชาวมอญเชื่อกันว่าอานิสงส์ของการสร้างธงนี้จะทำให้มีชีวิตที่ดีไม่ตกต่ำ เมื่อล่วงลับไปก็จะได้ไปเกิดยังสุคติภูมิ
ขวัญเพชร โชคบรรดาลสุข
