ล่าสุด PANTONE ประกาศออกมาแล้วว่าสีประจำปี 2024 คือสี “Peach Fuzz 13-1023” และให้นิยามสีนี้ไว้ว่าเป็น “สีที่สะท้อนถึงความปรารถนาในการดูแลตัวเองรวมถึงผู้อื่น”
เพื่อต้อนรับสีประจำปี 2024 “สำนักพิมพ์มติชน” และ “ข่าวสดบุ๊กสโตร์” ขอพาท่องไปในหลากเรื่องราวของสีส้มๆ พีชๆ ทั้ง 3 เรื่องราวที่รับรองว่าจี๊ดจ๊าดจัดจ้านไม่แพ้สีส้มอย่างแน่นอน
สีส้มกับผลส้ม อะไรเกิดก่อนกัน
คำใบ้เพิ่มเติมคือ “orange” คำเรียกสีส้มในภาษาอังกฤษมีที่มาจากคำในภาษาสันสกฤตว่า “naranga-นารงฺค” ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกต้นส้ม ผลไม้ที่มีมากมายในประเทศอินเดีย
คำเฉลย ผลส้มมาก่อนสีส้ม
คำว่า “orange” ใช้เพื่อสื่อถึงผลไม้ชนิดหนึ่งมาอย่างยาวนานก่อนจะกลายไปเป็นคำเรียกชื่อสี เชื่อกันว่าคำเรียกผลส้มในภาษาสันสกฤตอย่าง “naranga” ได้นำไปสู่คำว่า “narang” ในภาษาเปอร์เซีย และคำว่า “naranj” ในภาษาอาหรับ รวมทั้งอาจเป็นไปได้ว่าด้วยการได้ยินที่ผิดเพี้ยน คำว่า “naranga” จึงกลายไปเป็น “orenge” ในภาษาฝรั่งเศสโบราณ และกลายไปเป็นคำว่า “orange” ในภาษาอังกฤษ
ทั้งนี้ สาเหตุที่คำเรียกสีนี้ถูกหยิบยกมาใช้ในชีวิตประจำวัน เป็นเพราะผลไม้ชนิดนี้ได้รับการนำเข้ามายังสเปน หลังจากที่สามารถพิชิตพวกมัวร์ได้ในช่วงศตวรรษที่ 8 แต่กว่าผลส้มเดินทางมาถึงประเทศอังกฤษก็ต้องรอจนถึงศตวรรษที่ 15 ในภาษาอังกฤษโบราณสีส้มจึงถูกบรรยายในแบบอื่นๆ ไม่ได้ใช้คำว่า “orange” เช่นบอกว่าเป็นสี “geolihread” (คำผสมของคำเรียก สีเหลืองและสีแดง) หรือเรียกเป็นสีส้มอมน้ำตาลแบบที่ปรากฏในงานของเชกสเปียร์ว่า “orange tawny bill” (แปลว่าจะงอยปากสีส้มอมน้ำตาล)
เคยสงสัยไหมว่าทำไมสีส้มจึงถูกเรียกว่า “สีส้ม” ไม่เรียกว่า “สีแครอต”
ย้อนกลับไปตอนที่มีการเพาะปลูกแครอตเป็นครั้งแรกในอัฟกานิสถาน ในเวลานั้นเจ้าพืชล้มลุกชนิดนี้ไม่ได้มีสีส้ม แต่มักมีสีม่วงแดงหรือเหลือง อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผันผ่านไปจนถึงศตวรรษที่ 6 ได้มีการค้นพบตำราที่เขียนโดยดิออสคอริเดส นักพฤกษศาสตร์ชาวกรีกซึ่งมีเนื้อหาระบุถึงพืชชนิดหนึ่งชื่อ “สตาฟิลินอส เคราส (แปลว่า แครอตที่ปลูกได้)” ซึ่งรูปร่างหน้าตาของเจ้าผักชนิดนี้เหมือนกับแครอตที่รับประทานกันในปัจจุบัน
เพราะฉะนั้น ความคิดน่าซาบซึ้งที่ว่าเกษตรกรดัตช์เป็นผู้เปลี่ยนพืชมีหัวชนิดหนึ่งให้เป็นสีส้มเพื่อเชิดชูเกียรติครอบครัวกษัตริย์จึงเพียงเป็นเรื่องเล่าสืบต่อกันมาเท่านั้น เพราะตั้งแต่ศตวรรษที่ 6 ก็มีแครอตสีส้มเติบโตอยู่ใต้ผืนดินแล้ว
จะเป็นอย่างไรถ้าใส่เสื้อสีส้มไปล่าสัตว์ในป่า?
ขอเฉลยอย่างรวดเร็วไว้เลยว่า สีส้มอาจดูเหมือนไม่เหมาะสำหรับสวมใส่ไปล่าสัตว์ในป่านัก แต่ในความเป็นจริงมันได้ผลดีมาก สาเหตุที่เป็นเช่นนี้เป็นเพราะกวางและสัตว์มีกีบทั้งหลายล้วนตา บอดสี สีส้มในสายตาของพวกมันจึงกลายเป็นสีเขียว
ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่วางแผนว่าจะสวมใส่ชุดสีส้มไปเข้าป่าก็สามารถเบาใจได้เลยว่าสีเสื้อจะไม่โดดเด่นสะดุดตา แถมยังช่วยให้สามารถอำพรางตัวเองให้แนบเนียนกับ แมกไม้ได้ดียิ่งขึ้นด้วยนะ!
ติดตามเรื่องราวของรหัสที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังเฉดสีต่างๆ ต่อได้ในเล่มนี้
พอล ซิมป์สัน นักหนังสือพิมพ์มือรางวัลจะพาไปผจญภัยในโลกแห่งสีสันผ่านป๊อปคัลเจอร์ โดยใช้สีหลักทั้งหมด 11 สี ได้แก่ สีแดง สีเหลือง สีน้ำเงิน สีส้ม สีม่วง สีเขียว สีชมพู สีน้ำตาล สีดำ สีเทา และสีขาว ผ่านแนวคิดที่ว่า “สีไม่ใช่สิ่งที่เรามองเห็น แต่เป็นสิ่งที่เราคิด”
เพื่อชวนถกเถียงเกี่ยวกับความหมายที่มนุษย์สร้างให้สีต่างๆ รวมถึงเหตุผลที่แต่ละสีมีความหมายต่างกันไปสำหรับแต่ละคน เช่น นัยยะการเปลี่ยนเพศให้สีชมพู พลังร้ายกาจของสีเขียว ความเสื่อมทรามของสีเหลือง ผลกระทบของ สีเทา และการสถาปนาอำนาจในยุโรปของสีส้ม
