ศาลปกครองสูงสุดพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลปกครองกลาง ห้ามมิให้กรมธนารักษ์นำที่ดินพุทธมณฑลไปขึ้นทะเบียนเป็นที่ราชพัสดุ กรณีใช้อำนาจให้ดำเนินการเพื่อให้ขึ้นทะเบียนที่ดินพุทธมณฑลเป็นที่ราชพัสดุ
ศาลชี้ว่าพุทธมณฑลเป็นพุทธสถานที่ตั้งขึ้นเพื่อประโยชน์ในทางพระพุทธศาสนา เป็นทรัพย์สินของพระศาสนา และเมื่อที่ดินดังกล่าวมิใช่ของวัดใดวัดหนึ่ง ดังนั้น ที่ดินพุทธมณฑลจึงเป็นศาสนสมบัติกลางตามกฎหมายคณะสงฆ์
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติที่เป็นผู้ดูแลรักษาและจัดการ รวมทั้งเป็นเจ้าของนั้น จึงเป็นที่ดินที่มีกฎหมายเฉพาะบัญญัติยกเว้นไว้ไม่ให้ถือเป็นที่ราชพัสดุ ตามมาตรา 7 (7) แห่งพ.ร.บ.ที่ราชพัสดุ พ.ศ.2562
การที่กรมธนารักษ์ให้ดำเนินการสำรวจรังวัดและจัดทำแผนที่รายละเอียดที่ราชพัสดุแปลงพุทธมณฑลพร้อมสิ่งปลูกสร้าง นำส่งขึ้นทะเบียนที่ราชพัสดุและบริหารจัดการพื้นที่ดังกล่าว จึงมิชอบด้วยกฎหมาย
ดังนั้น การที่ศาลปกครองสูงสุดมีคำพิพากษายืนตามศาลปกครองชั้นต้นโดยวินิจฉัยว่าที่ดินพุทธมณฑล เนื้อที่ทั้งสิ้น 2,500 ไร่ จึงมีสถานะเป็นศาสนสมบัติกลางของพระพุทธศาสนา ตามกฎหมายคณะสงฆ์และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง
จึงไม่อยู่ในข่ายที่จะขึ้นทะเบียนเป็นที่ราชพัสดุของรัฐ ไม่สามารถจำหน่ายจ่ายโอนไปเพื่อกิจการอื่นนอกพระพุทธศาสนา คณะสงฆ์ และสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติตลอดไป
สำหรับพุทธมณฑลถือเป็นพุทธานุสรณียสถานสำคัญสูงสุดของชาติ ตามนโยบายการฉลอง 25 พุทธศตวรรษ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานสถาปนาขึ้น
รัฐบาลจึงร่วมกับพุทธศาสนิกชนพรั่งพร้อมใจกันโดยเสด็จพระราชกุศลขึ้น เพื่อเป็นศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนา ทั้งด้านการศึกษา และการเผยแผ่พระสัทธรรม ทั้งในระดับชาติและระดับนานาชาติ
ทรงมีพระราชศรัทธาพระราชทานที่ดินส่วนพระองค์ส่วนหนึ่ง และพระราชทานพระบรมราโชบายในการก่อสร้างทุกขั้นตอน และยังทรงพระมหากรุณาทรงรับงานพุทธมณฑลไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ด้วย
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พร้อมพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ ได้ทรงสืบสานพระบรมราชปณิธานนี้อย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด
ทรงพระกรุณาโปรดรับโครงการพัฒนาพุทธมณฑล สืบสานพระบรมราชปณิธาน พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในอภิลักขิตสมัย 100 ปีวันพระบรมราชสมภพ พ.ศ.2570 ไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์
ยังความปีติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น ซึ่งจักได้ร่วมกันสนองพระบรมราโชบาย อนุรักษ์ ฟื้นฟู และพัฒนาพุทธมณฑล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ให้เป็นศูนย์กลางทางด้านพระพุทธศาสนาให้มั่นคงสถาพรสืบไป
