สาระสำคัญจากการที่รัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล เปิดโต๊ะหารือร่วมกับภาคเอกชน เพื่อยกระดับการป้องกันและปราบปรามทุจริต อย่างหนึ่งคือการที่รัฐบาลยอมรับตรงไปตรงมาว่า คอร์รัปชั่นยังเป็นปัญหาใหญ่กัดกร่อนประเทศ ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ความเชื่อมั่นและภาพลักษณ์ในสายตานานาชาติ
นายกฯ ระบุว่า แม้ประชาชนทั่วไปก็ยังรับรู้ว่าประเทศไทยมีปัญหาทุจริตฝังลึกในระบบ การปกปิดข้อมูล หรือการเปิดข้อมูลแบบ ‘เลือกเปิด’ คือช่องว่างทำให้การคอร์รัปชั่นดำรงอยู่ต่อไป
ที่ผ่านมาหน่วยงานรัฐมักอ้างข้อยกเว้นทางกฎหมาย ปฏิเสธการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะทั้งเรื่องงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง หรือการอนุมัติโครงการต่างๆ จนสังคมเกิดข้อสงสัยและหวาดระแวง
ดังนั้น คำพูดนายกฯ ที่ว่า “เปิดก็เปิดไปเลย” จึงมีน้ำหนัก
การที่รัฐบาลหยิบยกแนวคิด โอเพ่น กัฟเวิร์นเมนต์, โอเพ่น ดาต้า รวมถึงการใช้บิ๊ก ดาต้า และเอไอขึ้นมา สะท้อนความพยายามปรับวิธีแก้ปัญหา จากรูปแบบเดิมที่มักเน้นการปราบปรามที่ปลายเหตุ
ไปสู่การป้องกันโดยเฉพาะการลดดุลพินิจเจ้าหน้าที่ ลดขั้นตอนราชการ และเชื่อมโยงฐานข้อมูลเพื่อตรวจจับความผิดปกติแบบเรียลไทม์
6 ข้อเสนอจากภาคเอกชนก็ถือว่าตรงจุด ทั้งการปลูกฝังวัฒนธรรมต้านโกง การคุ้มครองผู้เปิดโปงข้อมูล ไปจนถึงการกำหนดแผนงาน ตัวชี้วัด และกรอบเวลาที่ตรวจสอบได้ ซึ่งหากทำจริง ย่อมลดช่องว่างการใช้อำนาจโดยมิชอบได้
อย่างไรก็ตาม ในอดีตการประชุมป้องกันและปราบปรามคอร์รัปชั่นมีขึ้นในรัฐบาลแทบทุกยุค ทั้งคณะกรรมการ แผนแม่บท และคำประกาศสวยหรูมากมาย แต่สุดท้ายปัญหายังวนอยู่ที่เดิม
การต่อต้านคอร์รัปชั่นไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยี หรือคำสั่งจากฝ่ายการเมือง แต่เกี่ยวข้องกับเจตจำนงทางการเมืองว่า กล้าจัดการกับคนในระบบหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อการทุจริตเชื่อมโยงกับผู้มีอำนาจ ข้าราชการระดับสูง และผลประโยชน์ทางการเมือง
แม้ผู้นำรัฐบาลจะประกาศหากพบรัฐมนตรีหรือเจ้าหน้าที่ทุจริต ให้ส่งเรื่องถึงหน่วยงานตรวจสอบได้ทันที แต่สิ่งที่ประชาชนอยากเห็นมากกว่า คือคดีตัวอย่างที่ดำเนินการอย่างจริงจัง โปร่งใสและไม่เลือกปฏิบัติ
หลังจากนี้รัฐบาลจะแปรผลประชุมให้เป็นรูปธรรมได้เพียงใด สังคมทุกฝ่ายต้องร่วมกันจับตา ทวงถาม หากทำได้ประโยชน์ก็จะตกอยู่กับประเทศและประชาชน ทั้งในเรื่องความโปร่งใส การลงทุนและความเชื่อมั่นจากนานาประเทศ
ถือเป็นเรื่องสำคัญต้องมีผลในทางปฏิบัติแท้จริง เพราะหากทำไม่ได้ ปัญหาคอร์รัปชั่นก็จะยังวนลูป ซ้ำเติมภาพลักษณ์ประเทศไทยในเวทีโลกให้เปราะบางมากยิ่งขึ้น
