บทบรรณาธิการ - พลิกโฉมเยียวยา

ระเบียบคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย ว่าด้วยการช่วยเหลือ เยียวยาและฟื้นฟูผู้เสียหาย ลงนามโดย รมว.ยุติธรรม ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 21 มี.ค. 2568 มีผลบังคับใช้ทันที

บุคคลที่มีสิทธิได้รับการเยียวยา แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เสียหายจากการถูกกระทำทรมาน ได้รับเงินช่วยเหลือ 500,000 บาท

ผู้เสียหายจากการถูกกระทำการที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ได้รับเงินช่วยเหลือ 100,000-250,000 บาท ผู้เสียหายจากการถูกกระทำให้สูญหาย ได้รับเงินช่วยเหลือ 500,000 บาท

คู่สมรส ผู้บุพการี ผู้สืบสันดาน สามีภริยาซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรส ผู้อุปการะและผู้อยู่ในอุปการะของผู้ถูกกระทำให้สูญหาย ได้รับเงินช่วยเหลือ 100,000 บาท

นอกจากนี้ ระเบียบยังกำหนดให้ได้รับการช่วยเหลือรูปแบบอื่นด้วย ได้แก่

การทำให้กลับสู่สภาพเดิมเท่าที่จะเป็นไปได้ เช่น การคืนสิทธิและเสรีภาพ ทรัพย์สิน ชื่อเสียง การกลับสู่ถิ่นที่อยู่ การฟื้นฟูทางร่างกายและจิตใจ เช่น การประสานให้ความช่วยเหลือทางการแพทย์

การช่วยเหลือทางกฎหมายและสังคม เช่น การช่วยเหลือด้านกฎหมายในการดำเนินคดี การฝึก เพิ่มทักษะในการดำรงชีวิต การประกอบอาชีพ การป้องกันการกระทำผิดซ้ำ เช่น การประสานงานเพื่อมิให้ผู้เสียหายต้องถูกกระทำทรมานหรือถูกกระทำการที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หรือถูกกระทำให้สูญหายซ้ำ

รวมถึงการประสานงานเพื่อให้เจ้าหน้าที่ของรัฐ ที่กระทำความผิดหรือหน่วยงานของรัฐที่ผู้นั้นสังกัด ขอโทษผู้เสียหายโดยเปิดเผยต่อสาธารณะ

การพิจารณาตามระเบียบดังกล่าว อยู่ในอำนาจหน้าที่คณะอนุกรรมการช่วยเหลือเยียวยาผู้เสียหายฯ ซึ่งมีอธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพเป็นประธาน มีผู้แทนกระทรวงและหน่วยงานเกี่ยวข้อง รวมถึงผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชน แพทย์นิติเวช แพทย์จิตเวช ร่วมเป็นอนุกรรมการ

จุดมุ่งหมายของระเบียบนี้ เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการช่วยเหลือเยียวยาและฟื้นฟูผู้เสียหายจากการถูกทรมาน การกระทำที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม ย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ รวมถึงผู้ได้รับผลกระทบจากการกระทำให้บุคคลสูญหาย

โดยนำหลักการตามมาตรฐานสากลมากำหนดไว้ เน้นการเยียวยาในเชิงสิทธิมนุษยชน กระบวนการที่รวดเร็ว ไม่ต้องรอผลทางคดี ไม่ทับซ้อนกับการเยียวยาความเสียหายทางแพ่ง

ระเบียบนี้จึงสมควรได้รับการสนับสนุน ถือเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญในการพลิกโฉมการเยียวยาแก่ผู้เสียหายของประเทศไทย