กรณีศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยเกี่ยวกับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ มีประเด็นสำคัญที่ศาลชี้ว่า ต้องจัดทำประชามติ 3 ครั้ง
ครั้งที่ 1 ให้ประชาชนลงประชามติว่าควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ครั้งที่ 2 ให้ประชาชนลงประชามติเกี่ยวกับวิธีการและเนื้อหาสำคัญของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ครั้งที่ 3 คือการลงประชามติว่าประชาชนเห็นชอบกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ โดยครั้งที่ 1 และ 2 อาจรวมเป็นครั้งเดียวกันได้
อย่างไรก็ตามประเด็นที่นักกฎหมายและผู้เชี่ยวชาญตั้งข้อสังเกตและวิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก คือ คำวินิจฉัยที่ระบุการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติหมวด 15 ในรัฐธรรมนูญปัจจุบันฉบับปี 60
“รัฐสภามีอำนาจแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ แต่รัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง”
คําวินิจฉัยดังกล่าวแม้ไม่ใช่ประเด็นคำถามที่สมาชิกรัฐสภาส่งไปโดยตรง แต่ความหมายก็ชัดเจนว่า ไม่อนุญาตให้มีสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ ส.ส.ร. ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนโดยตรง
พูดอีกอย่างคือ เป็นการ “ปิดประตู” ไม่ให้เกิดการเลือกตั้ง ส.ส.ร. ซึ่งเป็นตัวแทนประชาชนเข้าไปจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ทดแทนรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ซึ่งถูกขนานนามว่าเป็นฉบับมรดกคณะรัฐประหาร
ส.ส.ร.จากการเลือกตั้ง เป็นประเด็นที่คนในสังคมและฝ่ายประชาธิปไตยเรียกร้องมาตลอด ภายใต้กรอบ หลักการที่ว่า ประชาชนมีอำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญ
คำวินิจฉัยตัดสินนี้มีผลทำให้การจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่อาจเกิดประเด็นขัดแย้งรอบใหม่ ล่าช้าจนไม่อาจเสร็จสิ้นโดยรวดเร็ว
ในมุมมองเชิงการเมือง การที่ส.ส.ร.ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรง ยังขัดกับข้อตกลง MOA ระหว่างพรรคประชาชนกับพรรคภูมิใจไทย ที่กำหนดให้ผลักดันการแก้ไขรัฐธรรมนูญ โดยมีส.ส.ร.ที่มาจากการเลือกตั้ง
อันเป็นเงื่อนไขสำคัญในการสนับสนุนนายอนุทิน ชาญวีรกูล ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี การปิดประตูบานนี้ จึงอาจนำไปสู่ทางตีบตันในกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ที่สอดคล้องกับเสียงเรียกร้องของประชาชนและกลุ่มประชาธิปไตย
ทั้งเป็นข้อจำกัดสำคัญที่อาจบั่นทอนความชอบธรรมทางการเมือง นำไปสู่ความขัดแย้งในสังคมไทย กระทบต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้รวดเร็วสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของประชาชน รวมถึงมีผลสะท้อนเชิงลบในแง่ข้อตกลงทางการเมืองระหว่างสองพรรคการเมืองสำคัญ ที่เริ่มมีปัญหาตั้งแต่ก้าวแรก
การเมืองส่อเค้าว่าเต็มไปด้วยความยุ่งยากเช่นนี้ จึงจำเป็นที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันหาทางออกเพื่อลดความยุ่งยากลงไป ซึ่งการยุบสภาเป็นอีกทางออกหนึ่ง จึงควรดำเนินการตามกำหนดเวลาที่ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนตัดสินใจทางการเมืองกันใหม่
