ดร.ณัฏฐ์ ชี้ปมประท้วงนับคะแนนใหม่ เขต 1 ชลบุรี ต้องทำขณะนับคะแนนเสียง ข้ออ้าง จัดเก็บบัตรไม่ถูกต้อง พบกระดาษรวมคะแนนในกองขยะ มิใช่เป็นเหตุที่นับคะแนนใหม่
วันที่ 10 ก.พ.2569 ภายหลังการเลือกตั้งเสร็จสิ้น ในส่วนเขตเลือกตั้งที่ 1 ชลบุรี ขณะเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองได้ขนย้ายหีบบัตรรวมไปเก็บรักษาไว้ ได้มีผู้สนับสนุนผู้สมัคร สส.พรรคประชาชน รวมตัวกันประท้วง เพื่อให้ กกต.นับคะแนนใหม่นั้น
ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ให้ความเห็นว่า ปมประท้วงให้นับคะแนนใหม่ ชลบุรี เขต 1 ในกระบวนการและขั้นตอนการคัดค้านผลการเลือกตั้ง โดยการขอให้นับคะแนนใหม่ สามารถกระทำได้ แต่ต้องผู้คัดค้าน จักต้องกระทำขณะที่หน่วยเลือกตั้งนั้นอยู่ระหว่างนับคะแนนหรือขานคะแนนไม่ถูกต้อง หรือสงสัยว่านับคะแนนไม่ถูกต้อง เรียกว่า ต้องโต้แย้งทันที
การประท้วงเพื่อให้ กกต.นับคะแนนใหม่ทั้งหมด ภายหลังกระบวนการเลือกตั้งเสร็จสิ้น ไม่มีกฎหมายให้อำนาจไว้
เหตุเป็นเช่นนี้ กกต.จัดการเลือกตั้ง โดยใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 224 วรรคหนึ่ง (1) (2) โดยมี ระเบียบ กกต.ว่าด้วยการสืบสวน การไต่สวนและการวินิจฉัยชี้ขาด พ.ศ.2561 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม โดยขั้นตอนคัดค้านการนับคะแนนใหม่ และคัดค้านผลการเลือกตั้ง เป็นคนละขั้นตอนกัน
โดยการร้องขอให้นับคะแนนใหม่ ต้องเกิดจากตัวแปรว่า นับคะแนนไม่ถูกต้อง โดยจะต้องคัดค้านในขณะระหว่างนับคะแนนยังไม่เสร็จสิ้น
ส่วนการร้องคัดค้านผลการเลือกตั้ง ตัวแปรหลัก ผู้สมัครรายใดทุจริตการเลือกตั้ง ทำให้การเลือกตั้งไม่สุจริตและเที่ยงธรรม โดย กกต.มีเครื่องมือ โดยก่อนประกาศผล มีอำนาจให้ใบส้ม หากประกาศรับรองไปแล้ว กกต.มีเครื่องมือแจกใบเหลือง ใบแดงและใบดำได้
กรณีการประท้วงของประชาชนในชลบุรี เขต 1 ขอให้นับคะแนนใหม่ โดยอ้างว่า เป็นความผิดซึ่งหน้า พบหีบเลือกตั้งบางกล่อง จัดเก็บไม่ถูกต้อง หรือพบแผ่นคะแนนรวมของเจ้าหน้าที่ในกองขยะบริเวณโรงยิม นั้น ถือเป็นการกล่าวอ้างว่า “กกต.จัดการเลือกตั้งโดยไม่สุจริตและเที่ยงธรรม” มิได้กล่าวอ้างว่า ผู้สมัครรายใดทุจริตการเลือกตั้ง
รัฐธรรมนูญ บัญญัติให้ กกต.จะต้องจัดการเลือกตั้งและควบคุมการเลือกตั้งให้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม การกล่าวอ้างว่า “กกต.จัดการเลือกตั้งโดยไม่สุจริตและเที่ยงธรรม” เท่ากับ เป็นการกล่าวอ้างว่า กกต.ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมาย
การร้องขอให้นับคะแนนใหม่ จักกระทำได้หรือไม่นั้น ตัวแปรหลัก กระบวนการจัดการเลือกตั้ง อยู่ในขั้นตอนใด
เหตุที่เป็นเช่นนี้ เพราะกฎหมายเลือกตั้งได้กำหนดหลักเกณฑ์ ขั้นตอนและวิธีการ ให้ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านภายในกรอบเวลาไว้อยู่แล้ว มิใช่ว่า คัดค้านนับคะแนนใหม่ตามอำเภอใจ
ปัญหาว่า กลุ่มประท้วงขัดขวางเจ้าหน้าที่ ขณะขนย้ายหีบรวมไปเก็บรักษาไว้ เป็นขั้นตอนภายหลังกระบวนการเลือกตั้งเสร็จสิ้นแล้ว การเก็บรักษาบัตรเลือกตั้ง ผลคะแนนการเลือกตั้ง เป็นขั้นตอนจัดเก็บรักษาบัตรเลือกตั้งเพื่อตรวจทานความถูกต้องและเป็นหลักฐานไว้ หาก กกต.ใช้มติเสียงข้างมากให้นับคะแนนใหม่
แต่การคัดค้านการนับคะแนนใหม่ กฎหมายเลือกตั้ง กำหนดหลักเกณฑ์ ขั้นตอน และวิธีการ ให้ผู้มีส่วนได้เสียร้องคัดค้านในระหว่างขณะนับคะแนนเสียง และการนับคะแนนยังไม่เสร็จสิ้นเท่านั้น โดยจะต้องคัดค้านต่อเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งนั้น
ส่วนการคัดค้านผลการเลือกตั้งว่า การเลือกตั้งไม่สุจริตและเที่ยงธรรม กฎหมายเลือกตั้งเปิดช่องให้คัดค้านได้ภายใน 30 วันนับแต่วันเลือกตั้ง
ข้อกล่าวอ้างว่า โกงการเลือกตั้ง เท่ากับกล่าวอ้างว่า การเลือกตั้งไม่สุจริตและเที่ยงธรรม ผู้ร้องต้องมีพยานหลักฐานยืนยันการกระทำผิดว่า ผู้สมัครรายใดทุจริตในการเลือกตั้งอย่างไร และมีพยานหลักฐานใด มิใช่เป็นการคาดคะเน
ข้อกล่าวอ้างว่า นับคะแนนคลาดเคลื่อน “บัตรเขย่ง” “บัตรเลือกตั้งไม่ตรงกัน” ต้องมีพยานหลักฐานว่า เจ้าหน้าที่หน่วยเลือกตั้งใด กระทำไม่ถูกต้อง อันมีผลให้ กกต.สั่งให้จัดเลือกตั้งใหม่ เฉพาะหน่วยเลือกตั้งนั้น จะเหมารวมทุกหน่วยในเขตเลือกตั้งนั้นไม่ได้
จึงขอเตือนว่ากฎหมายเลือกตั้ง เปิดช่องให้ผู้มีส่วนได้เสียสามารถคัดค้านผลการเลือกตั้งได้ภายใน 30 วันนับแต่วันเลือกตั้ง พร้อมพยานหลักฐานว่า พบผู้สมัครรายใดทุจริตการเลือกตั้งอย่างไร หรือการร้องคัดค้านว่าการนับคะแนนไม่ถูกต้อง หน่วยเลือกตั้งใด กระทำไม่ถูกต้องอย่างไร พร้อมพยานหลักฐาน
เพราะลำพังเพียงกล่าวอ้างว่า จัดเก็บบัตรไม่ถูกต้อง พบกระดาษรวมคะแนนในกองขณะ ว่าเป็นความผิดซึ่งหน้า เพื่อให้นับคะแนนใหม่ทั้งหมด มิใช่เป็นเหตุที่นับคะแนนใหม่
