“พ.ต.อ.ทวี” ลั่นต้องล้างระบบ “จ้างงานเทียม”! ฟังเสียงไรเดอร์สงขลา จี้รัฐสกัดทุนข้ามชาติสูบเงินไทย – “วรวีร์” ปลุกรวมพลังสู้การผูกขาด
การเปิดเวทีรับฟังความเห็นร่าง พ.ร.บ.แรงงานแพลตฟอร์มฯ ที่สงขลา ไรเดอร์หาดใหญ่สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้าง ถูกทุนนอกบีบ อัลกอริทึมตัดแต้มไม่เป็นธรรม ไร้สิทธิแรงงาน จี้รัฐบาลสร้างแพลตฟอร์มเองหยุดเงินไหลออก ด้าน ‘พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง’ ชี้สถานะแรงงานปัจจุบันเหมือนถูกบังคับให้เป็น ‘ทาสยุคดิจิทัล’ ลั่นต้องมีเจตจำนงทางการเมือง ปลดล็อกสิทธิรวมตัว-หลักประกันสังคม ขณะที่ ‘วรวีร์ มะกูดี’ ปลุกพลังจัดตั้งสหภาพเข้มแข็งสู้การผูกขาด
วันที่ 31 ต.ค. 2569 ณ บ้านสวนรุสนานี ต.ท่าช้าง อ.บางกล่ำ จ.สงขลา พรรคประชาชาติจัดเวทีประชุมรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อ “ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์ม พ.ศ. …” เพื่อยกระดับสิทธิ สวัสดิการ และสร้างความเป็นธรรมให้แก่กลุ่มไรเดอร์ รวมถึงแรงงานบนแพลตฟอร์มดิจิทัลทุกประเภท นำโดย พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคประชาชาติ พร้อมด้วย นายวรวีร์ มะกูดี รองหัวหน้าพรรคประชาชาติ อดีตกรรมการบริหารสหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ (ฟีฟ่า) และอดีตนายกสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตลอดจนแกนนำพรรค โดยมี นายอนุกูล ราชกุณา ตัวแทนสหภาพไรเดอร์ พร้อมกลุ่มผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ในพื้นที่ อ.หาดใหญ่ และพื้นที่ใกล้เคียงเข้าร่วมสะท้อนปัญหาอย่างกว้างขวาง
ในเวทีดังกล่าว ตัวแทนไรเดอร์ได้สะท้อนถึงสภาพการทำงานจริงที่ไร้อำนาจต่อรองและการถูกเอารัดเอาเปรียบจากกลุ่มทุนแพลตฟอร์มข้ามชาติ โดยเฉพาะระบบประเมินผลและการควบคุมงานผ่านระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ตัวแทนไรเดอร์รายหนึ่งเปิดเผยว่า การควบคุมงานของแพลตฟอร์มสร้างแรงกดดันมหาศาลต่อพนักงานระดับล่าง
กลุ่มไรเดอร์ยังสะท้อนถึงความสำคัญของการสร้างหลักประกันทางสังคมว่า ตนได้รับเงินบำนาญชราภาพจากกองทุนประกันสังคมมาแล้ว 4 ปี เดือนละกว่า 4,000 บาท ซึ่งประกันสังคมจ่ายตรงเวลาทุกเดือน จึงมองว่าเป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งที่แรงงานนอกระบบและแรงงานแพลตฟอร์มจะต้องมีหลักประกันดังกล่าวรองรับยามเกษียณหรือออกจากงาน
ในมิติของระบบอัลกอริทึม ไรเดอร์รายหนึ่งระบุถึงความไม่เป็นธรรมของการตัดแต้มและการปิดกั้นการรับงานโดยไม่มีระบบตรวจสอบข้อเท็จจริงว่า “อย่างแกร็บเนี่ยลูกค้าจะให้ 5 คะแนน ถ้าลูกค้าให้ไรเดอร์ 4 คะแนนเนี่ย มีผลต่อการรับงานทันที ถามว่าความเป็นจริงเนี่ยมันคืออะไร ความยุติธรรมอยู่ตรงไหน”
ไรเดอร์รายเดิมยังระบุอีกว่า ทุนข้ามชาติเปิดรับสมัครคนขับใหม่อย่างไม่จำกัดจนล้นตลาด ขณะที่งานเท่าเดิม ทำให้คนเก่าอยู่ไม่ได้ และทิ้งท้ายด้วยความตลกร้ายว่า “แต่ดีว่าผมมีที่ดินทะเลเยอะ พอขายก็ไม่มีใครซื้อ ก็เลยต้องอยู่ขับต่อไป ถ้าขายดินทะเลได้ ผมคงไม่ขับแล้ว”
ทั้งนี้ กลุ่มไรเดอร์ได้ตั้งข้อสังเกตเชิงนโยบายว่า แพลตฟอร์มเหล่านี้เข้ามาดูดซับรายได้มหาศาลออกจากระบบเศรษฐกิจไทย แต่เมื่อแรงงานมีข้อพิพาทหรือนัดหยุดงานประท้วง แพลตฟอร์มกลับเพิกเฉย ไม่ให้ความสำคัญ รัฐบาลจึงควรมีความจริงใจในการพัฒนาแพลตฟอร์มของรัฐหรือของคนไทยขึ้นมาเอง เพื่อไม่ให้เงินรั่วไหลออกนอกประเทศ และหยุดยั้งการถูกขูดรีดจากทุนต่างชาติ
พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง กล่าวต่อที่ประชุมว่า ข้อมูลและเสียงสะท้อนจากไรเดอร์หาดใหญ่เป็นภาพสะท้อนเชิงประจักษ์ถึงความล้มเหลวของโครงสร้างกฎหมายแรงงานในปัจจุบัน ที่ปล่อยให้กลุ่มทุนเทคโนโลยีเข้ามาครอบงำและผลักภาระความเสี่ยงทั้งหมดไปให้คนทำงาน โดยไม่มีความรับผิดชอบใดๆ
“เทคโนโลยีพวกนี้มาเนี่ย แพลตฟอร์มเป็นผู้ที่ครอบงำ เอาใจแต่นายทุน นายทุนหรือเจ้าของบริษัทไม่ต้องรับผิด ให้พวกเรารับผิดอย่างเดียว อัลกอริทึมไร้ความโปร่งใส ไร้ความปรานี สุดท้ายพวกเราก็มารับผลกระทบ เวลาเกิดอุบัติเหตุรถชน ต้องไปต่อสู้คดีเองจนชนะ สิ่งเหล่านี้ต้องถูกบรรจุไว้ในกฎหมายเพื่อปกป้องพวกเขา”
พ.ต.อ.ทวี ชี้ให้เห็นถึงแก่นแท้ของปัญหาการจ้างงานบนแพลตฟอร์มดิจิทัลในประเทศไทยว่า เข้าข่าย “การจ้างงานเทียม” ที่ตัดสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์อย่างสิ้นเชิง
“แรงงานแพลตฟอร์มเนี่ย ถ้าไม่มีกฎหมาย เราก็คล้าย ๆ ว่าจ้างงานเทียม จะขาดสิทธิขั้นต่ำ ขาดประกันสังคม ขาดสิทธิการรวมตัวและต่อรอง ไม่มีเลย… กฎหมายบอกให้เรามาเป็นลูกจ้าง แต่ถ้าพูดในภาษาอดีตคือบังคับให้มาเป็นทาส แต่ในร่างกฎหมายฉบับนี้ เราเขียนไว้เลยว่า เราจะต้องมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในแพลตฟอร์มนี้”
พ.ต.อ.ทวี ระบุว่า กฎหมายคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มที่จะผลักดันมีหัวใจสำคัญ 5 ประการ การรับรองสถานะทางกฎหมาย: มีกฎหมายคุ้มครองและนิยามสถานะที่ชัดเจน ไม่ถูกลอยแพ มาตรฐานสัญญาที่เป็นธรรม: กำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำในการจ้างงาน ยกเลิกเงื่อนไขที่เอารัดเอาเปรียบ หลักประกันทางสังคม: สร้างระบบคุ้มครองความเสี่ยง ทั้งอุบัติเหตุ การเจ็บป่วย และสิทธิประโยชน์ระยะยาว สิทธิในการรวมตัวและเจรจาต่อรอง: รับรองสิทธิตามอนุสัญญาแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ในการนัดหยุดงาน ประท้วง และรวมตัวเป็นสหภาพ เพราะตลอด 15 ปีของประวัติศาสตร์แรงงานแพลตฟอร์มทั่วโลก สิทธิไม่เคยได้มาฟรีๆ แต่เกิดจากการลุกขึ้นสู้
การคุ้มครองข้อมูลและควบคุมอัลกอริทึม: สิทธิในข้อมูลส่วนบุคคล และการจัดการกับระบบอัลกอริทึมที่ไม่โปร่งใส
หัวหน้าพรรคประชาชาติ ยังกล่าวเชื่อมโยงถึงความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างของประเทศว่า ประเทศไทยมีความเหลื่อมล้ำสูงสุดในเรื่องระบบขนส่ง รัฐบาลมุ่งทุ่มงบประมาณสร้างถนนให้คนมีรถยนต์ส่วนบุคคล แต่กลับละเลยระบบขนส่งมวลชนสาธารณะที่เท่าเทียม ส่งผลให้ประชาชนในต่างจังหวัดและสามจังหวัดชายแดนภาคใต้เดินทางอย่างยากลำบาก ขณะที่ไรเดอร์ต้องลงทุนซื้อรถจักรยานยนต์เองคันละหลายหมื่นถึงเกือบแสนบาท ต้องแบกรับค่าน้ำมัน ค่าบำรุงรักษา และเผชิญความสูญเสียจากอุบัติเหตุ แต่สังคมกลับมองเพียงแค่ตัวเลขรายได้
“กฎหมายฉบับเนี้ย ถ้าไม่มีเจตจำนงทางการเมืองที่แน่วแน่ คนไม่ทำหรอก ทางพรรคมีเจตจำนงทางการเมืองที่ต้องการเปลี่ยนแปลงให้ดีขึ้น ปัญหาที่สะท้อนมาวันนี้ มาตราไหนที่ยังไม่ยืดหยุ่น ยังไม่ตอบโจทย์ เราจะนำกลับไปปรับปรุงแก้ไข และจะมีการสื่อสารผ่านการไลฟ์สดเพื่อรายงานความคืบหน้าให้ทราบต่อไป”
ด้าน นายวรวีร์ มะกูดี กล่าวสนับสนุนการรวมพลังของกลุ่มแรงงานแพลตฟอร์ม โดยเปรียบเทียบกับหลักการทำงานเป็นทีมในวงการกีฬาว่า แรงงานเดี่ยวๆ ไม่มีอำนาจต่อรองกับกลุ่มทุนข้ามชาติที่มีความเหนือกว่าทั้งด้านเทคโนโลยีและทุน
“ถ้าเรารวมตัวกัน เรามีตัวตนเป็นทีมเวิร์ก พลังจะเกิดขึ้นมา ต้นไผ่ลำเดียวมันไม่ค่อยมีพลัง แต่ถ้าเรารวมกันมากๆ มันจะไม่ล้มง่ายๆ วันนี้ธุรกิจใหม่ๆ เข้ามาบ้านเรา ถ้ากระบวนการทางกฎหมายควบคุมไม่ดี ไม่ให้ความเป็นธรรมกับผู้ปฏิบัติงาน ปล่อยให้คนต่างชาติที่คิดเก่งกว่ามาเอาเปรียบพวกเรา มันยอมไม่ได้ พรรคประชาชาติต้องการช่วยเหลือคนยากคนจน คนที่ต้องการความช่วยเหลือจริงๆ ขอให้พวกเรารวมตัวกันไว้เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง”
การเปิดเวทีรับฟังความเห็นที่ อ.บางกล่ำ จ.สงขลา ครั้งนี้ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญในการผลักดัน “ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์ม” เข้าสู่การพิจารณาของฝ่ายนิติบัญญัติ เพื่อรื้อถอนโครงสร้างเศรษฐกิจแบบแพลตฟอร์มที่ไร้การกำกับดูแล และทวงคืนความเป็นธรรมให้กับแรงงานอิสระนับแสนรายทั่วประเทศ
