“พัฒนา” รับ น้ำในเชียงราย มีสารโลหะหนักสูง เตือนปชช.หลีกเลี่ยงสัมผัสน้ำ-ตะกอนดิน เกษตรกรสวมถุงมือ-รองเท้าบูท แนะ กินอาหารจากพื้นที่ใกล้เคียง เผยพบผู้ป่วยมีสารหนูในร่างกายจริง แต่ต้องหาสาเหตุให้ชัดก่อน ย้ำต้มน้ำไม่ได้ช่วยให้สารหายไป
วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีสารพิษในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนใน จ.เชียงราย ว่า เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาได้สั่งการให้กรมอนามัยและกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เข้าไปตรวจสอบในพื้นที่ เพื่อดูปริมาณสารโลหะหนักต่าง ๆ ที่อยู่ในแม่น้ำ
ซึ่งได้เข้าไปตรวจสอบแล้ว พบว่าในพื้นที่มีปริมาณโลหะหนักและสารหนูอยู่ในระดับที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพในระยะยาวได้ โดยกรมอนามัยได้สื่อสารให้ประชาชนในพื้นที่ทราบว่า อยากให้พยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำและตะกอนดินโดยตรง เพราะการสัมผัสน้ำบางครั้งอาจมีการสำลักหรือกลืนน้ำ
ซึ่งอาจทำให้สารพิษเข้าสู่ร่างกายได้ โดยอาการอาจไม่ได้แสดงออกในทันที แต่อาจเป็นลักษณะของการสะสม ซึ่งประชาชนในพื้นที่อาจได้รับสารสะสมอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลายาวนานได้ ระหว่างนี้รัฐบาลกำลังแก้ไขปัญหาอยู่ หากสามารถหลีกเลี่ยงสิ่งใดได้บ้าง ก็อยากจะแนะนำให้หลีกเลี่ยง
นายพัฒนา กล่าวว่า ในส่วนของน้ำประปา นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ลงพื้นที่และยืนยันว่า น้ำจากการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สะอาด สามารถใช้อุปโภคบริโภคได้ตามปกติ แต่ในส่วนที่เราอาจมีความกังวล คือเรื่องประปาหมู่บ้าน ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่ใช้ประปาหมู่บ้านกันอย่างแพร่หลาย จึงมีการแนะนำให้หมั่นตรวจสารปนเปื้อนบ่อย ๆ โดยได้สั่งการให้กรมอนามัยและกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เข้าไปช่วยเหลือในการตรวจสอบและทดสอบต่าง ๆ ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ในเรื่องของอาหาร ผัก และปลาต่าง ๆ หากหลีกเลี่ยงอาหารในพื้นที่ไม่ได้ อยากให้รับประทานอาหารให้มีความหลากหลาย โดยเลือกอาหารจากพื้นที่ใกล้เคียงบ้าง เพื่อลดปริมาณสารที่อาจเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งจะเป็นคำแนะนำเบื้องต้นในส่วนของกระทรวงสาธารณสุข
หากประชาชนเกิดความเจ็บป่วย เช่น ท้องร่วง ท้องเสียรุนแรง หรืออาเจียน แนะนำให้พบแพทย์หรือบุคลากรทางสาธารณสุขที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) โดยเร่งด่วน เพื่อจะได้ตรวจสอบว่ามีสารตกค้างหรือไม่
นายพัฒนา กล่าวอีกว่า ในส่วนของเกษตรกรที่ต้องใช้เวลาอยู่ในพื้นที่เพื่อทำการเกษตร มีคำแนะนำว่า อยากให้สวมถุงมือ ถุงเท้า หรือรองเท้าบูท เพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำโดยตรง สำหรับพื้นที่ที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ และมีสารปนเปื้อนอยู่ในน้ำ หรือเป็นพื้นที่ที่มีสารโลหะหนักในปริมาณสูง ส่วนในพื้นที่ที่ไม่ได้รับผลกระทบ หรือมีปริมาณสารไม่มากหรือไม่เกินมาตรฐาน สามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม ต้องป้องกันโรคด้านอื่น ๆ ด้วย โดยยังแนะนำให้ใช้ถุงมือหรือรองเท้าบูทกันน้ำ ซึ่งในทางการแพทย์ยังอยากให้ใช้อยู่
เมื่อถามว่า สาธารณสุขจังหวัดได้รายงานเรื่องผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจากสารหนูบ้างหรือไม่ นายพัฒนา กล่าวว่า มีการพบผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง แต่ในการตรวจสอบก็ต้องดูว่าผู้ป่วยมีสาเหตุมาจากการสะสมของสารหนูและโลหะหนักในร่างกายเป็นเวลานานและมีปริมาณมากหรือไม่ ซึ่งขณะนี้ในผู้ป่วยหลายคนอาจพบว่ามีสารหนูหรือโลหะหนักในร่างกายอยู่ในระดับที่ต้องระมัดระวัง
แต่คงไม่สามารถพูดได้ว่า การเจ็บป่วยนั้นมีสาเหตุมาจากการสะสมของสารหนูเป็นระยะเวลานาน เพราะอาจเป็นไปได้ว่ามีความเกี่ยวข้องกับโรคอื่นด้วย แต่สาธารณสุขจังหวัดได้เฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิด
เมื่อถามว่า อาการที่พบส่วนใหญ่เป็นโรคเกี่ยวกับผิวหนังหรือทางเดินอาหาร นายพัฒนา กล่าวว่า ในรายละเอียดพบทั้งโรคผิวหนังและอาการคลื่นไส้อาเจียน ท้องร่วง ซึ่งเป็นอาการทั่วไปที่สามารถพบได้ในหลายโรค
เพราะฉะนั้น หากผู้ป่วยมาด้วยอาการเหล่านี้ แพทย์ในพื้นที่จะตรวจสอบโลหะหนักที่อยู่ในร่างกายไปพร้อมกัน หากพบว่ามีสารหนูและโลหะหนักร่วมด้วย อาจต้องได้รับคำแนะนำเพิ่มเติมในเรื่องของการหลีกเลี่ยง
นายพัฒนา กล่าวว่า ในส่วนของเรื่องการต้มน้ำก่อนนำไปใช้อุปโภคบริโภคนั้น การต้มไม่ได้ทำให้สารโลหะหนักหายไป จึงอยากให้ประชาชนระมัดระวัง