รัฐบาล ยัน ข้าวเชียงราย ไม่พบสารพิษเกินค่ามาตรฐาน หากค่าเกินพร้อมคุย ธกส.รับซื้อทำลายทันที เล็งติดตามคุณภาพสินค้าเกษตร-ตรวจคุณภาพน้ำทุกชั่วโมง​ ส่วนฝายดักตะกอนต้องคำนึงถึงผลกระทบประชาชน รอนายกฯ เคาะ 21 พ.ย.

เมื่อเวลา 12.30 น. วันที่ 20 พ.ย.2569 ที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย พร้อมด้วย น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ แถลงผลการประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ซึ่งใช้เวลาการประชุมเกือบ 2 ชั่วโมงครึ่ง

นายเจเศรษฐ์ กล่าวถึงข้อสั่งการในที่ประชุมถึงการตรวจหาค่าสารโลหะในน้ำว่า แต่ละหน่วยงานจะรับผิดชอบในพื้นที่ของตัวเอง เช่น กรมควบคุมมลพิษให้ดูเส้นน้ำหลัก ส่งตรวจและกระจายครอบคลุมในทุกพื้นที่

โดยการประปาจะมีการตรวจแหล่งน้ำดิบ และน้ำประปาหมู่บ้านทั้งผิวดินและใต้ดิน หรือประปาภูเขาจะให้ทางจังหวัด รวบทางน้ำก่อนสูบและน้ำหลังกรอง ส่งให้การประปานครหลวงเป็นผู้ตรวจ เนื่องจากห้องแล็ปจากการประปานครหลวงมีมาตรฐานระดับโลก มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือและแม่นยำสูง และจะดำเนินการในพื้นที่ที่มีปัญหา

ขณะที่กระทรวงสาธารณสุข จะตรวจการป้องกันก่อนที่ประชาชนจะอุปโภคบริโภคในทุกมิติ ส่วนกระทรวงเกษตรฯ จะตรวจดิน พืชผลทางการเกษตรให้ครอบคลุมในทุกพื้นที่ ข้อมูลทั้งหมดจะมีการบูรณาการส่งมายังอธิบดี ปภ.ซึ่งเป็นฝ่ายเลขาฯ

สิ่งที่กำชับมากที่สุด โดยในวันที่ 21 พ.ย. นายกฯ จะเรียกประชุมทุกหน่วยงานในเวลา 11.00 น. ฉะนั้น ทุกหน่วยงานจะต้องกลับไปรวบรวมข้อมูลทั้งหมด และแนวทางป้องกันและแนวทางแก้ไข

ขณะที่น้ำอุปโภคบริโภค การประปาส่วนภูมิภาค จะมีการตรวจทุกชั่วโมง โดยดูจากค่าความขุ่น 24 ชั่วโมง​ ซึ่งจะเป็นตัวแปรตัวหนึ่งว่าเมื่อใดที่น้ำขุ่นสารหนูก็จะเพิ่มขึ้น ส่วนประปาหมู่บ้าน​หรือประปา​ผิวดิน​ ใต้ดิน​ ประปาภูเขา​ จะมีการสแกนทั้งจังหวัด​ ตรวจสรุปหาพื้นที่ใดเกินมาตรฐานหรือสุ่มเสี่ยงก็จะทำการงดใช้​ จนกว่าจะมีอุปกรณ์หรือวิธีการที่จะแก้ไข

งเมื่องดใช้แล้วก็จะมีแผนรับมือให้กับประชาชน​ ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำสุกจากประปาส่วนภูมิภาคไปแจกจ่ายให้กับประชาชน หรือติดตั้งรถเคลื่อนที่กรองน้ำให้กับประชาชน​ ครอบคลุมทุกพื้นที่

นายเจเศรษฐ์​ กล่าวต่อว่า ผลการตรวจที่ไม่ตรงกันของน้ำ​ สืบเนื่องจากห้วงเวลาในการตรวจที่ไม่ตรงกัน แต่ไม่ใช่ว่าจะอยู่ในปริมาณเช่นนั้นตลอดไป ยอมรับว่าในสายน้ำมีมลพิษจริง​ แต่ไม่ใช่ค่าจะอยู่เช่นนั้นตลอดไป เนื่องจากบางห้วงเวลาที่ไปตรวจ สถานการณ์ปัจจุบันค่าสารหนูก็ลดลงอยู่ในเกณฑ์ที่ผลิตได้

ฉะนั้น ค่าที่ตรวจออกมาจะไม่เท่ากันอยู่แล้ว ยืนยันว่าจะมีการบูรณาการเพื่อบอกผลค่าน้ำดิบ ค่าน้ำสุกที่ผลิตแล้ว​ พืชผลทางการเกษตร และรวบรวมข้อมูล เพื่อให้ประชาขนเข้าใจ ตนขอยืนยันในหลักการ เมื่อใดที่ค่าน้ำดิบเกินมาตรฐาน ก็จะไม่มีการผลิตในทันที แน่นอนว่าประปาหมู่บ้าน​ เทศบาล​ หมู่บ้าน​ ต้องรับนโยบายนี้ไปเช่นกัน

นายเจ​เศรษฐ์​ กล่าวว่า ส่วนฝ่ายดักตะกอน​มีข้อเสนอของแต่ละกรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวง​ทรัพยากรธรรมชาติ​และ​สิ่ง​แวดล้อม​ (ทส.) กระทรวงเกษตร​และ​สหกรณ์​ ได้รวบรวมข้อมูลทั้งหมด​

ประเด็นสำคัญคือ ต้องให้ความสบายใจกับประชาชนในพื้นที่ด้วย ในการทำฝายดักตะกอน กรองสารหนูมาจากแม่น้ำ เนื่องจากบางพื้นที่อยู่ใกล้ชุมชน และมีการวางพิกัดที่ต้องทำในพื้นที่ต้นน้ำ​ ทุกหน่วยงานจะต้องรวบรวมข้อมูลและนำเสนอต่อนายกฯ เพื่อให้ที่ประชุม เห็นชอบหรือพิจารณาว่า​ จะเดินทางไปในแนวทางใด ก่อนย้ำว่าขอให้รอผลการประชุมในวันพรุ่งนี้ (21 พ.ย.) ถึงความชัดเจนแนวทางพื้นที่ในการสำรวจ

นายเจ​เศรษฐ์​ กล่าวอีกว่า​ กระทรวงอุตสาหกรรม​ เตรียมออกคำสั่งงดการส่งออกผลิตภัณฑ์หรือสารที่สามารถนำไปทำเหมืองแร่​ ซึ่งมีผลกระทบต่อคนไทย รวมถึงแร่ที่จะนำเข้ามาในประเทศ​ เนื่องจากวันนี้เรายังไม่สามารถระบุได้ว่าแร่ที่เข้ามาอยู่ในพื้นที่ใด​

แต่ต่อไปนี้จะต้องระบุให้ได้​ หากสร้างผลกระทบให้กับประชาชนคนไทย​ และมีบุคคลใดหรือกลุ่มใดได้ประโยชน์​ ซึ่งต้องหยุดบุคคลเหล่านั้น จนกว่าจะมีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแลสายน้ำให้กับประชาชน

น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า เบื้องต้นชลประทานจะดูเส้นน้ำ ทั้งบ้านเรือนประชาชน หรือพืชไร่นา กรมการข้าวได้ตรวจข้าวและจะร่วมมือกับทางกรมวิทยาศาสตร์ เพื่อสนับสนุนข้อมูลซึ่งกันและกัน ส่วนการตรวจข้าวที่จ.เชียงราย ผลสรุปออกมาเรียบร้อยไม่มีค่าเกินมาตรฐานอย่างแน่นอน จึงขอให้ความมั่นใจและความเชื่อมั่นกับประชาชนผู้บริโภคข้าวจ.เชียงราย

กระทรวงเกษตรฯ จะมีการตรวจสอบคุณภาพข้าวหากเกินค่ามาตรฐาน จะมีการหารือเพื่อรับซื้อข้าวและนำไปทำลายทิ้ง ไม่ให้รอดออกจากพื้นที่ จึงขอให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ประสบปัญหาและประชาชนมั่นใจ ว่าข้าวจะไม่หลุดออกไปอย่างแน่นอน

น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวต่อว่า นายกฯ ให้ความสำคัญและแนวทางชัดเจน ซึ่งวันที่ 25 – 26 พ.ย.จะมีการเข้าร่วมการประชุมกับผู้แทนจากเมียนมาและจะนำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และผลการศึกษาที่เกี่ยวข้องรวมถึงค่า Total Maximum Daily load คือข้อมูลสารที่แหล่งน้ำสามารถรองรับได้ในแต่ละวัน มาใช้ในการประกอบการพิจารณา และแก้ไขปัญหาบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้

น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวอีกว่า นอกจากนี้นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกฯ และ รมว.อว.มีการพูดคุยกับผู้นำจีนเรียบร้อยในระดับรัฐต่อรัฐ มีการหารือกันแล้วถือว่าเป็นอีกเปราะหนึ่ง ซึ่งทางผู้ว่าฯเชียงราย จะคุยกับผู้แทนเมียนมาเช่นกัน

แต่การประชุมในครั้งนี้เน้นย้ำมากที่สุด คือข้อมูลที่ต้องตรงกันในทุกหน่วยงาน​ โดยที่ ปภ.จะเป็นฝ่ายเลขาฯ รวบรวมข้อมูล และนำข้อมูลออกสู่สาธารณะ และมีการแบ่งแยกการทำงานอย่างชัดเจนและเตรียมความพร้อมว่า ​หากงบประมาณไม่เพียงพอ​ ก็จะของบกลาง แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานที่ไม่มีการของบซ้ำซ้อน และยืนยันว่ามีการวางแผนอย่างเป็นระบบ

เมื่อถามว่าการตรวจค่าดิน​ ค่าน้ำ​​ มีการตรวจซ้ำทุกกี่วันหรือกี่สัปดาห์เพื่อติดตามผล น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า​ อยากให้ตรวจทุกวัน​ เชื่อว่าประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ต้องการทราบถึงตัวเลข จะมีการสรุปกันอีกครั้ง โดยในวันที่ 21 พ.ย. ก็จะเรียกประชุม​ เช่นกัน น่าจะมีการสั่งการที่ชัดเจนเพิ่มมากขึ้น

ส่วนการตรวจพืชผล​ทางการเกษตรอื่นๆ มีอย่างแน่นอน​ ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่ข้าว และกระทรวงเกษตรฯ มีมาตรการเชิงรุกแบ่งโซนนิ่ง​แดง​ เหลือง​ เขียว ที่มีแผนการรองรับปรับเปลี่ยนการปลูกจากปลูกพืชที่ใช้อุปโภคบริโภค​ อาจปรับเป็นพืชเศรษฐกิจ​ หรือไม้เศรษฐกิจที่นำไปใช้ประกอบเฟอร์นิเจอร์หรืออื่นๆ แต่ยืนยันว่าจะเตรียมความพร้อมรองรับแน่นอน

“ด้านกระทรวงอว.มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรมหรือ​ สกสว.ให้มีนวัตกรรมเกี่ยวกับการกรองน้ำ ให้ดูเรื่องของระบบกรองน้ำชุมชนว่ามีความคุ้มค่าหรือไม่หากจะติดตั้ง รวมถึงมีการซ่อมแซมจะต้องใช้งบเท่าใด ย้ำว่าขอให้ใช้นวัตกรรมมาร่วมด้วย โดยนายยศชนัน จะนำนวัตกรรมที่อยู่ในเปเปอร์​ทำให้เป็นรูปธรรม”น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าว

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน