รัฐบาล ยัน ข้าวเชียงราย ไม่พบสารพิษเกินค่ามาตรฐาน หากค่าเกินพร้อมคุย ธกส.รับซื้อทำลายทันที เล็งติดตามคุณภาพสินค้าเกษตร-ตรวจคุณภาพน้ำทุกชั่วโมง ส่วนฝายดักตะกอนต้องคำนึงถึงผลกระทบประชาชน รอนายกฯ เคาะ 21 พ.ย.
เมื่อเวลา 12.30 น. วันที่ 20 พ.ย.2569 ที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย พร้อมด้วย น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รมช.เกษตรและสหกรณ์ แถลงผลการประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ซึ่งใช้เวลาการประชุมเกือบ 2 ชั่วโมงครึ่ง
นายเจเศรษฐ์ กล่าวถึงข้อสั่งการในที่ประชุมถึงการตรวจหาค่าสารโลหะในน้ำว่า แต่ละหน่วยงานจะรับผิดชอบในพื้นที่ของตัวเอง เช่น กรมควบคุมมลพิษให้ดูเส้นน้ำหลัก ส่งตรวจและกระจายครอบคลุมในทุกพื้นที่
โดยการประปาจะมีการตรวจแหล่งน้ำดิบ และน้ำประปาหมู่บ้านทั้งผิวดินและใต้ดิน หรือประปาภูเขาจะให้ทางจังหวัด รวบทางน้ำก่อนสูบและน้ำหลังกรอง ส่งให้การประปานครหลวงเป็นผู้ตรวจ เนื่องจากห้องแล็ปจากการประปานครหลวงมีมาตรฐานระดับโลก มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือและแม่นยำสูง และจะดำเนินการในพื้นที่ที่มีปัญหา
ขณะที่กระทรวงสาธารณสุข จะตรวจการป้องกันก่อนที่ประชาชนจะอุปโภคบริโภคในทุกมิติ ส่วนกระทรวงเกษตรฯ จะตรวจดิน พืชผลทางการเกษตรให้ครอบคลุมในทุกพื้นที่ ข้อมูลทั้งหมดจะมีการบูรณาการส่งมายังอธิบดี ปภ.ซึ่งเป็นฝ่ายเลขาฯ
สิ่งที่กำชับมากที่สุด โดยในวันที่ 21 พ.ย. นายกฯ จะเรียกประชุมทุกหน่วยงานในเวลา 11.00 น. ฉะนั้น ทุกหน่วยงานจะต้องกลับไปรวบรวมข้อมูลทั้งหมด และแนวทางป้องกันและแนวทางแก้ไข
ขณะที่น้ำอุปโภคบริโภค การประปาส่วนภูมิภาค จะมีการตรวจทุกชั่วโมง โดยดูจากค่าความขุ่น 24 ชั่วโมง ซึ่งจะเป็นตัวแปรตัวหนึ่งว่าเมื่อใดที่น้ำขุ่นสารหนูก็จะเพิ่มขึ้น ส่วนประปาหมู่บ้านหรือประปาผิวดิน ใต้ดิน ประปาภูเขา จะมีการสแกนทั้งจังหวัด ตรวจสรุปหาพื้นที่ใดเกินมาตรฐานหรือสุ่มเสี่ยงก็จะทำการงดใช้ จนกว่าจะมีอุปกรณ์หรือวิธีการที่จะแก้ไข
งเมื่องดใช้แล้วก็จะมีแผนรับมือให้กับประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำสุกจากประปาส่วนภูมิภาคไปแจกจ่ายให้กับประชาชน หรือติดตั้งรถเคลื่อนที่กรองน้ำให้กับประชาชน ครอบคลุมทุกพื้นที่
นายเจเศรษฐ์ กล่าวต่อว่า ผลการตรวจที่ไม่ตรงกันของน้ำ สืบเนื่องจากห้วงเวลาในการตรวจที่ไม่ตรงกัน แต่ไม่ใช่ว่าจะอยู่ในปริมาณเช่นนั้นตลอดไป ยอมรับว่าในสายน้ำมีมลพิษจริง แต่ไม่ใช่ค่าจะอยู่เช่นนั้นตลอดไป เนื่องจากบางห้วงเวลาที่ไปตรวจ สถานการณ์ปัจจุบันค่าสารหนูก็ลดลงอยู่ในเกณฑ์ที่ผลิตได้
ฉะนั้น ค่าที่ตรวจออกมาจะไม่เท่ากันอยู่แล้ว ยืนยันว่าจะมีการบูรณาการเพื่อบอกผลค่าน้ำดิบ ค่าน้ำสุกที่ผลิตแล้ว พืชผลทางการเกษตร และรวบรวมข้อมูล เพื่อให้ประชาขนเข้าใจ ตนขอยืนยันในหลักการ เมื่อใดที่ค่าน้ำดิบเกินมาตรฐาน ก็จะไม่มีการผลิตในทันที แน่นอนว่าประปาหมู่บ้าน เทศบาล หมู่บ้าน ต้องรับนโยบายนี้ไปเช่นกัน
นายเจเศรษฐ์ กล่าวว่า ส่วนฝ่ายดักตะกอนมีข้อเสนอของแต่ละกรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้รวบรวมข้อมูลทั้งหมด
ประเด็นสำคัญคือ ต้องให้ความสบายใจกับประชาชนในพื้นที่ด้วย ในการทำฝายดักตะกอน กรองสารหนูมาจากแม่น้ำ เนื่องจากบางพื้นที่อยู่ใกล้ชุมชน และมีการวางพิกัดที่ต้องทำในพื้นที่ต้นน้ำ ทุกหน่วยงานจะต้องรวบรวมข้อมูลและนำเสนอต่อนายกฯ เพื่อให้ที่ประชุม เห็นชอบหรือพิจารณาว่า จะเดินทางไปในแนวทางใด ก่อนย้ำว่าขอให้รอผลการประชุมในวันพรุ่งนี้ (21 พ.ย.) ถึงความชัดเจนแนวทางพื้นที่ในการสำรวจ
นายเจเศรษฐ์ กล่าวอีกว่า กระทรวงอุตสาหกรรม เตรียมออกคำสั่งงดการส่งออกผลิตภัณฑ์หรือสารที่สามารถนำไปทำเหมืองแร่ ซึ่งมีผลกระทบต่อคนไทย รวมถึงแร่ที่จะนำเข้ามาในประเทศ เนื่องจากวันนี้เรายังไม่สามารถระบุได้ว่าแร่ที่เข้ามาอยู่ในพื้นที่ใด
แต่ต่อไปนี้จะต้องระบุให้ได้ หากสร้างผลกระทบให้กับประชาชนคนไทย และมีบุคคลใดหรือกลุ่มใดได้ประโยชน์ ซึ่งต้องหยุดบุคคลเหล่านั้น จนกว่าจะมีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแลสายน้ำให้กับประชาชน
น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า เบื้องต้นชลประทานจะดูเส้นน้ำ ทั้งบ้านเรือนประชาชน หรือพืชไร่นา กรมการข้าวได้ตรวจข้าวและจะร่วมมือกับทางกรมวิทยาศาสตร์ เพื่อสนับสนุนข้อมูลซึ่งกันและกัน ส่วนการตรวจข้าวที่จ.เชียงราย ผลสรุปออกมาเรียบร้อยไม่มีค่าเกินมาตรฐานอย่างแน่นอน จึงขอให้ความมั่นใจและความเชื่อมั่นกับประชาชนผู้บริโภคข้าวจ.เชียงราย
กระทรวงเกษตรฯ จะมีการตรวจสอบคุณภาพข้าวหากเกินค่ามาตรฐาน จะมีการหารือเพื่อรับซื้อข้าวและนำไปทำลายทิ้ง ไม่ให้รอดออกจากพื้นที่ จึงขอให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ประสบปัญหาและประชาชนมั่นใจ ว่าข้าวจะไม่หลุดออกไปอย่างแน่นอน
น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวต่อว่า นายกฯ ให้ความสำคัญและแนวทางชัดเจน ซึ่งวันที่ 25 – 26 พ.ย.จะมีการเข้าร่วมการประชุมกับผู้แทนจากเมียนมาและจะนำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และผลการศึกษาที่เกี่ยวข้องรวมถึงค่า Total Maximum Daily load คือข้อมูลสารที่แหล่งน้ำสามารถรองรับได้ในแต่ละวัน มาใช้ในการประกอบการพิจารณา และแก้ไขปัญหาบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้
น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวอีกว่า นอกจากนี้นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกฯ และ รมว.อว.มีการพูดคุยกับผู้นำจีนเรียบร้อยในระดับรัฐต่อรัฐ มีการหารือกันแล้วถือว่าเป็นอีกเปราะหนึ่ง ซึ่งทางผู้ว่าฯเชียงราย จะคุยกับผู้แทนเมียนมาเช่นกัน
แต่การประชุมในครั้งนี้เน้นย้ำมากที่สุด คือข้อมูลที่ต้องตรงกันในทุกหน่วยงาน โดยที่ ปภ.จะเป็นฝ่ายเลขาฯ รวบรวมข้อมูล และนำข้อมูลออกสู่สาธารณะ และมีการแบ่งแยกการทำงานอย่างชัดเจนและเตรียมความพร้อมว่า หากงบประมาณไม่เพียงพอ ก็จะของบกลาง แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานที่ไม่มีการของบซ้ำซ้อน และยืนยันว่ามีการวางแผนอย่างเป็นระบบ
เมื่อถามว่าการตรวจค่าดิน ค่าน้ำ มีการตรวจซ้ำทุกกี่วันหรือกี่สัปดาห์เพื่อติดตามผล น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า อยากให้ตรวจทุกวัน เชื่อว่าประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ในครั้งนี้ต้องการทราบถึงตัวเลข จะมีการสรุปกันอีกครั้ง โดยในวันที่ 21 พ.ย. ก็จะเรียกประชุม เช่นกัน น่าจะมีการสั่งการที่ชัดเจนเพิ่มมากขึ้น
ส่วนการตรวจพืชผลทางการเกษตรอื่นๆ มีอย่างแน่นอน ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงแค่ข้าว และกระทรวงเกษตรฯ มีมาตรการเชิงรุกแบ่งโซนนิ่งแดง เหลือง เขียว ที่มีแผนการรองรับปรับเปลี่ยนการปลูกจากปลูกพืชที่ใช้อุปโภคบริโภค อาจปรับเป็นพืชเศรษฐกิจ หรือไม้เศรษฐกิจที่นำไปใช้ประกอบเฟอร์นิเจอร์หรืออื่นๆ แต่ยืนยันว่าจะเตรียมความพร้อมรองรับแน่นอน
“ด้านกระทรวงอว.มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรมหรือ สกสว.ให้มีนวัตกรรมเกี่ยวกับการกรองน้ำ ให้ดูเรื่องของระบบกรองน้ำชุมชนว่ามีความคุ้มค่าหรือไม่หากจะติดตั้ง รวมถึงมีการซ่อมแซมจะต้องใช้งบเท่าใด ย้ำว่าขอให้ใช้นวัตกรรมมาร่วมด้วย โดยนายยศชนัน จะนำนวัตกรรมที่อยู่ในเปเปอร์ทำให้เป็นรูปธรรม”น.ส.ปิยะรัฐชย์ กล่าว