สงกรานต์(กระบะ)กบฏ
ใบตองแห้ง
สงกรานต์ทุกปี เราเถียงกันเรื่องอะไร หนึ่ง ห้ามตาย ห้ามเล่นสงกรานต์บนรถกระบะ เปล่า ไม่ได้จะมาซ้ำเติม ม.44 ที่ถูกต่อต้านถล่มทลาย ความพยายามห้ามสงกรานต์รถกระบะมีมาหลายปีแล้ว สมัยยิ่งลักษณ์ ปี 2556 ตำรวจ มหาดไทย ก็อยากห้าม แต่โดนค้านจนต้องถอยไป
สงกรานต์ไม่มีรถกระบะ จะเหลือรสชาติอะไร รถกระบะเป็นตำนานคู่ประเพณีสงกรานต์ไทย ใครบังอาจว่าเลว ก็โดนตอกจนหน้าม้าหงาย
เรื่องที่สอง ก็ความเป็นไทยนี่แหละ ทุกปีต้องมีกฎเหล็ก ห้ามย่ำยีวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม ปีที่แล้วลุงตู่ยังสั่ง ทั้งผู้หญิงประเภทหนึ่งประเภทสอง ห้ามแต่งตัวโป๊ เต้น เปิ๊ดสะก๊าดบนรถ ตำรวจพบจับทันที
แต่ปีนี้แปลกแฮะ โฆษกไก่อูรีบปฏิเสธ ไม่มีกฎเหล็ก 9 ข้อ อย่าเชื่อคนไม่หวังดี ดิสเครดิตรัฐบาล รัฐบาลไม่ได้ห้าม แค่ขอความร่วมมือ แปลกดี ยอมรับแล้วหรือว่าการห้ามจุกจิกจู้จี้ทำให้เสียเครดิต
เรื่องที่สามคือเรื่องเหล้า ตั้งแต่เช้านี้ถึงเย็นนี้ รณรงค์เมาไม่ขับเป็นเรื่องดี แต่รณรงค์สงกรานต์ปลอดเหล้านี่สิ รู้จักปีใหม่ไทยหรือเปล่า สงกรานต์เป็นประเพณีพื้นบ้านก่อนเริ่มฤดูการผลิตใหม่ ไหว้พระเซ่นผีสรงน้ำรดน้ำ เสร็จแล้วก็ฉลองกัน เบิกบาน คนไทยแท้แต่โบราณต้มเหล้าเองทุกบ้าน
ใช่ครับ ยุคสมัยเปลี่ยนไป สมัยก่อนขี่ควายขี่เกวียน สมัยนี้ขี่มอเตอร์ไซค์ขับรถกระบะ ก็ถูกแล้วที่จะต้องเมาไม่ขับ ปรับหนักซ้ำติดคุก แต่ไปถึงขั้นสงกรานต์ปลอดเหล้าเบียร์นี่เป็นไปไม่ได้ มันฝืนประเพณีไทย
สงกรานต์พื้นบ้านไทยไม่ได้เหมือนภาพวาดของกระทรวงวัฒนธรรม หรือกระทรวงศึกษาฯ ซึ่งเป็นสงกรานต์พับเพียบของชนชั้นนำ เป็นประเพณีดีงามในจินตนาการของคนชั้นกลางชาวกรุงผู้ไม่เคยเล่นสงกรานต์ (ขณะที่คนชั้นกลาง ตจว.ยังนั่งขอบกระบะสาดน้ำมาตั้งแต่หัวเท่ากำปั้น)
อ.ปรานี วงษ์เทศ เคยอธิบายว่าสงกรานต์พื้นบ้านเป็นช่วงเวลา “ปลดปล่อย” จากวัฒนธรรมจารีต ปล่อยให้ละเล่นสนุกสนาน ละเมิดข้อห้ามต่างๆ โดยไม่ถือสา แสดงความเป็นขบถต่อจารีตประเพณี ทั้งความแตกต่างทางเพศ อาวุโส และความเคารพนับถือพระ สมัยก่อนจึงมีกระทั่งจับพระโยนน้ำ
แต่ก็เหมือน “ความเป็นไทย” ในทุกเรื่อง ที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ ให้การศึกษาครอบงำคนไทยในเมือง (ที่ส่วนใหญ่เชื้อจีน) จนกลายเป็นเจ้าของความเป็นไทย พร้อมกับเอาความเป็นไทยไปขาย เพื่อการท่องเที่ยว
สมัยก่อนคนกรุงไม่เล่นสงกรานต์ ถ้าอยากเล่นก็ไปเที่ยวเชียงใหม่ กระทั่งน้าชาติให้หยุดราชการ 3 วัน กลายเป็นเทศกาลหยุดกลับบ้านแทนตรุษจีน สงกรานต์ข้าวสารเพิ่งเริ่มปี 2533 จนเกิดวิกฤต 2540 ไม่มีเงินไป ตจว. คนจึงหันมาเล่นสงกรานต์ในกรุงมากขึ้น ส่วนการกวดขัน “7 วันห้ามตาย” ก็มาเข้มข้นในยุคทักษิณ ไม่ใช่อะไรหรอก เศรษฐกิจดี รถกระบะ มอเตอร์ไซค์ ออกใหม่มากมาย รัฐบาลจึงใช้ “ห้ามตาย” เป็นประชานิยม (แถม สสส.ก็เริ่มมีตังค์รณรงค์)
คือเมาไม่ขับ ลดอุบัติเหตุ ห้ามทำอนาจาร ล่วงละเมิดทางเพศ ทุกคนเห็นด้วยอยู่แล้วครับ แต่หลายปีมานี้ข้อห้ามชักจะหนัก ปีที่แล้วก็จับฝรั่งถอดเสื้อต่อหน้าท่านรัฐมนตรีติดดิน
มันไม่ใช่เรื่องแปลกหรอก เพราะหลายปีมานี้ที่เกิดการต่อสู้ทางการเมือง แก่นอยู่ที่การต่อสู้ทางความคิด ระหว่างลิเบอรัลกับอนุรักษนิยม ซึ่งเอา “ความเป็นไทย” มาอ้าง “ประชาธิปไตยแบบไทยๆ” เมื่อจารีตนิยมเป็นใหญ่ สงกรานต์ก็กลายเป็นเหยื่อด้วย
อ้าว จำไม่ได้หรือ ปีที่แล้วท่านผู้นำก็บ่นว่า “การเล่นน้ำขอให้เล่นด้วยความเป็นไทย ไม่ใช่แต่งตัวโป๊ อนาจาร วันนี้ทุกอย่างเพี้ยนไปหมดแต่ก็ห้ามไม่ได้ เพราะคำว่าประชาธิปไตย”
พูดอย่างนี้ไม่ใช่จะดึงสงกรานต์เป็นเสื้อสี เพราะลิเบอรัลสงกรานต์รถกระบะใหญ่โตกว้างขวางกว่าลิเบอรัลทางการเมือง คนค้าน ม.44 ห้ามนั่งแค็บนั่งท้ายรถกระบะก็มีทุกข้างทุกสี (แม้ดูดีๆ ดาราคนดังที่ด่าเลวหรือประชดช่างแม่-ก็มาจากสีปิดเมือง)
เพียงแต่ปีนี้ที่การต่อสู้กันเรื่องสงกรานต์และรถกระบะ ขึ้นถึงจุด peak ก็แสดงธรรมชาติคนไทยว่า ส่วนใหญ่ไม่ชอบถูกบังคับ ยิ่งสงกรานต์ซึ่งเป็นเทศกาลปลดปล่อย อย่ามาบังคับ ปกติอาจจำใจยอมรับเพราะไม่มีทางเลือก ไม่กระทบตัวเองนัก แต่ห้ามรถกระบะนี่ คับอกคับใจยิ่งกว่าห้ามเลือกตั้ง
จำไว้เป็นบทเรียนนะครับ คนไทยอยากมีเสรี แต่วันนี้จำยอมเพราะไม่มีทางเลือก โดยธรรมชาติสังคมปัจจุบัน จารีตนิยมปกครองประเทศไม่ได้นานหรอก ระหว่างที่มีอำนาจชั่วคราว ก็อย่าไปกระทบต่อมชาวบ้านมากนัก
(หน้า 6)
