เมื่อวันที่ 21 เม.ย. ที่รัฐสภา ในการประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) โดยมีนายสุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย รองประธานสนช.คนที่ 1 เป็นประธานการประชุม เพื่อพิจารณาร่างพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ที่ คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เสนอ โดยนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานกรธ. ชี้แจงรายงานว่า บัดนี้ กรธ.จัดทำพ.ร.บ.พรรคการเมือง และพ.ร.บ.ว่าด้วยกกต.เสร็จสิ้นเรียบร้อย ซึ่งในส่วนของร่างพ.ร.บ.ว่าด้วยกกต.นั้น ใช้หลัก 3 ประการ คือ 1.สิ่งใดที่ร่างมาและดีอยู่แล้วก็ให้คงไว้ตามนั้น 2.สิ่งใดที่ขาดตกบกพร่องก็จะดำเนินการเพิ่มให้สมบูรณ์ขึ้น และ 3.สิ่งใดที่ต้องเพิ่มเข้ามาใหม่ เพื่อให้องค์กรอิสระมีประสิทธิภาพและมีประสิทธิผล
นายมีชัย กล่าวว่า นอกจากนั้น ทางกรธ.ได้จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนใน 2 รูปแบบ คือ 1. จัดให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมโดยตรงทั้งต่างจังหวัดและส่วนกลาง ซึ่งการรับฟังความเห็นส่วนกลางได้เชิญ สนช. และสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศให้มาแสดงความเห็นด้วย ทั้งนี้ ในการจัดทำความคิดเห็นในต่างจังหวัดก็ได้จัดทำเวทีครบทั้ง 4 ภาค และ 2.กรธ.ได้นำตัวร่างที่องค์กรอิสระเสนอมาขึ้นเว็บไซต์ให้ประชาชนสามารถเข้าไปดูได้ และระหว่างปรับปรุงแก้ไขจนร่างเสร็จ ก็นำขึ้นเว็บไซต์ โดยที่ประชาชนสามารถเข้าไปแสดงความคิดเห็นได้
นายมีชัย กล่าวต่อว่า ในส่วนของสนช. ได้มีการตั้งคณะกรรมาการฯขึ้นมาศึกษาควบคู่กันไป และได้ส่งข้อคิดเห็นมายังกรธ.เป็นระยะ โดยหลายกรณี สะกิดให้กรธ.พบข้อบกพร่อง ทำให้มีการโต้แย้งกันว่า จะทำอย่างไรถึงจะเหมาะสม ซึ่งความพยายามของกรธ. พยายามทำให้กลไกที่เกิดขึ้นตามรัฐธรรมนูญ คือ กกต.ให้จัดการเลือกตั้งด้วยความเที่ยงธรรม ได้คนดีมาปกครองบ้านเมือง ดังนั้นในการพิจารณาของคณะกรรมาธิการฯต่อจากนี้ไป ถ้าพบเห็นว่ามีอะไรที่ขาดตกบกพร่องอย่างไร ก็ย่อมเป็นอำนาจของคณะกรรมาธิการฯที่จะแก้ไขปรับปรุง ซึ่งทางกรธ.ก็พร้อมจะรับฟังและชี้แจงให้เห็นว่า ทำไมถึงเขียนอย่างนั้น อย่างไรก็ตาม หากมีข้อขาดตกบกพร่องส่วนใด กรธ.ก็น้อมรับเพื่อให้เกิดความสมบูรณ์
จากนั้นเปิดให้สมาชิกอภิปรายแสดงความคิดเห็น ซึ่งส่วนใหญ่สนับสนุนในหลักการ แต่ยังมีข้อสังเกตในรายละเอียดของร่างกฎหมายดังกล่าว อาทินายทวีศักดิ์ สูทกวาทิน สนช. อภิปรายว่า ภาพรวมเห็นด้วยเป็นส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตามสนช.ได้ตั้งคณะกรรมการศึกษาตัวร่างฉบับกรธ.มาล่วงหน้าแล้ว โดยเห็นข้อดีหลายเรื่อง เช่น การมีมาตรการคุ้มครองพยานในกรณีที่การเลือกตั้งในพื้นที่มีการทุจริต ซึ่งที่ผ่านมาคนที่เป็นพยานมักไม่ได้กลับไปอยู่ในพื้นที่ เนื่องจากเกรงกลัวอิทธิพลของบุคคลที่จะได้เป็นส.ส. เป็นต้น
นายทวีศักดิ์ กล่าวอีกว่า สำหรับประเด็นที่ยังไม่ตกผนึกมี 3 เรื่อง คือ 1.กรธ.ได้ตัดกกต.จังหวัดออก และให้กำหนดรูปแบบผู้ตรวจการเลือกตั้งขึ้นแทน ซึ่งไม่แน่ใจว่ารูปแบบดังกล่าวจะใช้ได้หรือไม่ เพราะใช้คนนอกพื้นที่ ขณะที่กกต.จังหวัดมีความผูกพันและคุ้นเคยกับพื้นที่ได้ดีกว่า 2.เรื่องการดำรงตำแหน่งของกกต.ก่อนที่ร่างกฎหมายจะประกาศใช้ ซึ่งในร่างกฎหมายดังกล่าวกำหนดคุณสมบัติเข้ม จนอาจจะมีกกต.บางคนต้องพ้นตำแหน่ง ซึ่งจะกระทบสิทธิกับผู้ดำรงตำแหน่งนั้นๆ หากมองตามหลักกฎหมายทั่วไป ผู้ดำรงตำแหน่งต่างๆต้องได้รับการสรรหาถูกต้องทุกอย่าง และสละอาชีพของตนเองเพื่อเข้ามารับการสรรหา ก็ควรให้อยู่ครบวาระ โดยเรื่องนี้จะต้องมีการหารือต่อไปในชั้นกมธ. และ3. มีหนังสือที่เป็นข้อร้องเรียนจากพนักงานกกต.เกี่ยวกับเรื่องสิทธิประโยชน์ที่เห็นว่า พนักงานจะต้องมีสิทธิประโยชน์ไม่ควรที่จะน้อยกว่าการเป็นข้าราชการ ซึ่งถือเป็นประเด็นสำคัญที่เกี่ยวกับขวัญและกำลังใจ
ด้านนายสมชาย แสวงการ อภิปรายถึงการดำรงตำแหน่งของกกต.ชุดปัจจุบัน ว่า จากการพิจารณาของสนช.เบื้องต้น พบว่าจะมีกกต. จำนวน 2-3 คนขาดคุณสมบัติตามร่างกฎหมายดังกล่าว ดังนั้นขอถามว่า หากสนช.แปรญัตติไม่เห็นด้วยกับกรธ. เนื่องจากสมาชิกสนช.มองเป็น 2 มุม คือกฎหมายไม่ควรรอนสิทธิเพราะเขาก็ได้รับการสรรหา ดังนั้นกกต.ชุดปัจจุบันจึงสมควรดำรงตำแหน่งจนครบวาระ อีกมุมมองว่า การยกร่างครั้งนี้มีเจตจำนงเพื่อเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เป็นการปฏิรูปหรือปฏิวัติองค์กรอิสระให้มีที่มา หากแก้ไขหรือไม่เห็นด้วยกับสิ่งที่กรธ.ยกร่างมานั้น จะนำไปสู่ชั้นให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความว่าขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่
จากนั้นนายมีชัย ชี้แจงว่า ข้อกังวลที่ระบุว่าผู้ตรวจการเลือกตั้งจะไม่ชำนาญเหมือนกกต.จังหวัดนั้น ขอเรียนว่าขณะที่สมาชิกนั่งอยู่ในสภายังรู้เลยว่าข้างนอกเกิดอะไรขึ้นบ้าง เพราะปัจจุบันการสื่อสารรวดเร็วจึงไม่จำเป็นต้องลงไปฝังตัวอยู่ในพื้นที่ และส่วนหนึ่งของผู้ตรวจการเลือกตั้งจะเป็นคนในพื้นที่ อีกทั้งเจ้าหน้าที่ในสำนักงานกกต.จังหวัดน่าจะบอกเบาะแสได้ ดังนั้นจึงไม่ต้องกังวล และเป็นหลักปกติที่เราจะต้องสร้างมือไม้ให้องค์กรใดองค์กรหนึ่งทำงาน แต่ไม่ใช่มอบหมายหรือมอบอำนาจให้คนอื่นไปทำ และนี่ก็จะเป็นหลักใช้ตลอดไปในทุกองค์กรอิสระ ที่สำคัญเมื่อตั้ง กกต.ประจำจังหวัด จะเป็นรูปกรรมการ การทำงานก็จะเป็นคณะซึ่งไม่น่าทำให้เกิดความคล่องตัวในการตรวจสอบการเลือกตั้ง แต่ถ้าเป็นรูปแบบผู้ตรวจการเลือกตั้ง เขาจะสามารถทำงานลำพังและรายงานกลับสู่ส่วนกลางด้วยตัวเขาเอง หลักนี้จะเป็นหลักที่สอดคล้องที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญมาตรา 77 วรรคสุดท้ายที่บอกว่าให้หลีกเลี่ยงการทำงานในรูปแบบคณะกรรมการมากที่สุด เพราะการทำงานระบบคณะกรรมการหาผู้รับผิดชอบยาก และอุ้ยอ้าย ต้องมีประชุม มีลงมติ ซึ่งการตรวจสอบการเลือกตั้งไม่สามารถนั่งรอประชุมได้ แต่ต้องไปด้วยตัวเองตามลำพัง
นายมีชัย กล่าวต่อว่า ส่วนคุณสมบัติและข้อห้ามของกกต.นั้น รัฐธรรมนูญกำหนดไม่ยกเว้นให้คนที่มีตำแหน่งอยู่เดิม กรธ.ไม่มีทางออกที่จะบอกว่าถึงจะขาดคุณสมบัติก็ให้ดำรงตำแหน่งอยู่ต่อไป เหมือนกับที่ในรัฐธรรมนูญกำหนดให้สนช.ดำรงตำแหน่งต่อไป คุณสมบัติใดที่ไม่ได้เขียนไว้ให้ยกเว้นก็ต้องปฏิบัติตาม และถ้าขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามและไม่ได้รับการยกเว้น สนช.ผู้นั้นต้องพ้นจากตำแหน่งทันที ด้วยหลักการเช่นเดียวกัน รัฐธรรมนูญไม่ได้ยกเว้นไว้ให้ผู้ที่มีดำแหน่งเดิม กรธ.จึงต้องเขียนกฎหมายลูกให้สอดคล้องกัน โดยให้มีการตรวจสอบคุณสมบัติกกต. หากถูกต้องก็อยู่ต่อไปจนครบวาระ หากคุณสมบัติไม่ครบก็พ้นวาระตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายลูก ดังนั้นจึงจำเป็นต้องเขียนบทบัญญัติลักษณะนี้ ซึ่งกรธ.ไม่ได้ใจไม้ไส้ระกำ เพียงแต่นึกไม่ได้ว่าจะหาทางแก้อย่างไร ถ้าทางกมธ.วิสามัญของสนช.คิดหาทางแก้ได้ ทางกรธ.ก็ไม่ขัดข้อง
นายมีชัย กล่าวอีกว่า สำหรับกรณีรัฐธรรมนูญมาตรา 77 ว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นใจความสำคัญมีเพียงว่าก่อนตรากฎหมายขอให้ฟังประชาชน แต่วิธีการรับฟังก็สุดแต่ลักษณะกฎหมาย ถ้าสามารถรับฟังตามจุดต่างๆได้ก็ไป แต่ถ้าไม่ได้จะใช้เทคโนโลยีให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลก็ได้ ขณะนี้ในคณะกรรมการกฤษฎีกาตกลงกันว่าจะใช้ระบบไอทีในการรับฟังความคิดเห็น โดยให้มีช่องระบุความคิดเห็นได้ นอกจากนี้ยังได้คิดให้นิติบุคคลมาขึ้นทะเบียนความสนใจในด้านต่างๆ หากมีกฎหมายที่ตรงกับที่นิติบุคคลสนใจก็จะทำหนังสือเชิญมาเพื่อแสดงความคิดเห็นผ่านระบบไอที
“สำหรับการนำร่างกฎหมายดังกล่าวไปรับฟังคิดเห็นของประชาชนตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 77 หรือยัง แล้วนำข้อมูลมาใช้ได้หรือไม่ ผมคิดว่าใช้ได้ เพราะหลักสำคัญอยู่ที่ว่าเรารับฟังเพียงพอหรือไม่ และ สิ่งที่เรารับฟังมาจากประชาชน และประชาชนคิดเห็นอย่างไร สนช.สามารถใช้ประโยชน์ได้แล้ว ดังนั้นวันนี้จึงไม่จำเป็นต้องรับฟังอีก เพราะจะทำให้การตรากฎหมายล่าช้าออกไป”นายมีชัย กล่าว
จากนั้นที่ประชุมมีมติรับหลักการวาระหนึ่งด้วยคะแนน 201 งดออกเสียง 2 ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาจำนวน 31 คน และดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 45 วัน
