อ่านกันชัดๆ! เปิดหลักสากล การ “ใช้กระสุนยาง” ของเจ้าหน้าที่รัฐ สลายการชุมนุมของกลุ่ม REDEM เทียบเหตุ #ม็อบ28กุมภา ขัดหลักปฏิบัติหรือไม่?
เมื่อวานนี้ (28 ก.พ.) มีการสลายการชุมนุม กลุ่ม REDEM ที่ประกาศนัดไปชุมนุมกันหน้ากรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ฯ ซึ่งเป็นที่สถานที่ตั้งของบ้านพัก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกฯ และ รมว.กลาโหม ซึ่งช่วงสำคัญซึ่งเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก ถึงปฏิบัติการสลายการชุมนุมครั้งนี้ คือการใช้กระสุนยาง เพื่อเข้าสลายการชุมนุมของเจ้าหน้าที่ตำรวจ หลังจากมีเหตุปะทะ ทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บด้วยการถูกยิงหลายราย ทั้งยังมีราชงานว่านอกจากผู้ชุมนุมเมื่อวาน ที่ถูกจับกุม พบผู้สื่อข่าวสำนักหนึ่งก็ถูกตำรวจจับกุมขณะถูกปฏิบัติหน้าที่ และถูกดำเนินคดีเหมือนผู้ชุมนุมอีกด้วย
โดยช่วงหนึ่ง หลังปฏิบัติการสลายการชุมนุม ด้วยการใช้กระสุนยางในรอบแรก ผู้สื่อข่าวได้สอบถาม จนท.ตำรวจนอกเครื่องแบบ ว่าเป็นกระสุนยางชนิดใด ซึ่งต่อมา จนท.รายดังกล่าว ตอบแต่เพียงว่า “เป็นปฏิบัติการตามหลักสากล ทั่วโลกเขาก็ใช้หลักการนี้กัน”
ทั้งนี้ สำหรับแนวปฏิบัติของเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการใช้อาวุธร้ายแรงต่ำ ออกโดยคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UNHR) โดยเอกสาร ระบุเอาไว้ถึง แนวปฏิบัติการใช้อาวุธวิถีโค้งที่มีแรงกระแทก (KINETIC IMPACT PROJECTILES) ซึ่งประกอบไปด้วย กระสุนยาง กระสุนพลาสติก กระสุนถุงถั่ว เป็นต้น ซึ่งในเอกสารระบุว่า
สถานการณ์ที่อาจนำกระสุนยางมาใช้ได้โดยชอบด้วยกฎหมาย
- กระสุนยางควรถูกใช้ในการเล็งยิงไปที่ช่องท้องส่วนล่าง หรือขา ของบุคคลที่ใช้ความรุนแรงเท่านั้น และเฉพาะกรณีที่เล็งเห็นว่ากำลังจะเกิดอันตรายกับเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือสาธารณชน
ความเสี่ยงพิเศษ
- การเล็งไปที่หน้าหรือศีรษะอาจส่งผลให้ศีรษะแตกสมองได้รับบาดเจ็บ เกิดอันตรายต่อดวงตารวมไปถึงอาจก่อให้เกิดอาการตาบอดถาวร หรืออาจเสียชีวิตได้ การยิงกระสุนยางจากทางอากาศหรือที่สูง เช่น ระหว่างการชุมนุม มีแนวโน้มจะเพิ่มความเสี่ยงที่จะยิงโดนศีรษะของผู้ชุมนุม การยิงไปที่ลำตัวผู้ชุมนุมอาจก่อให้เกิดอันตรายต่ออวัยวะสำคัญ และอาจทะลุลำตัวผู้โดนยิง โดยเฉพาะเมื่อยิงในระยะใกล้ ขนาดของลำกล้องและความเร็วของวิถีการยิง รวมไปถึงส่วนประกอบอื่น ล้วนส่งผลต่อการก่อให้เกิดอาการบาดเจ็บและความรุนแรงของการบาดเจ็บนั้นทั้งสิ้น
- การใช้กระสุนยางที่จะเป็นไปตามหลักสากล ต้องเป็นการยิงจากกระสุนที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 10 เซนติเมตรและยิงตรงไปยังเป้าเท่านั้น การยิงกระสุนลงพื้นอาจสร้างให้เกิดความเสียหายที่ไม่อาจยอมรับได้เนื่องจากความไม่แม่นยำของวิถีกระสุน
สถานการณ์ที่การนำกระสุนยางมาใช้อาจไม่ชอบด้วยกฎหมาย
- กระสุนยางไม่ควรยิงในโหมดอัตโนมัติ
- การยิงทีละหลายๆ นัด ในคราวเดียวกันนั้นโดยทั่วไปไม่มีความแม่นยำ การยิงเช่นนั้นยังขัดต่อหลักความจำเป็นและได้สัดส่วน กระสุนโลหะ เช่น ที่ยิงจากปืนสั้น (shotguns) ไม่ควรนำมาใช้
- กระสุนควรมีการนำไปทดสอบและได้รับการอนุมัติให้ใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าจะมีความแม่นยำเพียงพอที่จะใช้ยิงไปในบริเวณที่ปลอดภัยต่อเป้าหมายที่มีขนาดเท่ามนุษย์ ในระยะที่กำหนด และโดยไม่ใช้รุนแรงเกินควร ซึ่งอาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บ
- การใช้กระสุนยางไม่ควรเล็งไปที่หัว หน้าหรือคอ กระสุนโลหะหุ้มยางเป็นอันตราย ไม่ควรนำมาใช้
ขอบคุณ มติชน
