กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขฯ แถลงเรียกร้องคณะแพทย์รักษาชีวิต ‘แบม-ตะวัน-สิทธิโชค’

กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขเพื่อประชาธิปไตย แถลงการณ์เรียกร้องคณะแพทย์ช่วยรักษาชีวิต ‘แบม-ตะวัน-สิทธิโชค’ อดอาหารเรียกร้องปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ยุติคดีการเมือง

วันที่ 31 ม.ค.2566 กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขเพื่อประชาธิปไตย ออกแถลงการณ์ กรณีผู้อดอาหารประท้วง เพื่อเรียกร้องปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม และสิทธิการประกันตัว ความว่า จากกรณีผู้ต้องหาคดีอาญาที่ถูกคุมขัง 3 คน ได้อดอาหารและน้ำเพื่อเป็นการประท้วง ได้แก่ น.ส.ทานตะวัน ตัวตุลานนท์ หรือ ตะวัน น.ส.อรวรรณ ภู่พงษ์ หรือแบม เพื่อเรียกร้องให้มีการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ยุติคดีทางการเมืองกับประชาชน และแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และนายสิทธิโชค เศรษฐเศวต เรียกร้องสิทธิประกันตัว

แต่ข้อเรียกร้องดังกล่าวมิได้รับการตอบสนองทำให้ทั้งสามคนได้อดอาหารรวม 12-13 วันแล้ว จนร่างกายเข้าสู่ขั้นวิกฤต ได้แก่ อาเจียนเป็นเลือด ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ หัวใจเต้นผิดปกติ อาจเกิดอันตรายต่อร่างกายอย่างร้ายแรง หรือ ถึงแก่ชีวิตได้

กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขเพื่อประชาธิปไตยเห็นว่า ชีวิตเป็นสิ่งที่มีคุณค่าสูงสุด โดยเฉพาะผู้ต้องหาทั้งสาม ยังมีอนาคตที่ดี สามารถสร้างสรรค์คุณประโยชน์ให้กับสังคมและประเทศได้อีกมาก อีกทั้งการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง การคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ ที่ผู้อดอาหารเสนอก็มีความสำคัญ ทางกลุ่มฯ จึงมีข้อเท็จจริงและความคิดเห็นนำเสนอ ดังนี้

1.คณะแพทย์ผู้ดูแล ควรให้การช่วยเหลือผู้อดอาหารโดยทันที แม้ผู้อดอาหารประท้วงจะแสดงความประสงค์ไม่รับอาหาร น้ำ และยา และยอมรับการเกิดอันตรายถึงแก่ชีวิต แต่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 374 บัญญัติว่า “ผู้ใดเห็นผู้อื่นตกอยู่ในภยันตรายแห่งชีวิตซึ่งตนอาจช่วยได้โดยไม่ควรกลัวอันตรายแก่ตนเองหรือผู้อื่นแต่ไม่ช่วยตามความจำเป็น ต้องระวางโทษ”

และ คำประกาศสิทธิและข้อพึงปฏิบัติของผู้ป่วย ที่ออกโดย กระทรวงสาธารณสุข และสภาวิชาชีพด้านสาธารณสุข ได้แก่ แพทย์สภา เรื่องสิทธิผู้ป่วย ข้อ 3 บัญญัติว่า “ผู้ป่วยที่อยู่ในภาวะเสี่ยงอันตรายถึงชีวิตมีสิทธิได้รับการช่วยเหลือรีบด่วนจากผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพโดยทันทีตามความจำเป็นแก่กรณี โดยไม่ต้องคำนึงว่าผู้ป่วยจะร้องขอความช่วยเหลือหรือไม่”

ดังนั้นประมวลกฎหมายอาญาและคำประกาศดังกล่าว จึงบังคับให้คณะแพทย์ต้องให้การรักษาแก่ผู้อดอาหาร และกฎหมายให้ความคุ้มครองคณะแพทย์ แม้ไม่เป็นไปตามประสงค์ของผู้ป่วย

กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขฯ แถลงเรียกร้องคณะแพทย์รักษาชีวิต ‘แบม-ตะวัน-สิทธิโชค’

นอกจากนี้ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 67 ยังบัญญัติว่า “ผู้ใดกระทำความผิดด้วยความจำเป็น (2) เพราะเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นพ้นจากภยันตรายที่ใกล้จะถึงและไม่สามารถหลีกเลี่ยงให้พ้นโดยวิธีอื่นใดได้ เมื่อภยันตรายนั้นตนมิได้ก่อให้เกิดขึ้นเพราะความผิดของตน ถ้าการกระทำนั้นไม่เป็นการเกินสมควรแก่เหตุแล้ว ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ” เป็นความให้ความมั่นใจแก่คณะแพทย์ยิ่งขึ้นว่าจะไม่มีความผิด เนื่องจากการช่วยเหลือชีวิตของผู้อดอาหารนอกจาการให้การรักษาพยาบาล ไม่มีวิธีอื่นแล้ว

แม้ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ มาตรา 12 จะให้บุคคลมีสิทธิแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขเพื่อยืดการตาย แต่ก็ให้สิทธิเฉพาะผู้ป่วยที่อยู่ในวาระสุดท้ายของชีวิตตน หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วยเท่านั้น แต่ผู้ประท้วงเป็นผู้มีสุขภาพดีอยู่เดิม และหากรอดชีวิตก็จะมีชีวิตต่อไปยืนยาวและมีสุขภาพแข็งแรง ดังนั้นคณะแพทย์จึงไม่สามารถปฏิเสธการรักษาตามความต้องการของผู้อดอาหารได้

จึงขอให้คณะแพทย์และผู้เกี่ยวข้อง ชักจูงให้ผู้อดอาหารยอมรับอาหาร น้ำ และยา หากผู้ป่วยยังยืนยันจะอดอาหาร เมื่อผู้ป่วยไม่อยู่ในสภาพที่ขัดขืนจนทำให้เกิดความรู้สึกกระอักกระอ่วนใจต่อคณะแพทย์และผู้พบเห็นจนเกินไปแล้ว ขอให้เข้าให้การช่วยเหลือโดยทันทีเพื่อรักษาชีวิตของผู้อดอาหารไว้ ซึ่งถือเป็นการช่วยชีวิต มิใช่ความผิดทางกฎหมายและจรรยาบรรณแพทย์

กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขฯ แถลงเรียกร้องคณะแพทย์รักษาชีวิต ‘แบม-ตะวัน-สิทธิโชค’

2.ผู้เกี่ยวข้องรับข้อเสนอปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม และแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากมีผู้ถูกแจ้งความดำเนินคดี และถูกจับกุมคุมขังเป็นจำนวนมาก เพียงเพราะต้องการแสดงความ คิดเห็นตามระบอบประชาธิปไตย รัฐบาล และทุกองค์กรในกระบวนการยุติธรรม ควรรับข้อเสนอปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม และแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเปิดรับฟังความคิดเห็นจากฝ่ายต่างๆ

3.การพิจารณาคดีอาญา ขอให้สันนิษฐานว่าผู้ต้องหาบริสุทธิ์ และยึดถือระบบกล่าวหา ผู้ต้องหาทุกคนควรได้รับการประกันตัวก่อนการตัดสินคดี การร้องขอให้มีการไต่สวนเพื่อถอนประกันตัวควรกระทำได้โดยผู้มีส่วนได้เสียทางคดี ไม่ควรดำเนินการโดยศาลเอง และการสั่งถอนประกันกระทำเฉพาะกรณีผู้ต้องหาอาจจะหลบหนี หรือมีเหตุอันควรเชื่อตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 108 เท่านั้น

4.ขอให้ผู้ประท้วงรักษาชีวิต แม้สิ่งที่เรียกร้องยังไม่ประสบความสำเร็จในวันนี้ แต่การแสดงออกก็ทำให้ทุกฝ่ายได้ตระหนักถึงปัญหาของกระบวนการยุติธรรม เห็นความสำคัญของสิทธิ เสรีภาพของประชาชน การต่อสู้อาจต้องใช้เวลา แต่เวลาที่ใช้จะสั้นลง หลังจากการแสดงความกล้าหาญและเสียสละของผู้อดอาหารประท้วง ทั้งชีวิตของผู้อดอาหารยังมีคุณค่าต่อการต่อสู้เพื่อเรียกร้องประชาธิปไตยที่สมบูรณ์แบบในอนาคตเป็นอย่างยิ่ง

นพ.ภีศเดช สัมมานันท์ นาวาเอกพิเศษ พ.ญ.สุพัตรา สิทธิราชา นพ.ยุทธนา ป้องโสม กลุ่มเพื่อนสาธารณสุขเพื่อประชาธิปไตย และนายเสนัชย์ ทองประดิษฐ์ เนติบัณฑิตไทย