สังคมป่วย เด็ก 14 กราดยิงในห้าง ยิงคนที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน ยิงไปทั่วจนมีคนเสียชีวิตบาดเจ็บ
แต่การที่ไม่กี่นาทีหลังจับตัวได้ ชื่อ บัตรประชาชน บัตรนักเรียน แพร่สะพัดในโลกออนไลน์ นี่เรียกว่าสังคมมีวุฒิภาวะไหม
คุณอยากรู้ไปเพื่ออะไร เพื่อประณามให้สะใจ? ด่าเด็ก ด่าพ่อแม่ ด่าโรงเรียน (ตำรวจพูดดีก็โดนด่า) ด่าได้ด่าไป แต่ช่วยป้องกันไม่ให้เกิดเหตุขึ้นอีกไหม
กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติออกมาเตือน ก็โดนด่า ห่วงใยสิทธิเด็กฆาตกร ทำไมไม่ปกป้องสิทธิคนตาย ฯลฯ หากเข้าใจด้านอาชญาวิทยาสักหน่อย ในต่างประเทศที่เกิดเหตุบ่อย เขาไม่เปิดเผยตัวตนคนกราดยิงนะ เพราะจะไปกระตุ้นให้คนมีปัญหาทางจิตอยากเลียนแบบ ทำแล้ว “ได้แสง”
เหตุกราดยิงในเมืองไทย ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใด กำลังมีมากขึ้น จากทหารกราดยิงโคราช ตำรวจหนองบัวลำภู ทุกครั้งสามารถ “ปิดคดี” ปิดสำนวนสอบสวนอาชญากรรม คนร้ายตายหรือจับได้ แต่สำนวนทางอาชญาวิทยา ทางจิตวิทยา ที่จะต้องศึกษาหาสาเหตุเพื่อป้องกัน ไม่เคยสรุปได้ชัดเจน
นั่นต่างหากที่ควรทำ สอบสวนเด็ก สอบสวนพ่อแม่ สอบสวนโรงเรียน สอบสวนคนรอบข้าง เพื่อวิเคราะห์สาเหตุ แล้วแจ้งเตือนสังคม ว่าควรระวังสังเกตแนวโน้มพฤติกรรมอะไรบ้าง ไม่ใช่แค่ทำเพื่อเอาผิดอาญา เอาผิดก็ต้องเอาผิด แต่เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
ไม่เช่นนั้นก็จะเป็นแค่ไฟไหม้ฟาง ในประเทศที่ปกครองด้วยอำนาจมากกว่ากฎหมาย หวั่นไหวไปตามกระแสดราม่า เช่น ต้องหาทางเอาไอ้เด็กคนนี้เข้าคุกให้ได้ อย่าไปยกเว้นว่ามันอายุแค่ 14 ไม่ใช่แค่ยิงคน ยังทำการท่องเที่ยวไทยฉิบหาย ฯลฯ
หรือสะใจที่รัฐมนตรีผู้กว้างขวางไปสอบปากคำออกสื่อ ทั้งที่ควรเป็นนักจิตวิทยา (ซึ่งจะสามารถสังเกตได้ว่าที่เขาอ้างว่าหลอนนั้น โกหกหรือเปล่า)
นี่ยังดีที่ข้อหา “เด็กติดเกม” สมัยนี้ไม่ค่อยพูดกันแล้ว เด็กติดเกมหลายล้านคน ก่อเหตุ 1-2 คน โทษเกม เหมือนคนเสพยาบ้ามีเป็นแสนๆ คดีตำรวจหนองบัวลำภูชี้ว่าเป็นเพราะยาบ้า ง่ายจัง
ช่วยวิเคราะห์โดยใช้วิชาการกันหน่อย ไม่ใช่เป็นนักการเมืองแล้วพูดเรื่อยเปื่อย แบบโทษสังคมก้มหน้า เป็นเพราะพ่อแม่เลี้ยงลูกด้วยสมาร์ตโฟน
ในด้านปัญหาแวดล้อม เอาละ รัฐบาลโดย DES ตื่นตัวจะสร้างระบบเตือนภัย แม้ใช้เวลาอีกปีก็ยังดี ด้านอาวุธปืน รัฐมนตรีมหาดไทยสั่งควบคุม Blank Gun ซึ่งตำรวจต้องการให้คุมมานานแล้ว ผบ.ตร.ชี้ว่ามีในตลาดมากกว่าหมื่นกระบอก
แต่ปัญหาการครอบครองอาวุธปืนในประเทศไทย ซึ่งมีสถิติอันดับต้นๆ ของโลก ส่วนใหญ่มาจากปืนสวัสดิการ ข้าราชการ ทหาร ตำรวจ ฝ่ายปกครอง ซึ่งซื้อได้ง่าย ซื้อได้ราคาพิเศษ ซื้อแล้วรั่วไหล มหาดไทยยังไม่กล้าแตะ แค่บอกจะจำกัดให้ซื้อได้คนละกระบอกเท่านั้น และงดอนุญาตนำเข้า งดออกใบอนุญาตพกปืน
การจำกัดอาวุธปืนในบ้านเราจึงยังใช้เวลาอีกนาน ยังมีคนพกปืนเกร่อ แบบลูกน้องกำนันนก ขับรถเฉี่ยวกันก็อาจลงมายิงกัน
เรื่องตลกคือพวกมนุษย์โบราณ ฉวยโอกาสนี้ออกมาด่าสังคมป่วยเพราะศีลธรรมเสื่อมทราม อ้างคำพุทธทาส “ศีลธรรมไม่กลับมา โลกาจะพินาศ” วัตถุนิยม ตามก้นอเมริกา อินเตอร์เน็ต สื่อสารออนไลน์ พาสังคมฉิบหาย
แล้วไง จะกลับไปอยู่ทุ่งหนองนา คืนสู่สังคมเกษตร ปฏิเสธอุตสาหกรรม ปฏิเสธสังคมเมือง
พูดอีกก็ถูกอีกว่า สังคมสมัยใหม่ห่างเหินแปลกแยก แข่งขันกดดันสูง ทำให้เกิดคนคลั่งหรือมีปัญหาทางจิตเป็นพักๆ การจราจรติดขัดทำให้ฉุนเฉียวง่าย แต่จะกลับไปขี่เกวียน
พูดกันจริงๆ สังคมอเมริกันมีปัญหาเพราะ American Dream ทุกคนตั้งเป้าว่าต้องประสบความสำเร็จ แต่สังคมไทยมีปัญหาไม่น้อยกว่าหรือยิ่งกว่า เพราะเป็นสังคมแข่งขันไม่เป็นธรรม ซ้ำต้องดิ้นรนยิ่งกว่า เช่น พ่อแม่ต้องขวนขวายหาที่เรียนให้ลูก ขับรถข้ามเมืองรับส่ง ขณะที่ระบบจราจรล้น ขนส่งสาธารณะไม่เพียงพอ รถติดจนจะบ้ากันทุกวัน
สังคมไทยนี่แหละที่มีปัญหา ในการปรับตัวเข้าสู่สังคมเมือง สังคมอุตสาหกรรม การพัฒนาที่ไม่สม่ำเสมอ โอกาสที่ไม่เท่าเทียมกัน การศึกษาที่ไม่ทำให้คนคิดวิเคราะห์ ให้ท่องศีลธรรมแต่ไม่ศึกษาปรัชญา แม้แต่ปรัชญาพุทธศาสนา พอความเจริญเข้ามา วัดก็กลายเป็นที่ถวายสังฆทาน สังคมสื่อสารออนไลน์ก็ขยายตลาดโหร หมอดู ซอฟต์เพาเวอร์ขายผ้ายันต์ ของขลัง
ซ้ำร้าย พระในปัจจุบันยังถูกห้ามยุ่งเกี่ยวเรื่องทางโลก ห้ามวิจารณ์สังคมการเมือง มุ่งสู่นิพพานกับรับงานสวดศพเท่านั้น ไหนล่ะ ศีลธรรมจะกลับมา
โลกออนไลน์นั้นมองให้ดีก็มีทั้งด้านที่ก้าวหน้า เผยแพร่ความคิดความรู้ แต่อีกด้านก็เหมือนวงนินทา ชะเง้อคอส่องเพื่อนบ้าน โดยด้านที่ก้าวหน้านั้นถูกจำกัดสิทธิเสรีภาพ แต่ด้านที่ชะเง้อเผือกดาราคนดังหรือเรื่องไม่เป็นเรื่องต่างๆ ตามสบาย มันถึงไม่พัฒนา
สิ่งที่ขาดหายไปอย่างสำคัญ จากการที่สังคมชนบทไทยกลายเป็นสังคมเมือง ไม่ใช่ศีลธรรม แต่น่าจะเป็น Empathy ความเห็นอกเห็นใจกัน เอาใจเขาใส่ใจเรา เข้าใจคนเห็นต่าง
ซึ่งกระทั่งคนอ้างศาสนาอ้างศีลธรรมก็ไม่มี Emoathy มีแต่คนดีย์ปลุกความเกลียดชัง จนเกิดความรุนแรงเช่น 6 ตุลาเก้าอี้ฟาด
ถ้าว่าป่วยก็ไม่ใช่สังคมเพิ่งป่วย เป็นโรคจิตกันมาตั้งนาน
