นายกฯ มั่นใจ ส่งอุยกูร์กลับจีนปลอดภัย พร้อมติดตามความเป็นอยู่ ยันทุกคนสมัครใจ ยึดหลักสิทธิมนุษยชน-กม.ระหว่างปท. ยันไม่มีประเทศที่สามติดต่อขอรับตัว ปัดตอบมะกันส่งสารประณาม ลั่น คนไม่ใช่สินค้า ไม่มีดีลแลกเปลี่ยนกับจีน
เมื่อเวลา 11.10 น. วันที่ 28 ก.พ.2568 ที่ทำเนียบรัฐบาล น.ส.แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์กรณีสหรัฐอเมริกาและยุโรปแถลงการณ์ประณามรัฐบาลไทย กรณีส่งชาวอุยกูร์กลับประเทศจีน ว่า เรื่องนี้เราตรวจสอบแล้วว่าทำอะไรได้บ้าง
เรื่องชาวอุยกูร์เป็นเรื่องของการเข้าเมืองผิดกฎหมาย และติดคุกประเทศไทย 11 ปีแล้ว ถือเป็นการรับโทษที่นาน ที่ผ่านมาเราตรวจสอบข้อมูลแล้วไม่เคยมีประเทศที่สามขอรับตัวเขาเหล่านั้นเพื่อไปอยู่ประเทศนั้นๆ เลย และทางจีนก็ติดต่อมา พร้อมหลักฐานว่าพวกเขาเป็นคนจีน
จริงๆ หากเป็นเรื่องของประเทศอื่นๆ เมื่อยืนยันได้ว่าเป็นประเทศไหน เราก็ส่งกลับประเทศนั้น เราไม่ได้ทำผิดกฎสหประชาชาติ ไม่ได้ทำผิดกฎมนุษยชน เราทราบดีในเรื่องสิทธิมนุษยชน และเราได้รับการยืนยันจากทางการจีนว่า ถ้าเราส่งชาวอุยกูร์กลับไปเขาจะไม่ถูกดำเนินคดี ไม่ต้องมีการสอบสวน สามารถกลับไปอยู่กับครอบครัวและสังคมได้
แน่นอนว่าเป็นเรื่องที่รัฐบาลกับรัฐบาลคุยกันมาสักระยะแล้ว เมื่อมีการจัดการที่ดีของทั้งสองประเทศ ก็จะทำให้ชีวิตของชาวอุยกูร์เหล่านั้นปลอดภัย สิ่งที่เคยเกิดขึ้นในอดีตอาจมีการจัดการที่ผิดพลาด แต่จากการคุยกันครั้งนี้และจากที่ตนไปเยือนจีนเป็นทางการ ได้พูดคุยกับผู้นำหลายระดับ ซึ่งเขายืนยันให้คำมั่นสัญญากับไทยว่าทุกคนที่กลับไปจะปลอดภัย ไม่อย่างนั้นเราคงไม่ส่งตัวไปแน่นอนหากไม่ได้รับการยืนยันอย่างนี้
“คงเห็นรูปกันแล้ว ที่ชาวอุยกูร์ได้สู่อ้อมกอดครอบครัว เป็นเรื่องน่ายินดี จากนี้ทางการจีนยังอนุญาตให้บินไปเยี่ยม หรือสอบถามความเป็นอยู่ของชาวอุยกูร์ว่าเป็นอย่างไร เขาไม่ได้ปิดกั้นตรงนี้ เราไม่มีทางส่งไปโดยไม่ทราบว่าเขาจะเป็นตายร้ายดีอย่างไร ถ้าเป็นแบบนั้นเราไม่ทำแน่ เราเน้นเรื่องสิทธิมนุษยชนอยู่แล้ว พอเราชัวร์เรื่องนี้ถึงได้ดำเนินการ” นายกฯกล่าวว่า
เมื่อถามถึงข้อวิจารณ์การส่งตัวชาวอุยกูร์ครั้งนี้ เป็นการแลกเปลี่ยนทางการค้ากับจีน นายกฯ กล่าวปฏิเสธว่า ไม่มีเลย ไม่มีการแลกเปลี่ยนทางการค้าใดๆ กับหัวข้อที่ส่งชาวอุยกูร์กลับไป เรื่องนี้ไม่เกี่ยวข้องทั้งสิ้น เพราะหากจะคุยเรื่องการค้าก็เป็นเรื่องของการค้า แต่นี่เป็นเรื่องของคน ไม่เกี่ยวกับสินค้า คนไม่ใช่สินค้า ไม่แลกกันแน่นอน
ต่อข้อถามว่าจะชี้แจงกับสหรัฐฯ อย่างไร นายกฯกล่าวว่า ต้องติดตามข้อมูล ล่าสุดเราประสานอย่างจริงจัง ไม่ได้พูดกันเล่นๆ ทุกอย่างพูดกันจริงจัง และการที่ตนไม่พูดหรือแสดงความคิดเห็นต่อสาธารณะในตอนแรก เพราะเป็นเรื่องความมั่นคง เป็นเรื่องของรัฐบาล
การที่ตนระมัดวังเรื่องการส่งข้อความ เป็นเรื่องรัฐบาลรับทราบ และต้องการทำให้ปลอดภัยที่สุด ไม่อยากให้เกิดอุบัติเหตุข้อขัดข้อง แม้ตอนเดินทาง หรือทำอะไรรุนแรงที่ไม่เคารพสิทธิของเขา จี้ไปก็ไม่มี แต่เป็นการไปด้วยความสงบเรียบร้อย อย่างที่เห็นภาพตั้งแต่ลงเครื่องเขาได้กลับสู่ครอบครัวเขาจริงๆ
“เราลองคิดดู หากเกิดขึ้นที่ประเทศเรา ภาพออกไปทั่วโลกแบบนี้แล้ว เราจะพลิกคำที่สัญญากับประเทศเพื่อนบ้าน มันจะผิดไม่ได้ แต่ประเทศเพื่อนบ้าน ทั่วโลกก็จะมองเห็น ฉะนั้นดิฉันจึงมั่นใจว่าเมื่อกลับไปจะดูแลคนกลุ่มนี้อย่างดี”
เมื่อถามว่าการที่เมื่อวานนี้ (27 ก.พ.) นายกฯ ยังไม่ยืนยันการส่งตัวชาวอุยกูร์กลับจีน เพราะต้องการความมั่นใจก่อนว่าเขาจะเดินทางกลับไปอย่างปลอดภัยใช่หรือไม่ นายกฯ กล่าวว่า ตอนนั้นเป็นเรื่องหลักเกณฑ์ระหว่างประเทศว่าใครจะออกมาแถลง ทางจีนจะออกมาพูดก่อนหรือไม่ แต่การรับรู้รับทราบ ต้องรับทราบอยู่แล้ว แต่มันเหมาะสมหรือไม่ที่จะพูด ณ ตอนนั้น
เมื่อวานมีหลายประเด็นหากตนตอบคำถามนี้ไปแค่ 2-3 คำ ข้อความถูกเปลี่ยนไปเป็นอย่างอื่น มันเป็นเรื่องของมั่นคง เรื่องของประเทศ ไม่สามารถพูดแค่คำสองคำแล้วเดินไปได้ แต่ต้องมีการอธิบาย ฉะนั้น วันนี้ถึงให้สัมภาษณ์อย่างนี้ ซึ่งรายละเอียด นายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกฯและรมว.กลาโหม ได้พูดไปแล้ว
เมื่อถามว่าหลังจากนี้ หากสื่อไทยต้องการไปติดตามความเป็นอยู่ชาวอุยกูร์จะทำได้หรือไม่ นายกฯกล่าวว่า ไม่แน่ใจ ว่าหากเป็นสื่อจะเป็นอย่างไร เพราะที่คุยกันรัฐมนตรีสามารถไปได้
เมื่อถามว่ารัฐบาลจีนชี้แจงรายละเอียดหรือไม่ว่าจะดูแลชาวอุยกูร์อย่างไร นายกฯกล่าวว่า ตอนพูดคุยกัน เขายืนยันว่าจะให้ทุกคนกลับเข้าสู่สังคมอย่างปกติ พวกเขาไม่ได้เป็นอาชญากร ไม่ได้ทำอาชญากรรม เขาเข้าเมืองผิดกฎหมายและถูกคุมขังมาแล้ว 10 กว่าปี มันนานมากแล้ว เมื่อไปถึงเขาให้ครอบครัวมารับ จากรูปก็ไม่เห็นใส่กุญแจมืออะไร
เมื่อถามว่ามีกระแสข่าวประเทศตุรกีเตรียมรับชาวอุยกูร์กลุ่มนี้ไป นายกฯ กล่าวว่า ไม่มีประเทศที่สามมายืนยันขอรับตัวชาวอุยกูร์เลย อย่างประเทศที่ร้องเรียนก็ไม่ใครเสนอมาเลยสักคน และทางจีนยืนยันว่าคนกลุ่มนี้เป็นคนจีน ไทยก็ต้องส่งกลับไปจีน ซึ่งเป็นหลักปฏิบัติปกติ
ต่อข้อถามว่าชาวอุยกูร์เดินทางกลับจีนด้วยความสมัครใจ มีเอกสารยืนยันหรือไม่ นายกฯ กล่าวว่า ไม่แน่ใจว่าเอกสารมีอันไหนบ้าง แต่ในส่วนของกระบวนการ ตนเน้นย้ำเรื่องความปลอดภัย เรื่องเอกสารขอให้กระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงกลาโหม เล่าให้ฟังว่ามีเอกสารอะไรบ้าง ยืนยันว่าเขากลับด้วยความสมัครใจ ไม่อย่างนั้นต้องลากเขาแล้ว แต่เดินปกติ
เมื่อถามว่ากังวลว่าจะกระทบกับความสัมพันธ์กับประเทศมุสลิมหรือไม่ นายกฯกล่าวว่า ต้องอาศัยเวลาในการอธิบาย และต้องดูว่าเขากลับไปแล้วปลอดภัยจริงหรือไม่ ที่เห็นคือเขาปลอดภัย น่าจะเป็นเครื่องหมายในการอธิบายได้แล้วว่า ไทยได้ประสานงานหลังบ้านแล้วว่าถ้าไม่ชัวร์เราก็ไม่ทำอยู่แล้ว ถ้าส่งกลับไปแล้วเกิดอะไรขึ้น ตนคงรับไม่ได้เช่นกัน เราเข้าใจทุกคนเป็นมนุษย์เหมือนกัน ฉะนั้นต้องชัวร์ ชัวร์แล้วชัวร์อีก ไม่อย่างนั้นคงไม่กล้าส่งไป
