ปัญหาการปวดเข่าเมื่อเดิน ขยับตัวลำบาก หรือขาโก่ง ไม่ใช่เรื่องไกลตัวและไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในกลุ่มผู้สูงอายุอีกต่อไป ปัจจุบันโรคข้อเข่าเสื่อมได้กลายเป็นภัยเงียบที่กำลังคุกคามคนอายุน้อยลงเรื่อย ๆ ทว่าคนส่วนใหญ่กลับมองข้ามและคิดว่าเป็นสิ่งที่ทนได้ หากไม่รีบดูแลรักษา อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรงในระยะยาว
ภัยเงียบที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด…ไม่ใช่แค่โรคของผู้สูงอายุ
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าในปี 2562 มีผู้ป่วยโรคข้อเสื่อมทั่วโลกสูงถึง 528 ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นถึง 113% ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา ที่น่าตกใจคือปัญหาข้อเข่าเป็นตำแหน่งที่พบข้อเสื่อมได้บ่อยที่สุด โดยมีผู้ป่วยถึง 365 ล้านคน หรือคิดเป็นสัดส่วน 7 ใน 10 ของผู้ป่วยโรคข้อเสื่อมทั้งหมด ในจำนวนนี้ผู้ป่วยโรคข้อเสื่อมกว่า 344 ล้านคนทั่วโลกมีอาการในระดับปานกลางถึงรุนแรงจนมีความจำเป็นต้องได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพหรือการรักษาเพิ่มเติม
จากการสำรวจผู้สูงอายุไทย 2,947 คน ทั่ว 6 ภูมิภาคของประเทศ โดยคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่าปัจจุบันคนไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่าครึ่ง (53.8%) มีภาวะข้อเข่าเสื่อมที่มีอาการ ซึ่งส่งผลต่อการเดิน มีความเสี่ยงต่อการหกล้มสูง การใช้ชีวิตประจำวัน และคุณภาพชีวิต โดยโรคข้อเข่าเสื่อมมักเริ่มมีอาการในช่วงอายุปลาย 40 ถึงกลาง 50 ปี และยังสามารถพบได้ในกลุ่มคนที่อายุน้อยกว่านั้น โดยเฉพาะผู้ที่เคยได้รับบาดเจ็บบริเวณข้อ นักกีฬา หรือผู้ที่มีการใช้งานข้ออย่างหนักเป็นประจำ
เช็กลิสต์กลุ่มเสี่ยง และสัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม
โรคข้อเข่าเสื่อมสามารถป้องกันและชะลอความรุนแรงได้หากรู้ตัวเร็ว โดยกลุ่มเสี่ยงที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่ ผู้ที่มีอายุเพิ่มมากขึ้น ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภาวะน้ำหนักตัวเกิน, ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน และผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคนี้ รวมถึงคนที่ออกกำลังกายที่ใช้แรงกระแทกสูงทำให้เกิดการบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า หรือผู้ที่ใช้งานข้อเข่าหนักเป็นประจำ ถือเป็นกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม ได้แก่ อาการปวดเข่าเมื่อเดินหรือเคลื่อนไหว ข้อฝืดตึง ข้อเข่าผิดรูป ขาโก่ง เดินลำบาก กระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมีนัยสำคัญ และสูญเสียความสามารถในการใช้ชีวิตอย่างอิสระ หากปล่อยไว้จนโรครุนแรง ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดเรื้อรัง การรักษาแบบไม่ผ่าตัดอาจไม่เพียงพอในการควบคุมอาการ
เข้าใจทางเลือกการรักษา…เมื่อไหร่ที่ต้องตัดสินใจผ่าตัด?
ศ.นพ. ธไนนิธย์ โชตนภูติ ผู้อำนวยการสถาบันกระดูกและข้อ และศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม โรงพยาบาลพญาไท 2 ผู้มีประสบการณ์การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมากว่า 20 ปี และทำการผ่าตัดมากกว่า 700 รายต่อปี ให้ข้อมูลว่า “การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมมีหลายทางเลือก ซึ่งแพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรงของโรคและความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย ในระยะเริ่มต้นสามารถรักษาได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ ทำกายภาพบำบัด และการใช้ยา แต่เมื่อการรักษาเบื้องต้นเหล่านี้ไม่สามารถควบคุมอาการปวดหรือฟื้นฟูคุณภาพชีวิตได้อย่างเพียงพอ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมจึงเป็นหัตถการมาตรฐานที่แพทย์จะนำมาพิจารณาเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตและทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้เป็นปกติ
อย่าปล่อยให้อาการปวดเข่า จำกัดการใช้ชีวิตของคุณและคนที่คุณรัก หากมีอาการผิดปกติ หรือมีคนใกล้ชิด คนในครอบครัวอยู่ในกลุ่มเสี่ยง หรือมีอาการปวดเข่า ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อรับการประเมินและวางแผนการดูแลรักษาที่เหมาะสม การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมโดยศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด จะช่วยให้คุณสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างเป็นปกติและไม่น่ากังวลอย่างที่คิด โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่จะสามารถลุกเดินได้ภายใน 24 ชั่วโมงหลังผ่าตัด”
ยกระดับการรักษาด้วยนวัตกรรมหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด และข้อเข่าเทียมรุ่นใหม่
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมถือเป็นหนึ่งในหัตถการกระดูกและข้อที่ได้รับการศึกษามากที่สุด โดยข้อมูลจากการวิเคราะห์ฐานข้อมูลผู้ป่วยกว่า 300,000 รายพบว่า ข้อเข่าเทียมมากกว่า 8 ใน 10 ยังสามารถใช้งานได้ดีแม้ผ่านไปแล้ว 25 ปีหลังการผ่าตัด
ปัจจุบัน การผ่าตัดมีความปลอดภัยสูงขึ้นด้วยนวัตกรรมหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Robotic-Assisted Surgery) โดยเฉพาะการนำเทคโนโลยีระบบ VELYS™ เข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยอัจฉริยะ ช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถวางแผนและจัดวางตำแหน่งข้อเข่าเทียมได้สอดคล้องกับสรีระของผู้ป่วยมากขึ้น โดยไม่ต้องอาศัยการทำ CT Scan ล่วงหน้า
นอกจากนี้ ยังมีการนำนวัตกรรมข้อเข่าเทียมรุ่นใหม่แบบไม่ใช้ซีเมนต์ยึดติดกระดูก (Cementless Knee) มาใช้งานร่วมด้วย ซึ่งแตกต่างจากการใช้สารยึดติดกระดูก (Bone Cement) แบบดั้งเดิม ข้อเทียมชนิดนี้ถูกออกแบบพื้นผิวมาเป็นพิเศษเพื่อให้กระดูกของผู้ป่วยสามารถเจริญเติบโตเข้าไปยึดติดได้เองตามธรรมชาติ ลดระยะเวลาการผ่าตัดอย่างมีนัยสำคัญ ช่วยลดความเสี่ยงจากการหลุดของข้อเทียมที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ (Aseptic Loosening) และทำให้ข้อเทียมมีอายุการใช้งานที่ยาวนานหลายสิบปี และให้ความรู้สึกข้อเข่าที่เป็นธรรมชาติมากมากกว่าข้อเข่าเทียมแบบเดิม
การใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ ลดความจำเป็นในการตัดหรือคลายเนื้อเยื่อรอบข้อเข่าจาก 86.6% เหลือ 43.8% เพิ่มความแม่นยำในการผ่าตัด ซึ่งมีส่วนช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้นและกลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจ รวมถึงผู้ป่วยจะรู้สึกถึงความเป็นธรรมชาติของข้อเข่า อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีคือเครื่องมือสนับสนุน การวินิจฉัย การวางแผน และการควบคุมหุ่นยนต์ ความรู้ ความชำนาญ และประสบการณ์ของศัลยแพทย์เป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่จะชี้วัดความสำเร็จในการรักษา ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงจึงควรเข้าพบแพทย์เพื่อร่วมวางแผนการรักษาการรักษาร่วมกันตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อให้สามารถกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง
