ผศ.ดร. มหศักดิ์ เกตุฉ่ำ อาจารย์คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) นำผลงานนวัตกรรมเข้าร่วมประกวดและจัดแสดงเวทีระดับนานาชาติในงาน “The 48th International Exhibition of Inventions Geneva” ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส โดยผลงานที่นำเสนอสามารถ คว้ารางวัล 1 เหรียญทอง และ 1 เหรียญทองแดง ดังนี้ Gold Medal จากผลงาน เกมกายภาพบำบัดสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ด้วยเทคโนโลยีเสมือนจริง Bronze Medal จากผลงาน การออกแบบและพัฒนาหมอนรองคอต้นแบบในการตรวจจับเสียงกรนด้วยเทคนิคสมองกลฝังตัวสำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหานอนกรน นอกจากนี้ได้เข้าร่วมกับทีมนักวิจัย และสามารถคว้ารางวัลเพิ่มอีก 3 รางวัล ได้แก่ เหรียญเงิน Silver Medal จากผลงาน 1. การวิจัยและพัฒนาระบบการติดตามจับกุมคนร้ายโดยใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ 2. ผลงานระบบตรวจจับคลื่นไฟฟ้าหัวใจเพื่อป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดสำหรับผู้สูงอายุด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ 3. ผลงานการออกแบบและพัฒนาระบบเฝ้าระวังสำหรับตรวจสอบผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์โดยใช้เทคโนโลยี AioT โดยมี ท่านจิตติพัฒน์ ทองประเสริฐ เอกอัครราชทูต ณ กรุงเบิร์น และท่านสุพัตรา ศรีไมตรีพิทักษ์ เอกอัครราชทูต คณะผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส ได้ให้เกียรติร่วมในพิธีเปิดงาน พร้อมเยี่ยมชมผลงานสิ่งประดิษฐ์คิดค้นและนวัตกรรมของประเทศไทย และร่วมให้กำลังใจกับนักประดิษฐ์และนักวิจัยของไทย โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ให้การต้อนรับ เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2566
งาน “The 48th International Exhibition of Inventions Geneva” เป็นเวทีการประกวดผลงานสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมระดับนานาชาติที่สำคัญทั้งในยุโรปและเอเชีย โดยมีนักประดิษฐ์และนักวิจัยจากทั่วโลกนำผลงานเข้าประกวดและจัดแสดงกว่า 1,000 ผลงาน จากกว่า 40 ประเทศ มีผู้เข้าร่วมชมงานมากกว่า 10,000 คน และมีนักประดิษฐ์และนักวิจัยของประเทศไทยจาก 37 องค์กร ซึ่งในปีนี้นำผลงานส่งเข้าร่วมประกวดมากกว่า 120 ผลงาน สามารถร่วมคว้ารางวัลระดับนานาชาติ จากการนำของ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยทีมนักวิจัยที่ได้รับรางวัลมีดังนี้ 1. ผศ.ดร.มหศักดิ์ เกตุฉ่ำ 2. ดร.ฐิตาภรณ์ กนกรัตน 3. ดร.ปฏิยุทธ พรามแก้ว 4. ผศ.ดร.นฤมล ชูเมือง ซึ่งเหรียญทองที่ได้คือผลงานจาก การนำเกมกายภาพบำบัดสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ด้วยเทคโนโลยีเสมือนจริงมาช่วยผู้ป่วย โดยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) คือ ภาวะที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยงเนื่องจากหลอดเลือดตีบ อุดตัน หรือแตก ซึ่งส่งผลให้เนื้อเยื่อในสมองถูกทำลาย การทำงานของสมองหยุดชะงัก และไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ ซึ่งความรุนแรงของอาการต่าง ๆ จะแปรผันไปตามระดับความรุนแรงและตำแหน่งของสมองที่ถูกทำลายหากเกิดบริเวณระบบประสาทส่วนกลาง (Central nerves system) หรือ สมองและไขสันหลังจะสูญเสียความสามารถในด้านการควบคุมการทำงานของร่างกายอย่างทันทีทันใดโดยร่างกายมีอาการชาหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อ ส่งผลให้เคลื่อนไหวลำบากหรือเคลื่อนไหวไม่ได้ในทันที โดยทางการแพทย์เรียกว่า “อัมพฤกษ์” เกิดจากหลอดเลือดในสมองตีบหรืออุดตัน ส่งผลให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวลำบาก ผู้ป่วยแต่ละรายจะมีระดับความรุนแรงที่ต่างกันตามบริเวณของสมองที่ขาดเลือดไปเลี้ยง แบ่งตามระยะของอาการได้สองระยะคือ ระยะแรกซึ่งจะไม่สามารถควบคุมการเคลื่อนไหวได้ และระยะฟื้นตัวซึ่งสามารถควบคุมการเคลื่อนไหวได้ในระดับหนึ่งแต่ยังคงมีอาการเกร็งของกล้ามเนื้ออยูในการรักษาจะมีการทำกายภาพบำบัด ซึ่งจำเป็นต้องเข้ารับการบำบัดทางกายภาพตามโปรแกรมที่แพทย์จัดวางไว้ ในการทำกายภาพบำบัดนั้นจะต้องบำบัดในส่วนนั้น ๆ อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายจดจำการเคลื่อนไหวและสามารถเคลื่อนไหวได้เองตามปกติ นอกจากเข้ารับกายภาพบำบัดกับทางโรงพยาบาลแล้ว ผู้ป่วยจำเป็นต้องกลับไปทำกายภาพอย่างต่อเนื่อง ผ่านโปรแกรมกายภาพบำบัดที่แพทย์ได้กำหนดไว้ ซึ่งในบางกรณี ผู้ป่วยขาดแรงจูงใจในการทำกายภาพตามโปรแกรมที่แพทย์ได้วางไว้ด้วยสาเหตุต่าง ๆ หรือเจออุปสรรคในระหว่างการทำกายภาพนอกสถานพยาบาล ดังนั้นหากขาดการทำกายภาพอย่างสม่ำเสมอ อาจทำให้เซลล์กล้ามเนื้อมีการฟื้นฟูได้ไม่ดี จากปัญหาข้างต้น จึงได้มีการนำเกมและเทคโนโลยีเสมือนเข้ามาประยุกต์กับการทำกายภาพบำบัด โดยออกแบบให้สะดวก ง่ายต่อการใช้งานและมีความน่าสนใจ โดยออกแบบเป็นเกมแนวจำลองสถานการณ์ (Simulation) ที่ไม่ซับซ้อนมาก ลงบนเทคโนโลยีเสมือนจริงผ่านอุปกรณ์ Oculus ดังที่กล่าวข้างต้น
ทางคณะผู้วิจัยจึงมีแนวคิดในการวิจัยและพัฒนาเกมกายภาพบำบัดสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ด้วยเทคโนโลยีเสมือนจริงเข้ามาช่วยเพื่อให้การทำกายภาพบำบัดมีความน่าสนใจและสร้างแรงจูงใจในการทำกายภาพบำบัดมากยิ่งขึ้น ผู้ป่วยอัมพฤกษ์ช่วงแขนมีอยู่ 5 ระดับ ซึ่งงานวิจัยนี้เหมาะสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ช่วงแขนระดับที่ 4 และ 5 ที่มีการเคลื่อนไหวของแขนได้ แต่เคลื่อนไหวช้ากว่าปกติทั่วไป และเมื่อผู้ป่วยขาดแรงจูงใจในการเข้ารับทำกายภาพบำบัด จึงส่งผลให้เกิดการฟื้นฟูที่ช้าและไม่ต่อเนื่อง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบเกมสำหรับผู้ป่วยอัมพฤกษ์ช่วงแขนในระดับฟื้นฟูได้ด้วยเทคโนโลยีเสมือนจริง (Virtual Reality) ประกอบด้วยระบบ 1 ส่วน คือ Unity โดยใช้อุปกรณ์แว่นตาเสมือนจริง Oculus Rift และใช้อุปกรณ์ Oculus Touch ในการควบคุมระบบ ตัวเกมแบ่งเป็น 3 ระดับ ในระดับที่ 1 จะเป็นการหยิบวัตถุไปไว้ในที่ที่กำหนดตามแนวแกน x ระดับที่ 2 หยิบหนังสือเข้าตู้หนังสือตามแนวแกน y และระดับที่ 3 การหยิบวัตถุดิบการทำอาหารลงในที่ที่กำหนดตามแนวแกน x และ แกน y จากการสำรวจความพึงพอใจที่มีต่อการใช้งาน พบว่ามีผู้พึงพอใจในระดับดี และผลการศึกษาโครงงานนี้ ชี้ให้เห็นว่า ควรปรับเรื่องอาการเวียนศีรษะที่เกิดจากการใส่แว่นตาเสมือนจริง และการพัฒนาเกมให้มีรูปแบบที่หลากหลายมากขึ้นเพื่อให้ผู้ป่วยสนุกและเกิดแรงจูงใจในการทำกายภาพบำบัดมากยิ่งขึ้น ผลงานการวิจัยที่ได้รับรางวัลในครั้งนี้ มจพ. จะนำไปพัฒนาต่อยอดให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งในวงการแพทย์จนถึงแวดวงการศึกษาเพื่อพัฒนานวัตกรรมของคนไทยให้ก้าวต่อไปในระดับสากล
