กรมสมเด็จพระเทพฯ ทรงมีพระราชวินิจฉัย แบบร่างพระโกศจันทน์ ยอดมหามงกุฎ ทรงแปดเหลี่ยม สลักพระนามาภิไธย ส.ก.กรมศิลป์ จัดพิธีรับมอบไม้จันทน์หอม เร่งจัดสร้าง
เมื่อเวลา 14.45 น.วันที่ 25 ธ.ค.68 ที่สำนักช่างสิบหมู่ จ.นครปฐม กรมศิลปากร จัดพิธีรับมอบไม้จันทน์หอม สำหรับนำไปจัดสร้างพระโกศจันทน์ และพระหีบจันทน์ เพื่อใช้ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ซึ่งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) แปรรูปแล้วเสร็จ จากอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ จัดขบวนเคลื่อนมาส่งมอบให้กรมศิลปากร โดยมีนายสุชาติ ชมกลิ่น รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรี ทส. เป็นประธานในพิธีส่งมอบให้แก่ น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รมว.วัฒนธรรม (วธ.) โดยมีนายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร พร้อมเจ้าหน้าที่ในสังกัดเข้าร่วมพิธี
นายสุชาติ กล่าวว่า ทส.รู้สึกซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ที่มีโอกาสดูแลรักษาไม้จันทน์หอมอันศักดิ์สิทธิ์นี้ ซึ่งเป็นพุทธบูชาและเป็นส่วนสำคัญยิ่งในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
สำหรับไม้จันทน์หอมที่ส่งมอบได้ทำพิธีบวงสรวง ตัด และแปรรูป ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี ต.หาดขาม อ.กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ จำนวน 20 ต้น ซึ่งแปรรูปเป็นไม้จันทน์หอม ไม้ท่อนจำนวน 130 ท่อน และไม้จันทน์หอม ไม้แผ่น จำนวน 1,000 แผ่น ไม้จันทน์หอม ที่ส่งมอบเป็นไม้มงคลชั้นสูง มีลักษณะและคุณภาพที่เหมาะสม มีกลิ่นหอม และเนื้อไม้ละเอียด ตามที่สำนักช่างสิบหมู่ ต้องนำไปใช้ในการจัดสร้างพระโกศจันทน์ และพระหีบจันทน์
น.ส.ซาบีดา กล่าวว่า ไม้จันทน์หอมที่ส่งมอบเพื่อนำไปจัดสร้างพระโกศจันทน์ พระหีบจันทน์ และส่วนประกอบอื่นๆ ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ สมเด็จพระพันปีหลวง เป็นความร่วมมือระหว่างกันดำเนินการตามแบบแผนโบราณราชประเพณีและสมพระเกียรติยศ
กรมศิลปากรจัดทำแบบร่างพระโกศจันทน์และพระหีบจันทน์ทูลเกล้าฯ ถวายแด่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ที่ปรึกษาฯ และทรงมีพระราชวินิจฉัยเรียบร้อยแล้ว
“กรมศิลปากรจะนำไม้จันทน์หอมแปรรูปดังกล่าว ไปจัดทำพระโกศจันทน์ พระหีบจันทน์ และส่วนประกอบอื่นๆ ซึ่งอยู่ระหว่างการขยายแบบ ทั้งนี้ ในการดำเนินการต้องอาศัยช่างหลายประเภท ได้แก่ ช่างโลหะ ดำเนินการจัดสร้างโครงโลหะ ช่างไม้ประณีตแปรรูปไม้จันทน์เป็นรูปลักษณะต่างๆ เพื่อใช้ฉลุลวดลาย ช่างโกรกฉลุ โกรกและฉลุลายตามแบบ ช่างประดับลาย นำดอกลายที่สำเร็จแล้วมาประดับกับโครงพระโกศ
ซึ่งแต่ละขั้นตอนต้องใช้ความละเอียดรอบคอบ ประณีตและพิถีพิถัน คาดว่าการดำเนินการจะแล้วเสร็จภายในเดือนกันยายน 2569 พร้อมกันนี้ จะบันทึกองค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดสร้างพระโกศจันทน์และพระหีบจันทน์ ตั้งแต่การจัดหาต้นจันทน์หอม พิธีบวงสรวง พิธีการตัดต้นจันทน์หอมขั้นตอนการจัดสร้างโดยละเอียด เพื่อเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของชาติ และสืบทอดองค์ความรู้สู่ช่างรุ่นต่อไป” น.ส.ซาบีดา กล่าว
นายพนมบุตร กล่าวว่า แบบพระโกศจันทน์จัดสร้างเป็นยอดมหามงกุฎบนฐานย่อไม้สิบสอง ประดับลายพุ่มเข้าบิณฑ์ก้านแย่งหงสุ์ลีลา เป็นพระโกศรูปทรงแปดเหลี่ยม ฝายอดมงกุฎทำด้วยไม้จันทน์ ฉลุแกมด้วยการปิดทองคำเปลว และปีกแมลงทับทิมทองบางแห่งของลายตามสมควร
ที่ฝายอดมงกุฎปลายปลียอดประดับพุ่มเข้าบิณฑ์ ที่ชั้นเกี้ยวปักดอกไม้ไหวและดอกไม้ทิศ บนฝาบัวถลามาลัยทองปักดอกไม้ไหวและประดับดอกไม้ทิศห้อยเฟื่องอุบะ 8 เฟื่อง จงกลพระโกศทำเป็นกลีบบัวจงกลลายใบเทศ ประดิษฐานรูปเทพยดา จำหลักด้วยไม้จันทน์แกมทองคำเปลวกลีบเว้นกลีบ
พระโกศประดิษฐานบนหีบพระบรมศพย่อมุมไทยสิบสอง สมมุติเป็นพระแท่นของพระโกศจันทน์นั้น ตรงกลางสลักลวดลาย อักษรพระนามาภิไธย ส.ก. บนฝาบัวถลาพระหีบปักดอกไม้ไหว
รอบข้างพระโกศจันทน์ปักพุ่มช่อมยุรฉัตรใหญ่ ซ้าย – ขวา ทั้ง 2 ข้าง ทำด้วยไม้จันทน์แกมปีกแมลงทับทิมทองและปิดทองคำเปลว ที่หน้ากระดานปากพระหีบประดับดอกไม้ไหว ดอกไม้ทิศ ห้อยอุบะเฟื่องโดยรอบ ที่ผนังพระหีบฉลุไม้จันทน์ลายก้านแย่งออกรูปราชหงสุพ่าห์
ที่ฐานพระหีบตรงบัวปากฐานปักดอกไม้ไหว ที่บัวเชิงบาตรประดับรูปจำหลักฉลุราชหงส์โดยรอบฐานและมีบัวหน้ากระดานล่างเป็นที่สุด พระโกศประดับรูปเทพยดานั้น สมมุติว่าเป็นพรหมทั้งปวง เมื่อพระโกศประดิษฐานบนพระหีบ ซึ่งประกอบประดับลายราชหงสุพ่าห์ ดูดุจว่าพระพรหมเมศวร์ครรไลหงสุ์ เป็นราชพาหนทรงสู่ทิพยพิมาน
นายพนมบุตร กล่าวต่อว่า ขั้นตอนการจัดสร้างพระโกศจันทน์และพระหีบจันทน์หลังจากนี้ จะระดมช่างฝีมือที่มีความเชี่ยวชาญทั้งหมดของกรมศิลปากรมาทำงานร่วมกัน ตั้งแต่การขยายแบบขนาด 1:1 การคัดลอกแยกชั้นลายซ้อนไม้การเขียนแบบโครงสร้างโลหะ การจัดทำโครงสร้างโลหะ การเตรียมไม้จัน การโกรกฉลุลายการประกอบลายช้อนไม้การประกอบลายโครงสร้างการแกะสลักลวดลายการปิดทองและการเก็บรายละเอียด
หลังจากผ่านกระบวนการสร้างองค์ประกอบหลักไปแล้ว จะเชิญชวนจิตอาสาเข้ามาร่วมดำเนินการเพื่อแสดงความอาลัยถวายแด่พระพันปีหลวง ส่วนการออกแบบพระเมรุมาศและอาคารประกอบอยู่ในขั้นตอนของการพัฒนาแบบก่อสร้าง คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคมนี้ จากนั้นจะเข้าสู่ขั้นตอนของการคำนวนโครงสร้างประเมินราคา เพื่อเสนอของบกลางในเดือนมกราคม 2569
