ชายกรนดังขึ้น น้ำหนักพุ่ง แพทย์ชี้เกิด ภาวะขาดออกซิเจนขณะหลับ เตือนฤดูหนาวเสี่ยงเสียชีวิตเฉียบพลันเพิ่มหลายเท่า
นายโจว อายุ 50 ปี ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเริ่มกรนเสียงดังมาก กลางวันมักอ่อนเพลีย ง่วงซึม น้ำหนักเพิ่มขึ้นถึง 10 กิโลกรัม และควบคุมความดันโลหิตได้ยาก เมื่อตรวจรักษาจึงพบว่าเป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับระดับรุนแรง
นพ.เฉิน ป๋อเยว่ ผู้อำนวยการแผนกโสต ศอ นาสิก โรงพยาบาลว่านฟาง ระบุว่า ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ด้วยปัญหากรน เมื่อตรวจพบว่ามากกว่า 80% เป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับชนิดอุดกั้น (Obstructive Sleep Apnea: OSA) โดยผู้ป่วยจะมีการอุดกั้นของทางเดินหายใจซ้ำ ๆ ระหว่างหลับ ทำให้ร่างกายอยู่ในภาวะ “ขาดออกซิเจนเป็นช่วง ๆ”
ความเครียดจากการขาดออกซิเจนจะกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก ทำให้หัวใจเต้นเร็วและหลอดเลือดหดตัวอย่างรุนแรง ส่งผลให้ความดันโลหิตพุ่งสูงผิดปกติในเวลากลางคืน เมื่อเป็นระยะยาว ผนังหลอดเลือดจะเสียหายและแข็งตัว เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ กล้ามเนื้อหัวใจตาย และโรคหลอดเลือดสมองอย่างมาก
“ฤดูหนาวเป็นช่วงที่การเสียชีวิตเฉียบพลันเกิดบ่อย” นพ.เฉินเน้นย้ำว่า อากาศหนาวทำให้หลอดเลือดหดตัวอยู่แล้ว หากซ้ำเติมด้วยภาวะขาดออกซิเจนยามค่ำคืนจากภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ภาระของหัวใจจะสูงถึงขีดจำกัด จากประสบการณ์ทางคลินิกพบว่า
ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงมากกว่าครึ่งหนึ่งมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย หากรักษาเพียงด้วยยาลดความดันโดยไม่แก้ไขภาวะหยุดหายใจขณะหลับเท่ากับรักษาที่ปลายเหตุ และอาจเกิดเหตุร้ายในขณะหลับได้ทุกเมื่อ
นอกจากนี้ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับยังเป็น “ตัวการทำให้น้ำหนักลดได้ยาก” นพ.เฉินอธิบายว่า การหยุดหายใจทำให้ไม่สามารถเข้าสู่การหลับลึก ส่งผลรบกวนฮอร์โมนสำคัญ 2 ชนิด ได้แก่ เลปติน ที่ลดลง ทำให้สมองรับสัญญาณอิ่มได้น้อยลง และ เกรลิน ที่เพิ่มขึ้น ทำให้ความอยากอาหารมากขึ้น
โดยเฉพาะอาหารพลังงานสูงและหวาน เมื่ออ้วนขึ้น ไขมันจะสะสมบริเวณลำคอและใต้ลิ้น กดทับทางเดินหายใจโดยตรง ขณะที่ไขมันหน้าท้องที่เพิ่มขึ้นจะดันกระบังลม ลดแรงขับการหายใจ เกิดวงจรเลวร้าย “ยิ่งอ้วนยิ่งกรน ยิ่งกรนยิ่งอ้วน”
นพ.เฉินระบุว่า ปัญหาอ้วนและความดันโลหิตสูงของนายโจว ล้วนมีสาเหตุจากภาวะขาดออกซิเจนขณะหลับเรื้อรัง หลังได้รับการรักษาแบบผสมผสาน ทั้งการผ่าตัดเล็ก การใช้ยาลดน้ำหนัก และการใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก ฮอร์โมนกลับมาสมดุล ความอยากอาหารพลังงานสูงลดลง ความดันโลหิตคงที่ และน้ำหนักลดลงได้สำเร็จ
นพ.เฉินเตือนว่า น้ำหนักตัวและภาวะหยุดหายใจขณะหลับส่งผลต่อกันและกัน การควบคุมน้ำหนักและการใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวกมีประสิทธิภาพชัดเจนต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และภาวะนี้ไม่ใช่โรคที่แก้ไขไม่ได้ หากเผชิญหน้าและรักษาอย่างจริงจัง จะช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพร่างกาย รูปร่าง และคุณภาพชีวิต อีกทั้งเป็นการปกป้องสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดอย่างจำเป็น
