เช็กเลย! หมอเจด เผย สัญญาณ “ดื้ออินซูลิน” มักเริ่มก่อนเป็นเบาหวานหลายปี ชี้ ถ้าดูแลทัน มีโอกาสย้อนกลับได้ แนะสิ่งที่ช่วยลดดื้ออินซูลินได้ดี
นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก “หมอเจด” ให้ความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน โดยระบุว่า เช็กเลย! สัญญาณ “ดื้ออินซูลิน” ก่อนเป็นเบาหวานหลายปี!
เบาหวานไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียวครับ ก่อนน้ำตาลจะสูงจนตรวจเจอ ร่างกายมักผ่านช่วงที่เรียกว่า “ดื้ออินซูลิน” มาก่อนเป็นปี ๆ ช่วงนี้หลายคนยังตรวจน้ำตาลได้ปกติอยู่เลย เลยคิดว่าสุขภาพยังโอเค
ทั้งที่จริง ๆ อินซูลินกำลังทำงานหนักขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อกดน้ำตาลให้อยู่ในระดับเดิม ซึ่งพอฝืนไปนาน ๆ ตับอ่อนจะเริ่มล้า สุดท้ายค่าน้ำตาลก็พุ่งขึ้นจนกลายเป็นเบาหวานครับ ที่สำคัญคือช่วงดื้ออินซูลินนี่แหละ เป็นช่วงที่ “ย้อนกลับได้ง่ายที่สุด” ถ้าเริ่มดูแลทันครับ
1.หิวบ่อย หิวเร็ว โดยเฉพาะของหวาน อิ่มข้าวไปไม่นานก็หิวอีก อยากชานม ขนม หรือของหวานตลอดเวลา แบบนี้ต้องระวังครับ เพราะเวลาร่างกายดื้ออินซูลิน น้ำตาลจะเข้าเซลล์ได้ไม่ดี สมองเลยรู้สึกเหมือนพลังงานไม่พอ ทั้งที่จริงน้ำตาลอยู่ในเลือดเยอะแล้วครับ
2.พุงลงยาก น้ำหนักขึ้นง่าย โดยเฉพาะพุงรอบเอวครับ เพราะอินซูลินเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการเก็บไขมันโดยตรง ยิ่งอินซูลินสูง ร่างกายจะยิ่งเก็บไขมันเก่ง โดยเฉพาะไขมันลงพุง บางคนกินไม่เยอะ แต่น้ำหนักไม่ลงสักที เพราะร่างกายกำลังอยู่ในโหมดสะสมครับ
3.ง่วงหลังอาหาร สมองไม่แล่น กินข้าวเสร็จแล้วง่วง หนังตาหนัก สมองเบลอ หรืออยากกาแฟทันที อาการนี้เจอบ่อยมากครับ โดยเฉพาะหลังมื้อแป้งหรือหวานจัด เพราะน้ำตาลขึ้นเร็ว แล้วอินซูลินต้องหลั่งหนักเพื่อดึงน้ำตาลลง ทำให้ร่างกายเหมือนหมดแรงหลังอาหารครับ
4.มีรอยดำที่คอ รักแร้ หรือข้อพับ อาการนี้เรียกว่า Acanthosis Nigricans ครับ เป็นรอยดำคล้ำหนา ๆ ที่เกิดจากอินซูลินสูงเรื้อรัง เจอได้บ่อยในคนดื้ออินซูลิน โดยเฉพาะคนที่น้ำหนักขึ้นเร็วหรือมีพุงร่วมด้วย หลายคนคิดว่าแค่ขี้ไคล ทั้งที่จริงอาจเป็นสัญญาณเตือนของระบบเผาผลาญครับ
5.ค่าเริ่มเตือน แม้น้ำตาลยังไม่ถึงเบาหวาน บางคน FBS ยังไม่เกิน 126 mg/dL เลยคิดว่าปกติ แต่จริง ๆ ถ้าน้ำตาลตอนเช้าเริ่มเกิน 100 mg/dL หรือ HbA1c เกิน 5.7% ก็ถือว่าเริ่มเสี่ยงแล้วครับ
ที่สำคัญคือ “ค่าอินซูลิน” บางคนสูงไปก่อนน้ำตาลอีก โดยทั่วไปค่า Fasting Insulin ถ้าเกินประมาณ 10–15 µIU/mL เริ่มต้องระวังเรื่องดื้ออินซูลินแล้วครับ และถ้า HOMA-IR เกินประมาณ 2 ขึ้นไป มักสัมพันธ์กับภาวะดื้ออินซูลินเช่นกัน
ยิ่งถ้า TG สูง HDL ต่ำ หรือรอบพุงเกิน ผู้ชาย 90 ซม. ผู้หญิง 80 ซม. มักเป็นสัญญาณว่าระบบเผาผลาญเริ่มรวนแล้วครับ
สิ่งที่ช่วยลดดื้ออินซูลินได้ดี คือเริ่มจากเรื่องพื้นฐานก่อนครับ
- เดินหลังอาหารวันละ 10–15 นาที ช่วยให้กล้ามเนื้อดึงน้ำตาลไปใช้
- ลดน้ำหวาน ชานม และแป้งขัดขาวให้ได้ก่อน
- นอนให้พอประมาณ 7–9 ชั่วโมง เพราะคนนอนน้อยดื้ออินซูลินง่ายขึ้น
- พยายามลดรอบพุง แม้น้ำหนักยังไม่ลงมากก็ได้ครับ
- ถ้ามีความเสี่ยง ควรตรวจ HbA1c ไขมัน และค่าน้ำตาลในเลือด(FBS) สม่ำเสมอ
สรุป คือ ภาวะดื้ออินซูลิน มักเริ่มก่อนเบาหวานหลายปีครับ และช่วงนี้ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณเล็ก ๆ ออกมาแล้ว ทั้งพุง หิวบ่อย ง่วงหลังอาหาร หรือรอยดำตามตัว ยิ่งเริ่มดูแลเร็ว โอกาสย้อนกลับได้ก็ยิ่งมากครับ อย่ารอให้น้ำตาลขึ้นจนเป็นเบาหวานก่อนค่อยเริ่มดูแลนะครับ
