หญิงไอเป็นเลือด หมอผ่าตัดพบพยาธิใบไม้ปอดซ่อนตัวในปอด เผยมีอาการหลังกินปูดองซีอิ๊ว

ปูดิบดองซีอิ๊วพาเข้าห้องผ่าตัด! หญิงไอเรื้อรัง-ไอเป็นเลือด หมอผ่าตัดพบพยาธิใบไม้ปอดซ่อนตัวในปอด เผยมีอาการหลังกินปูดองซีอิ๊ว

วันที่ 25 มิ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊กชื่อ เอฟเอ็มซีคลินิกเวชกรรม ระบุว่า ปูดิบดองซีอิ๊วพาเข้าห้องผ่าตัด พยาธิใบไม้ปอดซ่อนตัวในปอดจนถูกเข้าใจว่าเป็นมะเร็ง หญิงวัย 60 ปี มีอาการไอเรื้อรังและไอเป็นเลือดนาน 4 เดือน ผลเอกซเรย์พบก้อนในปอดลักษณะคล้ายมะเร็ง แต่หลังผ่าตัดกลับพบ “พยาธิใบไม้ปอดระยะก่อนโตเต็มวัย” ซ่อนอยู่ในรอยโรคของปอด

ต้นเหตุสำคัญมาจากการรับประทาน “เกจัง (Gejang)” หรือปูน้ำจืดดองซีอิ๊วดิบ เมนูยอดนิยมของเกาหลี พยาธิใบไม้ปอด (Paragonimus westermani) เป็นปรสิตที่ติดต่อสู่คนผ่านการรับประทานปูน้ำจืด กุ้งดิบ หรือสุกไม่เพียงพอที่มีตัวอ่อนระยะเมตาเซอร์คาเรีย (metacercaria) ปนเปื้อนอยู่ รวมถึงเนื้อสัตว์ป่าบางชนิด เช่น หมูป่าและกวาง ที่ทำหน้าที่เป็นโฮสต์พาหะพัก (paratenic host)

รายงานผู้ป่วยหญิงชาวเกาหลีอายุ 60 ปี มีอาการไอมีเสมหะและไอเป็นเลือดเป็นเวลานาน ร่วมกับภาวะอีโอซิโนฟิลในเลือดสูง (eosinophilia) การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พบก้อนขนาดประมาณ 2.8 เซนติเมตรในปอดขวา มีลักษณะคล้ายมะเร็งปอด

จึงได้รับการผ่าตัดตัดกลีบปอดผลตรวจทางพยาธิวิทยาพบรอยโรคแบบ necrotizing granuloma หรือก้อนอักเสบที่มีเนื้อตายตรงกลาง และพบพยาธิใบไม้ปอดตัวอ่อนระยะก่อนโตเต็มวัยยาวประมาณ 5 มิลลิเมตรอยู่ภายในโพรงของรอยโรค โดยไม่พบไข่พยาธิในเนื้อเยื่อ ทำให้การตรวจเสมหะก่อนผ่าตัดไม่สามารถตรวจพบไข่พยาธิได้

การตรวจวิเคราะห์สารพันธุกรรม (ITS2 sequencing) ยืนยันว่าเป็น Paragonimus westermani ซึ่งเป็นชนิดที่พบได้บ่อยในเกาหลี ญี่ปุ่น และจีน หลังการผ่าตัด แพทย์ซักประวัติเพิ่มเติมพบว่าผู้ป่วยเคยรับประทาน เกจัง (Gejang) หรือปูน้ำจืดดองซีอิ๊วดิบ ประมาณ 3 เดือนก่อนเริ่มมีอาการ จึงสันนิษฐานว่าเป็นแหล่งติดเชื้อสำคัญ

เมื่อได้รับยาถ่ายพยาธิ – praziquantel เป็นเวลา 3 วัน ระดับอีโอซิโนฟิลในเลือดกลับสู่ปกติกรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่าโรคพยาธิใบไม้ปอดสามารถเลียนแบบโรคมะเร็งปอดได้ และในระยะที่พยาธิยังไม่สร้างไข่ การวินิจฉัยอาจทำได้ยากหากไม่ได้ซักประวัติการรับประทานอาหารดิบอย่างละเอียด

แม้รอยโรคในปอดจาก P. westermani จะมีลักษณะคล้ายวัณโรคหรือมะเร็งปอด แต่สาเหตุแท้จริงอาจเป็น “ผู้โดยสารลับ” ตัวเล็ก ๆ ที่ติดมากับอาหารดิบเพียงมื้อเดียว และสามารถซ่อนตัวอยู่ในปอดได้นานหลายเดือนก่อนถูกตรวจพบ

ข้อแนะนำในการป้องกัน

• หลีกเลี่ยงการรับประทานปูน้ำจืดดิบ ปูดอง หรือปูหมักที่ไม่ได้ผ่านความร้อน
• ปรุงปู กุ้งน้ำจืด และสัตว์น้ำจืดให้สุกทั่วถึงก่อนรับประทาน
• หลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อหมูป่า กวาง หรือสัตว์ป่าที่ปรุงไม่สุก

การแช่แข็งตามมาตรฐานสามารถช่วยลดความสามารถในการติดเชื้อของตัวอ่อนพยาธิได้ แต่การปรุงสุกยังคงเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด

หากมีอาการไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด เจ็บหน้าอก หรือพบอีโอซิโนฟิลสูง ร่วมกับประวัติรับประทานอาหารดิบ ควรแจ้งแพทย์เพื่อพิจารณาโรคพยาธิใบไม้ปอดในการวินิจฉัยแยกโรค

ภาพแสดงรอยโรคในปอดที่พบพยาธิใบไม้ปอด Paragonimus westermani ระยะตัวเต็มวัย

(a) ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) แสดงก้อนเดี่ยวในปอดขนาด 28 มิลลิเมตร บริเวณกลีบล่างของปอดขวา โดยมีเงาเส้นทึบรังสีคล้ายหนามแผ่ออกบริเวณขอบก้อน (spiculation-like linear opacity) (ลูกศร)

(b) ภาพตัดของปอดขวา พบรอยโรคสีน้ำตาลขนาด 25 × 25 มิลลิเมตร (หัวลูกศร) มีโพรงรูปร่างไม่สม่ำเสมออยู่ภายใน (ลูกศรสีดำ) และพบตัวพยาธิใบไม้ปอด (ลูกศรสีขาว)

(c) พยาธิใบไม้ปอดที่นำออกจากโพรงรอยโรค มีลักษณะแบน รูปรี สีชมพูอ่อน ความยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร

(d) จากการตรวจทางจุลพยาธิวิทยา พบตัวพยาธิมีผิวหุ้ม (tegument) ที่ย้อมติดสีด้วยวิธี Periodic Acid–Schiff (PAS) มีทางเดินอาหารเป็นคู่ (ดอกจัน *) และมีกระเพาะขับถ่าย (excretory bladder) (ดาว) โดยตัวพยาธิถูกล้อมรอบด้วยเนื้อเยื่อที่เกิดการตาย (necrosis)

(e) ภาพจุลพยาธิวิทยา พบรอยโรคชนิดเนื้อเยื่อแกรนูโลมาที่มีเนื้อตาย (necrotizing granuloma) แสดงการแทรกซึมของเซลล์อีโอซิโนฟิลจำนวนมาก