หญิงชาวจีนวัย 30 ปีเสียชีวิตกะทันหัน หลังนั่งเครื่องบินนาน 11 ชั่วโมง แพทย์เตือน 4 กลุ่มเสี่ยง “นั่งนาน” อาจเกิดลิ่มเลือดอุดตัน
เรียบเรียงโดย ทีมงานข่าวสดออนไลน์
เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569
รายงานจากสื่อต่างประเทศ หญิงชาวจีนวัย 30 ปีเสียชีวิตกะทันหันหลังเดินทางด้วยเครื่องบินนาน 11 ชั่วโมง แพทย์ระบุสาเหตุจาก ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดเฉียบพลัน (Pulmonary Embolism: PE) พร้อมเตือนถึงอันตรายของการนั่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน หรือที่วงการแพทย์เรียกว่า “กลุ่มอาการชั้นประหยัด” (Economy Class Syndrome) ซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะระหว่างการเดินทางด้วยเครื่องบินเท่านั้น แต่ยังอาจเกิดกับผู้ที่ขับรถทางไกล นั่งรถไฟ หรือทำงานในสำนักงานเป็นเวลานานได้เช่นกัน
รายงานระบุว่า “หลี่” หญิงวัย 30 ปี ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศจีน เดินทางกลับจากนิวซีแลนด์ด้วยเที่ยวบินระยะยาว 11 ชั่วโมง โดยเครื่องบินลงจอดที่สนามบินกว่างโจว ประเทศจีน
อย่างไรก็ตาม หลังเดินลงจากเครื่องบินได้ไม่ถึง 10 นาที เธอกลับล้มลงและหมดสติ เจ้าหน้าที่กู้ชีพรีบเข้าช่วยเหลือและนำตัวส่งโรงพยาบาล
แพทย์พบว่าเธอมี ภาวะหัวใจห้องล่างสั่นพลิ้ว (Ventricular Fibrillation หรือ V-Fib) ก่อนที่หัวใจจะหยุดเต้น แม้ทีมแพทย์จะพยายามช่วยชีวิตอย่างเต็มที่ แต่หญิงสาวไม่สามารถรอดชีวิตได้
แพทย์เผิง หยิน หัวหน้าแผนกผู้ป่วยวิกฤต (ICU) ของโรงพยาบาล ระบุว่า สาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตคือ ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดเฉียบพลัน ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางหัวใจและหลอดเลือดที่มีความรุนแรงอย่างมาก
จากการตรวจสอบประวัติและปัจจัยเสี่ยงเพิ่มเติม แพทย์พบว่า เธอมีลิ่มเลือดเก่าอยู่บริเวณขาส่วนล่าง ขณะที่ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) สูงกว่า 28 ซึ่งอยู่ในกลุ่มน้ำหนักเกินถึงโรคอ้วน ประกอบกับเป็นคนไม่ค่อยออกกำลังกาย
การต้องนั่งอยู่กับที่เป็นเวลานานถึง 11 ชั่วโมงในพื้นที่จำกัด จึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดเหตุการณ์ร้ายแรงดังกล่าว
แพทย์อธิบายว่า กรณีของหญิงรายนี้เข้าข่าย ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในระบบหลอดเลือดดำ (Venous Thromboembolism: VTE)
เมื่อร่างกายไม่ได้เคลื่อนไหวเป็นเวลานาน การไหลเวียนของเลือดจะช้าลง ทำให้เลือดคั่งและเพิ่มโอกาสเกิด ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (Deep Vein Thrombosis: DVT) โดยเฉพาะบริเวณขา
เมื่อผู้โดยสารลุกขึ้นและเริ่มเคลื่อนไหวหลังเดินทาง ลิ่มเลือดอาจหลุดออกจากหลอดเลือดและไหลกลับเข้าสู่หัวใจ ก่อนเดินทางเข้าสู่หลอดเลือดแดงที่ไปยังปอดและทำให้เกิดการอุดตัน หรือ ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด (PE) ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ภาวะดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันในวงการแพทย์ว่า “กลุ่มอาการชั้นประหยัด* เนื่องจากพบได้จากการนั่งอยู่กับที่เป็นเวลานานระหว่างการเดินทาง
อย่างไรก็ตาม แพทย์ฮวา ชุ่ย ซึ่งเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจจากโรงพยาบาลกองทัพอากาศ สังกัดกองบัญชาการยุทธบริเวณภาคตะวันออกของจีน ระบุว่า ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะบนเครื่องบินเท่านั้น
การขับรถทางไกล การเดินทางด้วยรถไฟ หรือแม้แต่การนั่งทำงานในสำนักงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดได้
ข้อมูลจากงานวิจัยระบุว่า การนั่งต่อเนื่องเป็นเวลา 3 ชั่วโมงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดประมาณ 4 เท่า และหากนั่งนานถึง 5 ชั่วโมง ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นถึง 10 เท่า
เปิด 4 กลุ่มเสี่ยง หากต้องนั่งนานอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดอาจมีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่า 50% ในกลุ่มผู้ที่มีความเสี่ยงสูง โดยแพทย์เผิงและแพทย์ฮวา ชุ่ย เตือน 4 กลุ่มบุคคลที่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ ได้แก่
1. ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน โรคอ้วน และไม่ค่อยออกกำลังกาย
ไขมันส่วนเกินและน้ำหนักตัวที่มากขึ้นอาจส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดบริเวณขาอยู่แล้ว เมื่อประกอบกับการนั่งเป็นเวลานาน เลือดจึงมีโอกาสคั่งและเกิดลิ่มเลือดได้ง่ายขึ้น
2. หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่รับประทานยาคุมกำเนิดเป็นประจำ
ฮอร์โมนเอสโตรเจนสามารถเพิ่มแนวโน้มการแข็งตัวของเลือด ทำให้หลอดเลือดดำไวต่อภาวะเลือดไหลเวียนช้าหรือเลือดคั่งมากกว่าปกติ
3. ผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับหลอดเลือด
ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง เส้นเลือดขอดบริเวณขา หรือผู้ที่เคยมีประวัติลิ่มเลือดในร่างกายมาก่อน ล้วนมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น และอาจเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดเฉียบพลันหลังเดินทางเป็นเวลานานหรือนั่งอยู่กับที่หลายชั่วโมง
4. ผู้ป่วยโรคมะเร็ง ผู้ที่เพิ่งผ่านการผ่าตัด หรือผู้ที่ต้องนอนติดเตียง
ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีทั้งภาวะเลือดแข็งตัวง่ายกว่าปกติจากโรคหรือการรักษา รวมถึงขาดการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อบริเวณขา จึงถือเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อภาวะแทรกซ้อนจากลิ่มเลือด
แพทย์ฮวา ชุ่ย เปิดเผยว่า ภาวะลิ่มเลือดสามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกวัย โดยเคยพบผู้ป่วยชายวัยประมาณ 60 ปีที่มีอาการขาซ้ายบวม หลังนั่งเล่นไพ่นกกระจอกต่อเนื่องหลายวัน รวมถึงชายหนุ่มวัย 20 ต้น ๆ ที่มีอาการขาขวาบวมอย่างรุนแรงหลังเดินทางด้วยรถไฟระยะไกล
อย่างไรก็ตาม แพทย์ระบุว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอดจากปัจจัยดังกล่าวประมาณ 80% สามารถป้องกันได้ หากผู้คนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม
ผู้เชี่ยวชาญแนะนำหลักปฏิบัติสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องเดินทางไกลหรือนั่งเป็นเวลานาน ดังนี้
- หลีกเลี่ยงการนั่งอยู่กับที่นานเกินไป ควรลุกเดินหรือขยับร่างกายทุก 1-1.5 ชั่วโมง หรือทำท่าง่าย ๆ ขณะนั่ง เช่น หมุนข้อเท้า ยกขา และงอเข่า
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อช่วยรักษาสมดุลของของเหลวในร่างกายและสนับสนุนการไหลเวียนของเลือด ขณะเดียวกันควรหลีกเลี่ยงการดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป เนื่องจากอาจทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำ
- หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่รัดแน่นเกินไป ส่วนผู้ที่มีความเสี่ยงสูงอาจพิจารณาใช้ถุงน่องทางการแพทย์แบบรัดกระชับเพื่อช่วยสนับสนุนการไหลเวียนเลือดบริเวณขา
- ผู้ที่มีประวัติลิ่มเลือดหรือความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทาง เพื่อประเมินความเสี่ยงและพิจารณาการใช้ยาป้องกันตามความเหมาะสม ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง
แพทย์ฮวา ชุ่ย ยังเน้นย้ำว่า หากมีอาการ เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบากอย่างกะทันหัน ไอเป็นเลือด หรือมีอาการขาข้างใดข้างหนึ่งบวมและปวดผิดปกติ ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลใกล้ที่สุด
ที่สำคัญ หากพบว่าขาข้างหนึ่งบวมและสงสัยว่ามีลิ่มเลือด ไม่ควรนวดหรือคลึงบริเวณดังกล่าวด้วยตัวเอง เพราะหากมีลิ่มเลือดอยู่จริง การกระตุ้นบริเวณนั้นอาจเพิ่มความเสี่ยงที่ลิ่มเลือดจะหลุดและเดินทางไปยังปอดได้ ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะฉุกเฉินที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ที่มา SOHA
