หมอเจด เผย 6 วิธีสังเกต คนอายุ 50+ อยู่ๆ เป็นเบาหวาน อาจไม่ใช่แค่น้ำตาล แต่เป็นมะเร็งตับอ่อน! การพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ และได้รับการตรวจอย่างเหมาะสม อาจช่วยให้รู้สาเหตุและวางแผนรักษาได้เร็วขึ้น
นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ หรือหมอเจด รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ในเพจ หมอเจด ถึงคนอายุ 50+ อยู่ๆ เป็นเบาหวาน! อาจไม่ใช่แค่น้ำตาล แต่เป็นมะเร็งตับอ่อน!
โดยระบุว่า อายุ 50 กว่าๆ อยู่ดีๆ ตรวจเจอเบาหวาน ทั้งที่ก่อนหน้านี้น้ำตาลปกติมาตลอด หลายคนอาจคิดว่า คงเป็นเพราะอายุมากขึ้น หรือช่วงนี้กินหวานเกินไป
แต่ผมอยากให้สังเกตอีกเรื่องครับ ถ้าอยู่ๆ น้ำตาลสูง แต่น้ำหนักกลับลดลง ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจ เรื่องนี้อาจไม่ใช่แค่เบาหวานธรรมดา! เพราะบางครั้งมะเร็งตับอ่อน อาจทำให้เกิดเบาหวานขึ้นมาใหม่ ก่อนที่จะมีอาการมะเร็งชัดเจนด้วยซ้ำ
วันนี้ผมจะพาดูว่า คนวัย 50+ ควรสังเกตอาการอะไรบ้าง และทำไมบางคนถึงเป็นมะเร็งตับอ่อน โดยไม่รู้ตัวครับ
1.อยู่ๆ เป็นเบาหวาน ทั้งที่ก่อนหน้านี้น้ำตาลปกติ
ตับอ่อนเป็นอวัยวะที่สร้างอินซูลิน เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด แต่มะเร็งตับอ่อนบางราย อาจรบกวนการหลั่งและการทำงานของอินซูลิน จนทำให้ระดับน้ำตาลสูงขึ้น และเกิดเบาหวานขึ้นมาใหม่ได้
โดยเฉพาะคนอายุ 50 ปีขึ้นไป ที่น้ำตาลเพิ่มขึ้นรวดเร็วผิดจากเดิม แพทย์อาจต้องพิจารณาสาเหตุอื่นร่วมด้วย แต่ต้องเข้าใจก่อนนะครับ เบาหวานที่เพิ่งเกิดส่วนใหญ่ ไม่ได้เกิดจากมะเร็งตับอ่อน จึงต้องดูความผิดปกติอื่นประกอบด้วยครับ
2.น้ำหนักลดเร็ว ทั้งที่ไม่ได้ควบคุมอาหาร
ข้อนี้ผมอยากให้ใส่ใจเป็นพิเศษครับ บางคนน้ำหนักลดไป 4–5 กิโลกรัม ภายในไม่กี่เดือน ทั้งที่ไม่ได้ทำ IF ไม่ได้ลดอาหารหรือออกกำลังกายเพิ่ม ถ้าเกิดพร้อมกับเบาหวานที่เพิ่งตรวจพบ
โดยเฉพาะหลังอายุ 50 ปี ถือเป็นลักษณะที่ควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม เพราะน้ำหนักลดอาจเกิดจากเบาหวาน ที่มีน้ำตาลสูงมากก็ได้ แต่ก็อาจเกี่ยวข้องกับโรคอื่น รวมถึงมะเร็งตับอ่อนด้วยครับ น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ จึงไม่ใช่ข่าวดีเสมอไปนะครับ
3.ปวดท้องส่วนบน ปวดหลังเรื้อรัง แต่คิดว่าเป็นโรคกระเพาะ
บางคนเริ่มปวดแน่นบริเวณลิ้นปี่ หรือปวดท้องส่วนบนร้าวไปด้านหลัง อาการเป็นๆ หายๆ จนคิดว่าเป็นกรดไหลย้อน โรคกระเพาะ หรือปวดกล้ามเนื้อธรรมดา มะเร็งตับอ่อนบางตำแหน่ง อาจทำให้เกิดอาการปวดลักษณะนี้ได้ และอาการอาจค่อยๆ รุนแรงขึ้น
แต่ไม่ได้หมายความว่า ปวดท้องหรือปวดหลังแล้วเป็นมะเร็งนะครับ ถ้าปวดต่อเนื่องโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะร่วมกับน้ำหนักลดหรือเบื่ออาหาร ควรให้แพทย์ช่วยประเมินครับ
4.กินได้น้อยลง เบื่ออาหาร อิ่มเร็วผิดปกติ
อาการนี้หลายคนมองว่าเป็นเรื่องอายุครับ บางคนเคยกินอาหารได้ตามปกติ แต่ช่วงหลังกลับเบื่ออาหาร กินได้นิดเดียวก็รู้สึกอิ่ม หรือคลื่นไส้บ่อยโดยไม่ทราบสาเหตุ มะเร็งตับอ่อนบางราย อาจทำให้เกิดอาการทางระบบย่อยอาหาร และน้ำหนักลดร่วมด้วยได้
แต่ถ้าเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ยิ่งมีเบาหวานเกิดใหม่ร่วมด้วย ก็ไม่ควรคิดว่าเป็นแค่กระเพาะไม่ดี โดยไม่ตรวจหาสาเหตุครับ
5.ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะเข้ม
ข้อนี้ถือเป็นสัญญาณที่ต้องระวังครับ ถ้าก้อนมะเร็งอยู่บริเวณหัวตับอ่อน อาจไปกดหรืออุดกั้นท่อน้ำดี ทำให้น้ำดีระบายลงลำไส้ได้ไม่สะดวก จนเกิดอาการอย่างเช่น ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด หรือคันตามตัว บางคนมีอาการตัวเหลือง โดยไม่ได้ปวดท้องมากด้วยซ้ำ
ถ้าเริ่มตัวเหลืองหรือตาเหลือง ควรไปพบแพทย์โดยเร็วครับ เพราะอาจเป็นปัญหาท่อน้ำดีอุดตัน ซึ่งมีได้หลายสาเหตุ ไม่ใช่เฉพาะมะเร็ง
6.มีปัจจัยเสี่ยงสะสม แต่ไม่เคยคิดถึงตับอ่อน
หลายคนคิดว่ามะเร็งตับอ่อน ต้องเกิดจากการกินอะไรผิดสักอย่าง แต่ความจริงมีปัจจัยเสี่ยงหลายเรื่องครับ ทั้งอายุที่เพิ่มขึ้น การสูบบุหรี่ ภาวะอ้วน ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง ประวัติครอบครัว และพันธุกรรมบางชนิด รวมถึงเบาหวานที่เป็นมานาน ซึ่งมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งตับอ่อนที่สูงขึ้นด้วย
ที่สำคัญ ความสัมพันธ์นี้มีสองทางครับ เบาหวานที่เป็นมานานเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่ง ขณะที่มะเร็งตับอ่อนบางราย ก็อาจทำให้เพิ่งเกิดเบาหวานขึ้นมาได้ และบางคนก็เป็นมะเร็งตับอ่อน โดยไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจนเลยครับ
แล้วถ้าอายุเกิน 50 เพิ่งตรวจเจอเบาหวาน ควรทำอย่างไร?
ผมแนะนำให้สังเกต 4 เรื่องนี้ครับ
• ดูผลน้ำตาลย้อนหลัง เปรียบเทียบ HbA1c และน้ำตาลในเลือดว่าขึ้นเร็วผิดจากเดิมหรือไม่
• เช็กน้ำหนักย้อนหลัง ถ้าน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ โดยเฉพาะลดมากกว่า 5% ภายใน 6–12 เดือน ควรแจ้งแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
• อย่ามองข้ามอาการร่วม โดยเฉพาะปวดท้องร้าวหลัง เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือตัวเหลืองตาเหลือง ไม่จำเป็นต้องรอให้อาการครบทุกข้อ
• ตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม หากแพทย์สงสัยอาจพิจารณา CT หรือ MRI แต่ไม่จำเป็นต้องตรวจมะเร็งตับอ่อนทุกคนที่เพิ่งเป็นเบาหวาน และไม่ควรใช้ค่า CA19-9 ตรวจคัดกรองด้วยตัวเอง
สุดท้ายผมอยากให้ทุกคนเข้าใจว่า คนอายุ 50+ ที่เพิ่งเป็นเบาหวาน ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นมะเร็งตับอ่อนนะครับ แต่สิ่งที่ผมไม่อยากให้มองข้าม คือเบาหวานที่เพิ่งเกิดขึ้น
พร้อมกับอาการผิดปกติที่อธิบายไม่ได้ โดยเฉพาะน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ ปวดท้องร้าวหลัง หรือมีตัวเหลืองตาเหลือง เพราะบางครั้งสิ่งที่เราคิดว่า เป็นแค่โรคที่มาพร้อมอายุ อาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องค้นหาต่อ อย่ามองแค่ตัวเลขน้ำตาล จนลืมฟังสัญญาณอื่นจากร่างกายครับ การพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ และได้รับการตรวจอย่างเหมาะสม อาจช่วยให้เรารู้สาเหตุและวางแผนรักษาได้เร็วขึ้นครับ
