อ.เล่าประสบการณ์ เมื่อให้นศ.อ่าน Animal Farm “4ขาดี2ขาเลว” ใช้คำไหนแทนได้
วันที่ 30 พ.ค. นายธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเปิดเป็นสาธารณะ ระบุว่า การเมืองของสัตว์ แปลจาก Animal Farm ของ จอร์จ ออร์เวลล์ นวนิยายที่ไม่ยาวมากนักที่เร้าอารมณ์อย่างยอดเยี่ยมเล่มนี้ ข้าพเจ้าให้นักศึกษาอ่านในการเรียนวิชาการเมืองไทยสมัยใหม่ของรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยของเราตลอดมา
เพราะเป็นนิยายที่เราจะใช้ชวนนักศึกษาพูดคุยเกี่ยวกับคำว่าระบอบการเมือง อุดมการณ์ทางการเมือง มอตโต้ทางการเมือง ชนชั้นนำทางการเมือง กระบวนการทางการเมือง และผู้ใต้การปกครองในระบอบการเมืองนั้นๆ ตลอดจนการแย่งชิงเพื่อครอบครองผลประโยชน์และความมั่งคั่งสมบูรณ์ด้านเศรษฐกิจและชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีด้านปัจจัยสี่ว่ากระจุกตัวที่กลุ่มชนชั้นนำหรือกระจายตัวไปยังคนทั้งประเทศ
นิยายเรื่องนี้แม้จะเผยแพร่ครั้งแรกในเดือนปีของการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ในด้านเอเชีย คือเดือนสิงหาคม 2488 (1945) ซึ่งทำให้ผู้เขียนโด่งดังอย่างรวดเร็วทั้งในอเมริกาและอังกฤษ ต่อมาก็แพร่กระจายอ่านกันทั่วโลก แม้จะผ่านเวลามาแล้วกว่า 7 ทศวรรษ
แต่สำหรับไทย กลับสอดคล้องกับนิยายเรื่องนี้อย่างยิ่งกับการรักษาอำนาจของรัฐทหารและชนชั้นนำระบอบเก่าไว้ด้วยรัฐประหารตลอดมา การเมืองของสัตว์ มีฉบับแปลไทยหลายเวอร์ชั่น ทว่าข้อสำคัญในการแนะนำอ่านคือยังไม่ต้องไปอ่านคำนำหรือคำแนะนำเกี่ยวกับผู้แต่งหรือนิยายเรื่องนี้ก่อน
ให้พุ่งเข้าอ่านหน้าแรกของเรื่องเลย เพื่อที่ท่านจะได้สัมผัสรับรู้เรื่องราวผ่านกรอบความคิดของตัวท่านเอง เพราะเราเชื่อว่า คนทุกคนมีวิจารณญาณที่จะเข้าใจและอธิบายเรื่องที่ตนรับรู้ด้วยตนเองได้
ข้าพเจ้าจะสั่งการบ้านให้นักศึกษาทำดังนี้ เขียนด้วยลายมือ ไม่พิมพ์ ข้อแรก ให้สรุปเรื่องนิยายนี้มาด้วยตนเองสัก 15 บรรทัด A4 ข้อที่สอง ตัวละครที่ชอบที่สุด 1 ตัว และอธิบายความชอบ ข้อที่สาม ให้นำแนวคิดจากเรื่องนี้มาอธิบายการเมืองไทยในวันนี้
ในหลายปีที่ให้นักศึกษาอ่าน กระแสตอบรับดีมาก นักศึกษาทั้งหญิงชายที่ไม่ค่อยอยากคุยเรื่องการเมือง จะพูดเรื่องการเมืองโดยการเขียนอย่างน่ามหัศจรรย์มากๆ
ถัดนั้น ข้าพเจ้าก็จะนำนิยายเรื่องนี้มาสนทนาในชั้นเรียนสามชั่วโมง ด้วยวิธีการให้นักศึกษาช่วยกันเล่าคนละบทว่าเรื่องมันเป็นอย่างไร และให้นักศึกษาเล่าถึงตัวละครที่ชอบ โดยข้าพเจ้าคอยสนับสนุนเพิ่มเติมในส่วนที่ข้าพเจ้าคิดและมองเห็น
วิธีการใช้คำอื่นแทนที่ เช่น หมูนโปเลียน นักศึกษาคิดว่าชื่อใครจะเข้ามาแทนที่ตรงนี้ได้บ้าง หมูสควีเลอร์ นักศึกษาคิดว่าชื่อใครจะเข้ามาแทนที่ตรงนี้ได้บ้าง หมูสโนบอลล์ จะเอาคนที่ชื่อ ทักษิณ เข้ามาแทนที่ตรงนี้ได้มั้ย? แม่ไก่ออกไข่ จะเอาอะไรมาแทนที่ได้บ้าง?
ม้าแก่บ็อกเซอร์ผู้ทำงานหนักเพื่อรับใช้ชาติฟาร์ม จะเอาใครเข้ามาแทนที่ได้บ้าง? เหล่าสุนัขที่ดุร้ายที่พร้อมทำลายชีวิตสัตว์อื่น เราจะเอาสิ่งใดเข้ามาแทนที่ได้บ้าง?
มอตโต้ “สี่ขาดี สองขาเลว” เราจะเอาอะไรเข้ามาแทนที่ได้บ้าง? เช่น “ส.ว. ลากตั้งดี ส.ว.เลือกตั้งเลว” หรือ “ส.ส. แต่งตั้งดี ส.ส. เลือกตั้งเลว” หรือ “ทหารดี นักการเมืองเลว” เราจะเอาคำต่างๆ เหล่านี้เข้ามาแทนที่ได้หรือไม่
วิธีการอ่านแบบนี้จะทำให้ท่านรู้สึกสนุกสนานกับนิยาย “การเมืองของสัตว์” อย่างที่ท่านไม่เคยอิ่มเอมใจและความคิดความรู้สึกมาก่อนเลย และยิ่งถ้าได้การอ่านแบบรวมกลุ่มและมีผู้ร่วมแนะนำในคลาส ท่านก็จะยิ่งสนุกมากยิ่งขึ้น มากกว่าการอ่านคนเดียวอย่างเงียบๆ เพราะมุมของแต่ละคนจะช่วยกระตุ้นให้เราเห้นรอบเห็นกว้างมากขึ้น
นี้คือหนึ่งในหนังสือที่ข้าพเจ้าปรารถนาให้อ่านกันอย่างกว้างขวาง หมายเหตุ มีฉบับแปลที่เผยแพร่ในเวป (ยังไม่เคยตรวจสอบว่าการแปลใช่ได้หรือไม่เพียงใด แต่น่าจะเป้นแนวทางเบื้องต้นได้ครับ) และมีฉบับภาษาอังกฤษในเว็บเช่นกัน โหลดอ่านได้
ที่มา ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์
ไม่พลาดข่าวสำคัญ แค่กดเป็นเพื่อนกับ ไลน์@ข่าวสด ที่นี่
