อดีตนายกแพทยสภา โพสต์เฟซบุ๊ก ว่าแพทย์ควรหาทางเปลี่ยนใจคนไข้ก่อน เมื่อขอ ยุติตั้งครรภ์ ขณะที่แพทย์ในโซเชียลมีเดียหลายคนไม่เห็นด้วยกับแนวทางดังกล่าว
Grahlman
เมื่อวันที่ 12 ก.พ. 64 ในโซเชียลมีเดียเฟซบุ๊กมีการเผยแพร่โพสต์ของนายแพทย์ อำนาจ กุสลานันท์
อดีตนายกแพทยสภา ซึ่งมีใจความเกี่ยวกับ แนวทางในการยุติการตั้งครรภ์ โดย นพ.อำนาจ กุสลานันท์ ได้กล่าวแสดงความคิดเห็นว่า แพทย์ที่ทำการรักษาควรให้คำแนะนำคนไข้ให้กลับไปคิดทบทวนดูใหม่ โดยให้เหตุผลว่า มีคนไข้ไม่น้อยที่เชื่อแพทย์แล้วเปลี่ยนใจตั้งครรภ์ ต่อมาได้ลูกที่น่ารัก กลับมาขอบคุณในภายหลัง
อย่างไรก็ตาม นพ. ธนาคาร สาระคำ แพทย์ประจำโรงพยาบาลพุทธชินราช ได้เขียนโพสต์เพื่อแสดงความไม่เห็นด้วยกับโพสต์ ของ นพ.อำนาจ กุสลานันท์ โดยให้เหตุผลว่า วิธีคิดดังกล่าวมีที่มา จากความเชื่อว่าความคิดแพทย์ดีกว่าความคิดคนไข้ คิดแบบโปรดสัตว์ และมองว่าความคิดของคนไข้ยังไม่ถี่ถ้วน ทั้งที่แพทย์ควรจะตั้งต้นจากการฟังคนไข้ก่อน ไม่ใช่รีบเสนอคำแนะนำ และ แพทย์ไม่ควรเริ่มต้นด้วยความคิดว่าจะทำยังไงให้คนไข้ไม่ทำแท้ง
โดย นพ.อำนาจ กุสลานันท์ ได้ระบุข้อความไว้ ดังนี้ “ในการประชุมคณะกรรมการแพทยสภาเมื่อวานนี้ ผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงสาธารณสุขที่เข้าประชุมแทนปลัดสธ.ได้ตอบคำถามผมพร้อมยืนยันในที่ประชุมฯว่า ‘แพทย์ทุกๆท่านมีสิทธิ์ที่จะทำแท้งหรือไม่ก็ได้’ โดยท่านและกรรมการแพทยสภาซึ่งรวมทั้งผมด้วยมีความเห็นว่าควร ‘ให้คำแนะนำ’ กับหญิงที่มาขอทำแท้ง
ผมมีความเห็นส่วนตัวสำหรับน้องๆที่อยู่หน้างาน ว่าควรปฏิบัติดังนี้ครับ “ให้คำปรึกษาอย่างอบอุ่นกับหญิงนั้น พร้อมกับช่วยหาทางออก” โดยให้กลับไปคิดและทบทวนดูใหม่ เพราะมีไม่น้อยที่เชื่อหมอแล้วเปลี่ยนใจตั้งครรภ์ ต่อมาได้ลูกที่น่ารัก กลับมาขอบคุณในภายหลังทำให้สุขใจทั้งแม่และหมอ
แต่ถ้าหากหญิงนั้นยังยืนยัน “ขอยุติการตั้งครรภ์” ควรดำเนินการต่อดังนี้ แพทย์ที่ไม่อยากทำควรให้คำแนะนำโดยติดต่อ 1663 ถ้ามีปัญหาประสานโดยตรงกับผู้บริหารสธ.ได้เลย เพราะเมื่อหญิงตัดสินใจเด็ดขาดแล้วแพทย์มีหน้าที่ต้องช่วยประสานงานให้ยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการทำแท้งกับหมอเถื่อนซึ่งอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายต่อชีวิตของผู้ป่วยได้
ส่วนแพทย์ที่พร้อมทำขอให้ดำเนินการด้วยความรอบคอบตามกรอบของ ป.อ.มาตรา 305 เพราะมิฉะนั้นอาจเป็นความผิดตาม มาตรา 302 ได้ เรื่องนี้มีความละเอียดอ่อนมาก เพราะมีผลกระทบต่อทั้งมารดาและทารกในครรภ์ ดังนั้นผมจึงขอให้น้องๆทำงานด้วยความมีเมตตาต่อผู้ป่วย แล้วน้องๆจะได้บุญกุศลทำให้ชีวิตมีความสุขและเจริญรุ่งเรืองครับ
ด้วยความรักและปรารถนาดีจากใจจริง ศ.คลินิกเกียรติคุณนพ.อำนาจ กุสลานันท์ อดีตนายกแพทยสภา”
ขณะที่ นพ.ธนาคาร สาระคำได้ระบุข้อความไว้ ดังนี้ “อ่านข้อความของอาจารย์ผู้ใหญ่ในแพทยสภาว่าด้วยเรื่องแนวทางปฏิบัติของแพทย์ที่มีผู้รับบริการมาขอยุติการตั้งครรภ์ เรื่องแนวทางมันก็ชัดเจนตั้งแต่ตัวบทกฎหมายแล้วหละ ว่าเขาให้สิทธิคนไข้ ไม่ได้กำหนดหน้าที่หมอ ฉะนั้นที่อาจารย์เขียนก็ไม่ใช่คุณูปการอะไรของแพทยสภา แต่มันคือประเด็นทางกฎหมายที่ระบุไว้
ที่น่าสนใจ คือแนวคิดของอาจารย์ ซึ่งน่าจะสอดคล้องกับหมอส่วนใหญ่ อาจารย์แนะนำว่าให้หมอ ให้คำปรึกษา ช่วยหาทางออก ให้กลับไปคิดและทบทวนดูใหม่ เหตุผลที่อาจารย์อ้าง คือ ‘เพราะมีไม่น้อยที่เชื่อหมอแล้วเปลี่ยนใจตั้งครรภ์ ต่อมาได้ลูกที่น่ารัก กลับมาขอบคุณในภายหลังทำให้สุขใจทั้งแม่และหมอ’
อ่านแล้วก็ตลก วิธีคิดแบบนี้มันมีฐานจากความเชื่อว่าการที่เขาตัดสินใจมาปรึกษายุติการตั้งครรภ์ คือความคิดที่ยังไม่ถี่ถ้วน หมอต้องโปรดสัตว์ก่อน ต้องช่วยหาทางออกอื่นก่อน เผื่อจะเชื่อหมอ เพราะหมอคิดดีกว่า
ทำไมไม่คิดว่าการที่คนคนหนึ่งจะแบกมดลูกมาหาหมอ เขาอาจจะนอนเอาตีนก่ายหน้าผากคิดมาเป็นเดือนแล้ว คุยกันในครอบครัวแล้ว ตีกับศีลธรรมในใจตัวเองเสร็จแล้ว ถึงมาหาหมอ
หมออย่าคิดว่าตัวเองรู้ดีกว่าคนไข้ หมออย่าคิดว่าวิจารณญาณของตัวดีกว่าคนไข้
สิ่งที่หมอควรถามตัวเองก่อนให้ชัด คือที่หมอหวังให้คนไข้เปลี่ยนใจ เป็นเพราะตัวหมอเองหรือเปล่าที่เกิด cognitive dissonance (ความไม่ลงรอยทางความคิดเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่ขัดแย้งกับทัศนคติของตนเอง) รับไม่ได้ที่ตัวเองจะต้องตัดสินใจส่งต่อหรือลงมือทำแท้งให้ใคร
ถ้าจะรู้ความต้องการคนไข้ ควรตั้งต้นจากการ “ฟัง” คนไข้ก่อน ไม่ใช่แนะนำ หรือให้คำปรึกษา และอย่าเริ่มต้นด้วยความคิดว่าจะทำยังไงให้คนไข้ไม่ทำแท้ง
ปัญหาแบบนี้เกิดขึ้นบ่อย เมื่อหมอใช้ความเชื่อตัวเอง และเชื่อในวิจารณญาณหรือประสบการณ์ของตัวเองมากกว่าของคนไข้
ที่เห็นประจำคือหมอพยายามกล่อมให้คนไข้ที่มีปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ว่าให้เห็นแก่ลูก แล้วโยนเขากลับเข้าสู่วงจรอุบาทว์ เพียงเพราะหมอจะได้สบายใจว่า ฉันได้พูดให้คนไม่เลิกกัน ปี 2021 แล้วนะ”
โดยทั้งสองโพสต์มีผู้เข้ามาแสดงความเห็นจำนวนมาก
Illustration by Corina Lo / Today’s Parent
