ส่องขั้นตอนการเลือกและหน้าที่ของ “ประธานสภาฯ” มาจากไหน ใครเป็นคนเลือก ทำไมพรรคการเมืองจึงหมายปอง?
เป็นประเด็นจับตามองของประชาชน สำหรับตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎร ระหว่างพรรคก้าวไกลและพรรคเพื่อไทย วันนี้ทีมข่าวสดขอพาทุกคนมาดูขั้นตอนการเลือกตำแหน่งและหน้าที่ของประธานสภาฯกัน ทำไมพรรคการเมืองถึงต้องชิงตำแหน่งนี้
โดยการเลือกประธานสภาผู้แทนราษฎร ตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรพ.ศ. 2562 กำหนดให้การเลือกประธานสภา มีวิธีการดังนี้
1.การเลือกประธานสภาและรองประธานสภาครั้งแรก ให้เลขาธิการเชิญส.ส.ผู้มีอายุสูงสุดซึ่งอยู่ในที่ประชุมเป็นประธานชั่วคราวของที่ประชุม เพื่อให้ที่ประชุมดำเนินการเลือกประธานสภาและรองประธานสภา
2. โดยส.ส.แต่ละคนมีสิทธิเสนอชื่อผู้ที่เหมาะสมดำรงตำแหน่งประธานสภาได้ 1 ชื่อ (1 คน 1 ชื่อ) และชื่อที่เสนอต้องได้รับการรับรองจากส.ส.ไม่น้อยกว่า 20 คน
3. ให้ผู้ถูกเสนอชื่อกล่าวแสดงวิสัยทัศน์ต่อที่ประชุม ภายในระยะเวลาที่ประธานกำหนด โดยไม่มีการอภิปราย (ถ้ามีการเสนอชื่อผู้ใดเพียงชื่อเดียว ให้ถือว่าผู้ถูกเสนอชื่อนั้นเป็นผู้ได้รับเลือก ถ้ามีการเสนอชื่อหลายชื่อ ให้ออกเสียงลงคะแนนเป็นการลับ)
4. การเลือกรองประธานสภา ให้ทำลักษณะเดียวกันกับการเลือกประธานสภา ในกรณีที่สภามีมติให้มีรองประธานสภาสองคน ให้เลือกรองประธานสภาคนที่หนึ่งก่อน แล้วจึงเลือกรองประธานสภาคนที่สอง
5. เมื่อเลือกประธานสภาและรองประธานสภาได้แล้ว ให้เลขาธิการมีหนังสือแจ้งไปยังนายกรัฐมนตรีโดยเร็ว เพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งต่อไป
เมื่อพระมหากษัตริย์ได้ทรงแต่งตั้งประธานสภาและรองประธานสภาแล้ว ให้เลขาธิการ ส่งสำเนาประกาศพระบรมราชโองการไปยังวุฒิสภาเพื่อทราบด้วย
ประธานสภาฯ ต้องทำอะไรบ้าง
ตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎร มีความสำคัญในฐานะผู้กำกับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร โดยประธานสภาฯ จะเป็นผู้วินิจฉัยอนุญาต หรือจำกัดการอภิปรายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ในสภา ไม่ว่าจะเป็นการอภิปรายร่างพระราชบัญญัติรายจ่ายงบประมาณประจำปี หรือการอภิปรายไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี สำหรับหน้าที่ของประธานสภาฯ มีดังนี้
1.เป็นประธานของที่ประชุม และต้องวางตนเป็นกลางในการปฏิบัติหน้าที่
2.กำกับดูแลการดำเนินกิจการของสภา
3.ควบคุมการรักษาความสงบเรียบร้อยในที่ประชุม ตลอดถึงบริเวณสภา เช่น การยุติการอภิปรายของสมาชิก ส.ส. ไม่ว่าจะเป็นการกล่าวด้วยวาจา ปิดไมค์ ใช้ค้อนทุบ หรือยืนขึ้น
4.เป็นผู้แทนสภาในกิจการภายนอก
5.แต่งตั้งกรรมการเพื่อดำเนินกิจการใด ๆ อันเป็นประโยชน์ต่อกิจการของสภา
6.หน้าที่และอำนาจอื่นตามที่มีกฎหมายบัญญัติไว้หรือตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับ เช่น การบรรจุญัตติเข้าสู่ระเบียบวาระการประชุม กำหนดวิธีการตรวจสอบองค์ประชุม สั่งพักการประชุม เลื่อนการประชุมหรือเลิกการประชุมได้ตามที่เห็นสมควร
7.เป็นผู้นำชื่อนายกรัฐมนตรี ขึ้นทูลเกล้าฯ ต่อพระมหากษัตริย์ เพื่อให้โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งนายกฯ หลังสภาฯ มีมติเลือก
8.เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกฯ
