จิตแพทย์ ไขเคล็ดลับ อ.เอก ฝ่ามือพลังจิต รักษาคน ชี้เหมือนยาหลอก ทำให้รู้สึกดี ทางการแพทย์เรียก พลาซิโบเอฟเฟกต์ (Placebo Effect) เล็งสอบข้อเท็จจริง เข้าข่ายเป็นลัทธิ ความเชื่อ โน้มน้าวจิตใจคน จนเกิดอุปทานหมู่ หรือไม่
จากกรณี อ.เอก ฝ่ามือพลังจิต อ้างการรักษาคนด้วยศาสตร์ใหม่ แต่กลับพบว่าเป็นการรักษาที่ผิดกฎหมาย ซึ่งวานนี้ (15พ.ย.) กรมสนับสนุนบริการสุขภาพได้แจ้งความร้องทุกข์ในฐาน ประกอบวิชาชีพเวชกรรมโดยไม่ได้รับอนุญาต และประกอบสถานพยาบาลโดยไม่ได้รับอนุญาต อย่างไรก็ตาม ยังมีผู้ออกมายืนยันว่าการรักษากับอ.เอก ด้วยพลังจิต สามารถทำให้ตนเองหายจากอาการป่วยไข้ที่แพทย์แผนปัจจุบันไม่สามารถรักษาได้ ตามที่เสนอข่าวไปแล้วนั้น
เกี่ยวกับกรณีนี้ วันที่ 16 พ.ย. นพ.พงศ์เกษม ไข่มุกด์ รักษาราชการแทนอธิบดีกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข(สธ.) กล่าวถึงเหตุการณ์ดังกล่าวว่า ต้องแบ่งเป็น 2 ประเด็น คือ ประเด็นแรก การดำเนินคดีทางกฎหมาย ที่ต้องคุ้มครองประชาชนที่เข้าไปรับการรักษา และประเด็นที่ 2 คือการใช้ลักษณะความเชื่อ ซึ่งจะต้องเข้าไปดูในรายละเอียดเชิงลึก
“การที่อ.เอกมีลูกศิษย์เชื่อถือเยอะ ทางฝ่ายปกครองคงจะต้องเข้าไปดูข้อเท็จจริง เพราะดูแล้วก็มีความผิดปกติจากสิ่งที่ควรกระทำหรือไม่ เช่น สาธารณสุขจังหวัด ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้ว่าราชการจังหวัด ต้องเข้าไปดูเชิงลึก” นพ.พงศ์เกษม กล่าว
เมื่อถามถึงลักษณะการสร้างความเชื่อในคนกลุ่มมาก เป็นการใช้จิตวิทยาแบบใด นพ.พงศ์เกษม กล่าวว่า ทางวิทยาศาสตร์อาจอธิบายได้ถึงผลยาหลอก หรือทางการแพทย์เรียกว่า “พลาซิโบเอฟเฟกต์” (Placebo Effect) ที่พบว่าการให้ยาหลอกกับกลุ่มผู้ป่วยทดลอง ก็สามารถทำให้ผู้ป่วยอาการดีขึ้นได้ถึง 30% แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคือเรื่องของใจและความศรัทธา ในบางครั้งแพทย์แผนปัจจุบันที่รักษาผู้ป่วย ที่ใช้วิธีการสื่อสารที่ดี ก็ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกดีขึ้นได้ ความตึงเครียดในร่างกายก็ผ่อนคลายไป
“รักษาแล้วดูเหมือนจะดี เขาก็ตอบว่าดี แต่ไม่มีสเกลวัดชัดเจน เป็นความรู้สึกที่เป็นอัตตา (subjective) แต่การรักษาจะต้องมีตัววัดชัดเจนที่เป็นข้อเท็จจริง (objective) เช่น คนไข้บางคนเป็นเบาหวาน น้ำตาลขึ้น 300 Mg/dL แต่บอกว่าตัวเองสบายดี แต่พอไปเช็กร่างกายจริงๆ กลับพบปัญหาสุขภาพ” นพ.พงศ์เกษม กล่าว
เมื่อถามว่าการรักษาในลักษณะนี้เป็นการเล่นกับจิตใจของคนหรือไม่ นพ.พงศ์เกษม กล่าวว่า ต้องไปดูว่าเกิดความเชื่อในลักษณะเหมือนลัทธิหรือไม่ หรือในบางครั้งเองก็อาจจะเป็นปฏิกิริยาทางจิตใจที่เกิดจากการเหนี่ยวโน้มทางจิตใจ ที่เป็นลักษณะอุปทานหมู่ แต่ต้องไปดูรายละเอียดถึงข้อเท็จจริงเรื่องนี้ หากมีความเกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตจริง ทางกรมสุขภาพจิตก็จะต้องเข้าไปดูแลเรื่องนี้
