ในการแก้ไขปัญหาด้านความเป็นอยู่ของประชาชน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มักจะทรงนำวิธีการสหกรณ์มาใช้อยู่เสมอ การที่ประชาชนรู้จักการช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ประกอบกับการช่วยเหลือของรัฐ จะทำให้สร้างประโยชน์แก่ประชาชนอันเป็นพสกนิกรของพระองค์ท่านได้ในที่สุด
ดังพระราชดำรัสที่ได้พระราชทานแก่ผู้นำ สหกรณ์ทั่วประเทศ เมื่อครั้งเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ณ ศาลาดุสิดาลัย เมื่อวันที่ 11 พ.ค.2536 ว่า
“คำว่า สหกรณ์ แปลว่า การทำงานร่วมกัน การทำงานร่วมกันนี้ลึกซึ้งมาก เพราะว่าจะต้องร่วมมือกันในทุกด้าน ทั้งในด้านงานการที่ทำด้วยร่างกายทั้งในด้านการที่ทำด้วยสมอง และงานการที่ทำด้วยใจ ทุกอย่างนี้ขาดไม่ได้ต้องพร้อม งานที่ทำด้วยร่างกาย ถ้าแต่ละคนทำก็เกิดผลขึ้นมาได้ เช่น การเพาะปลูกก็มีผลขึ้นมา สามารถที่จะใช้ผลนั้นในด้านการบริโภค คือ เอาไปรับประทาน หรือเอาไปไว้ใช้หรือเอาไปจำหน่าย เพื่อให้มีรายได้เลี้ยงชีพได้ ถ้าแต่ละคนทำไปโดยลำพังแต่ละคน งานที่ทำนั้นผลอาจไม่ได้เต็มเม็ดเต็มหน่วย และอาจจะไม่พอเพียงในการเลี้ยงตัวเอง ทำให้มีความเดือดร้อน ฉะนั้น จะต้องร่วมกัน แม้ในขั้นที่ทำในครอบครัวก็จะต้องช่วยกัน ทุกคนในครอบครัวก็ช่วยกันทำงานทำการ เพื่อที่จะเลี้ยงครอบครัวให้มีชีวิตอยู่ได้ แต่ว่าถ้าร่วมกัน หลายๆ คน เป็นกลุ่มเป็นก้อน ก็สามารถ ที่จะปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความสามารถ มีผลได้มากขึ้น”
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงสนพระราชหฤทัย และทรงห่วงใยในการพัฒนาชนบทเป็นอย่างยิ่ง จึงได้มีโครงการพัฒนาชนบท ตามพระราชดำริหลายโครงการ แต่ละโครงการมุ่งหมายที่จะพัฒนาให้ประชาชนพึ่งตนเองได้ เป็นสำคัญ และจะต้องมีสหกรณ์เข้าไป เป็นงานส่วนหนึ่งของโครงการ
โครงการสหกรณ์ตามพระราชดำริ มีหลายโครงการที่สำคัญ เช่น
1.โครงการศูนย์สาธิตสหกรณ์ หุบกะพง
ตั้งอยู่ที่ ต.เขาใหญ่ และต.ชะอำ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี เดิมเป็นโครงการศูนย์พัฒนาไทย-อิสราเอล ตามพระราชประสงค์ เนื่องจากพระองค์ท่านได้พระราชทานที่ดินให้แก่ชาวสวนผัก ที่อ.ชะอำ เข้าทำกิน โดยมีพระราชประสงค์ให้ที่ดินที่พระราชทานนั้น สามารถตกทอดเป็นมรดกแก่บุตรหลานได้ แต่ไม่ได้กรรมสิทธิ์ กับทั้งทรงให้จัดสรรพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นแปลงทดลอง เพื่อเป็นศูนย์การศึกษาทางการเกษตร เนื่องจากพื้นที่ในเขตนั้นมีความแห้งแล้ง และกันดาร จึงควรศึกษาและทดลอง ให้ประสบผลสำเร็จ ก่อนนำไปแนะนำเผยแพร่สู่เกษตรกร
เมื่อชาวสวนผักได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานของรัฐบาลจนสามารถทำการเพาะปลูก และมีรายได้แล้วก็มีปัญหาตามมาอีกคือ การประกอบอาชีพและการอยู่ร่วมกันในหมู่บ้าน พระองค์ท่านได้ทรงแนะนำให้ใช้วิธีการสหกรณ์เข้าดำเนินการ ดัง พระราชดำรัส ที่พระราชทานแก่กลุ่มชาวไร่ศูนย์พัฒนาไทย-อิสราเอล ต.เขาใหญ่ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี เมื่อวันศุกร์ที่ 19 พ.ค.2515 ตอนหนึ่งว่า
“…เป็นที่น่ายินดีมากที่บัดนี้หมู่บ้านตัวอย่างนี้ได้เป็นสหกรณ์การเกษตร สหกรณ์นี้ก็จะต้องให้เข้าใจว่า เป็นวิธีหนึ่ง มีการร่วมกันทำงาน เป็นกลุ่มเป็นก้อน เพื่อที่จะให้ผลในการพัฒนา ความเป็นอยู่ของตน และอยู่ร่วมกันก็ทำให้มีแรงมาก คือร่วมแรงมาเพื่อการอาชีพให้เจริญงอกงาม ให้เป็นสหกรณ์ในรูปอเนกประสงค์นั้น ก็ยิ่งจะได้ผลดี แต่ต้องเข้าใจมากขึ้น แล้วก็ต้องมีความอดทน ความขยัน และความสามัคคี คือว่า ทุกคนที่อยู่ในที่นี้ต้องช่วยกัน ไม่เบียดเบียนกัน…”
2.สหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี จำกัด (ในพระบรมราชูปถัมภ์)
ตั้งอยู่ที่ ต.หนองโพ อ.โพธาราม จ.ราช บุรี เป็นสหกรณ์ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ได้พระราชทานโรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์นมสด ซึ่งเดิมดำเนินงานในรูปของบริษัทผลิตภัณฑ์นมหนองโพราชบุรี จำกัด (ในพระบรมราชูปถัมภ์) เมื่อทรงเห็นว่า สหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี จำกัด ได้ดำเนินงานมาด้วยดี เป็นปึกแผ่นมั่นคงพอสมควร โรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์นมสดนี้ ควรจะเป็นสมบัติโดยตรงของสมาชิก ตามที่ได้พระราชทานพระราชดำรัสแก่สมาชิก สหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี จำกัด เมื่อวันที่ 11 ก.ย.2513 ว่า
“…วิธีที่จะให้ผู้ผลิตนมโค สามารถจำหน่ายนมได้ มีทางเดียวคือ ตั้งโรงงาน แล้วให้โรงงานนั้นเป็นของผู้ผลิต มิใช่ว่า บริษัทฝรั่ง หรือญี่ปุ่นมาลงทุน สร้างโรงงานแปรสภาพวัตถุดิบให้เป็นสินค้าต่อไป ความคิดเช่นนั้น เป็นความคิดที่เรารับไม่ได้ เพราะว่าเกิดเรื่องอยู่เสมอ ที่จะต้องมีการทะเลาะวิวาทระหว่างผู้ผลิต คือ ผู้ผลิตนมโคกับผู้ที่ แปรสภาพมาเป็นนมกระป๋อง เป็นนมผง เนยแข็ง เนยสด หรือเนยอะไรก็ตาม
คือ ถ้าตั้งเป็นบริษัทแปรสภาพนี้ และขายนมสด จะต้องเกิดเรื่องอยู่เสมอ แต่ถ้าผู้ที่ผลิตวัตถุดิบ กับผู้ที่แปรสภาพเป็นเจ้าของเดียวกัน จะไม่เกิดปัญหา เพราะว่าทำกันเอง แต่การทำกันเองนี้ มีความลำบากอยู่ที่ต้องมีวินัยอยู่มาก ต้องมีความเสียสละเพื่อส่วนรวมของกิจกรรมอย่างสำคัญ ถ้าตั้งโรงงานในรูปสหกรณ์ได้ ก็จะเป็นการดี แต่ถ้าสร้างในรูปโรงงานสหกรณ์ไม่ได้ ด้วยเหตุใดก็ตาม ก็เห็นควรเลิกล้มกิจการ…”
พระองค์จึงได้พระราชทานโรงงานให้แก่ สหกรณ์รับดำเนินการต่อไป เมื่อวันที่ 16 ต.ค.2518 และทรงรับไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ด้วย
3.โครงการโรงสีสหกรณ์ในศูนย์ศึกษาการพัฒนา
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้พระราชทานโรงสีสหกรณ์ ให้แก่ศูนย์ศึกษาการพัฒนา 3 แห่งคือ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อ.เมือง จ.นราธิวาส และศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
โดยมีพระราชประสงค์ เพื่อให้เกษตรกรในพื้นที่โครงการ และใกล้เคียง มีโอกาสได้ใช้บริการโรงสี ในราคาที่เป็นธรรม เพื่อเป็นศูนย์กลางบริการข้าวเปลือก และข้าวสาร ให้แก่ธนาคารข้าวและเกษตรกร ในพื้นที่โครงการ ตลอดจนเพื่อเป็นสถานที่รับฝากข้าวเปลือก และจ่ายข้าวสารแก่เกษตรกร เพื่อนำไปบริโภค เป็นระยะๆ
นอกจากนี้ยังมีพระราชประสงค์ เพื่อเป็นการศึกษาค้นคว้า จากแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้อง ของขบวนการผลิตข้าวสาร ตั้งแต่การเก็บเกี่ยว การสี จนถึงการรับข้าวสารไปบริโภค และจำหน่าย
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงให้ความสำคัญแก่งานสหกรณ์มาก ทั้งยังได้พระราชทานคำแนะนำในการดำเนินชีวิตตามแนวทางสหกรณ์ไว้อย่างชัดแจ้ง ทรงเปรียบเทียบให้เห็นว่าสหกรณ์นั้น เปรียบได้กับร่างกายของคนเรา ถ้าอวัยวะของร่างกายไม่ปรองดองกันร่างกายก็จะเจ็บไข้ได้ป่วย สหกรณ์ก็เช่นกัน ถ้าทุกคนเอาแต่ขัดกัน ไม่ปรองดองกัน สหกรณ์จะมีปัญหา แต่ถ้าได้พูดจาบอกความคิดของตัว ยอมรับฟังความคิดของอีกคนหนึ่งมาคุยต่อไป อธิบายด้วยเหตุและผล ไม่ใช่ว่าจะต้อง มีแพ้หรือชนะ ต่างคนต่างจะชนะถ้าปรองดองกัน ในเรื่องของความคิดเห็นนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมากในการบริหารงานของกลุ่มคนเช่นในสหกรณ์
ดังนั้น ความสามัคคีปรองดอง และรับฟังความคิดเห็นของคนส่วนใหญ่จึงเป็นการส่งเสริมการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย
ที่มา:เว็บไซต์ http://kanchanapisek.or.th
