หมอยง ชี้ชัด วัคซีนฝีดาษลิง คนทั่วไปควรฉีดป้องกันหรือไม่ เผยวัคซีนมีจำกัดและมีราคาแพงมากแนะกลุ่มเสี่ยงสูง ชายรักชาย ที่มีเพศสัมพันธ์กับคนที่ไม่รู้จัก
วันที่ 26 ส.ค.2567 นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ข้อความผ่านทางเฟซบุ๊ก Yong Poovorawan ถึงการฉีดวัคซีนป้องกันฝีดาษลิง ความว่า เราควรไปฉีดวัคซีนป้องกันฝีดาษวานรหรือไม่
ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ดังได้กล่าวมาแล้วในหลายตอน วัคซีนมีจำกัดและมีราคาแพงมาก วัคซีนใน Generation ที่ 3 ที่ใช้กันอยู่นี้ โดยทฤษฎีแล้วน่าจะปลอดภัยกว่า Generation ที่ 1 และ 2 แต่ก็ยังเป็นวัคซีนใหม่ คงต้องติดตามอาการข้างเคียงหลังจากใช้แล้วไปเป็นจำนวนมาก และโรคฝีดาษวานร ความรุนแรงก็ไม่ได้สูงมาก คงต้องติดตามสถานการณ์ของสายพันธุ์ใหม่ที่ระบาดออกมานอกแอฟริกา
- สธ. เปิดข้อมูล ผู้ป่วย ฝีดาษลิง สายพันธุ์ Clade 1b รายแรกของไทย พบผู้ใกล้ชิด43คน
- ต้องเฝ้าระวัง! หมอยง เผย ฝีดาษลิง MPOX กลุ่ม 2 พบในไทยมากกว่า 400 ราย
ดังนั้น คนปกติธรรมดาทั่วไปไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ยังไม่ควรฉีด เราจะแนะนำให้ในกลุ่มเสี่ยงสูง ในกลุ่มชายรักชาย มีความเสี่ยงที่จะมีเพศสัมพันธ์กับคนที่ไม่รู้จัก การเดินทางไปยังแหล่งระบาดของโรค
ต่อมา หมอยง ยังได้โพสต์ถึงเรื่อง วัคซีนป้องกันฝีดาษ ความว่า การพัฒนาวัคซีนป้องกันฝีดาษ ได้มีการพัฒนามาโดยตลอดจนปัจจุบันเข้าสู่ Generation ที่ 3
ในอดีตไข้ทรพิษสร้างปัญหามีผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก คุณหมอเอ็ดเวิร์ด เจนเนอร์ สังเกตว่าหญิงรีดนม ติดฝีดาษวัวเป็นตุ่มที่มือ และเมื่อเกิดการระบาดของไข้ทรพิษ หญิงรายนี้ไม่เป็นโรค จึงใช้หนองฝีของฝีดาษวัว มาปลูกให้กับเด็ก เพื่อป้องกันไข้ทรพิษ สามารถป้องกันได้อย่างดี
วัคซีนใน Generation 1
จึงมีกระบวนการทำโดยการใช้เชื้อฝีดาษ Vaccinia ใส่เข้าทางผิวหนังของวัว และวัวก็จะติดโรค ในวันที่ 7 หลังรับเชื้อ ก็ล้มวัว และเอาน้ำเหลืองของวัว มาทำให้แห้งด้วยความเย็น เก็บไว้แล้วจึงค่อยมาละลาย ปลูกให้กับมนุษย์ ในหนองฝีที่เก็บไว้จะมีเชื้อฝีดาษวัว นับเป็นการปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ
กระบวนการทำดังกล่าว ที่ต้องคำนึงคือเรื่องความสะอาด สิ่งปลอมปนมากับน้ำเหลืองของวัว หรือชีววัตถุ แต่ก็ได้มีการใช้มายาวนานมาก จนให้ทรพิษหมดไป ต่อมาเมื่อมีการกล่าวถึงสงครามเชื้อโรค อาจจะมีการใช้ไวรัสไข้ทรพิษมาเป็นอาวุธ จึงมีการพัฒนาวัคซีนให้ดีขึ้น
วัคซีนใน Generation ที่ 2
ใช้กระบวนการเพาะเลี้ยงไวรัสในจานเพาะเลี้ยง แต่ก็ยังคงใช้ไวรัสชนิดเดียวกันอยู่ โดยแทนที่จะได้ไวรัสจากวัว ก็มาเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการโดยใช้เซลล์เพาะเลี้ยง สามารถกำหนดขนาดและปริมาณของไวรัสได้เป็นอย่างดี และความปลอดภัยของการปนเปื้อนก็ดีกว่า
แต่วิธีการสร้างภูมิต้านทานก็ยังใช้วิธีการปลูกฝี การปลูกฝีมีอาการข้างเคียงหลายอย่างนอกจากเป็นแผลแล้ว เชื้อหนองฝีอาจจะกระจายโดยเฉพาะคนภูมิต้านทานต่ำ หรือกระจายไปอยู่ที่อื่น จึงมีการพัฒนาวัคซีนต่อ
วัคซีนใน Generation ที่ 3
เป็นการใช้เชื้อตัวเดียวกันคือ Vaccinia เอามาทำให้อ่อนฤทธิ์จนเชื้อนั้นไม่สามารถก่อโรคในคนได้ ในกลุ่มนี้ยังมีการพัฒนาต่อโดยใช้เชื้อสายพันธุ์อ่อนฤทธิ์พัฒนาไม่ให้สามารถแบ่งตัวได้ เมื่อแบ่งตัวไม่ได้ก็ไม่สามารถที่จะก่อโรคได้ และวิธีการให้จึงเป็นการฉีด และต้องให้ถึง 2 ครั้ง ห่างกัน 6 เดือน อย่างที่วัคซีนที่ใช้กันอยู่ในทุกวันนี้ ยังอยู่ภายใต้ลิขสิทธิ์ของบริษัทผู้ผลิต จึงมีราคาแพงมาก
อย่างไรก็ตามวัคซีนทุกชนิดมีอาการข้างเคียง และอาการข้างเคียงของวัคซีนฝีดาษในอดีต ที่มีการกล่าวถึงอาการข้างเคียงที่รุนแรง คือหลังให้วัคซีนเกิดสมองอักเสบ และเยื่อหุ้มหัวใจกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ
วัคซีนในเจนเนอเรชั่นที่ 3 ที่ใช้กันอยู่นี้ เป็นการพัฒนาไวรัสให้ออกฤทธิ์ และไม่สามารถแบ่งตัวได้ แต่ก็ ยังเป็นวัคซีนที่ค่อนข้างใหม่ การเกิดอาการข้างเคียงคงจะต้องติดตามหลังการใช้เป็นจำนวนมาก
วัคซีนมีราคาแพงและอาจเกิดอาการข้างเคียงได้ ดังนั้นในปัจจุบันเราจึงให้วัคซีนเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงสูงเท่านั้น
