เปิดสาเหตุ ทำไมลุกไว แล้วภาพตัด วูบไป แทบจะล้ม แล้วถ้าเป็นบ่อย มันบ่งบอกถึงอะไร? แนะใครที่มีอาการมากอย่าลืมไปพบแพทย์ ควรลุกช้าๆ ล้มมาไม่คุ้ม
เพจ Tensia โพสต์ให้ความรู้เรื่องสุขภาพ ความว่า ทำไมลุกไวๆ แล้วภาพตัด วูบไป แทบจะล้ม แล้วถ้าเป็นบ่อย มันบ่งบอกถึงอะไร?
ตอนเช้าๆ คงเคยมีเหตุการณ์ที่ต้องลุกจากเตียงไวๆ โดยเฉพาะตอนที่รู้สึกว่าตื่นสายแล้ว พอลุกขึ้นไวไป บางทีวูบๆ แป๊บนึง บ้างก็วูบอยู่นาน เกิดจากอะไร?
ตอนนอน
- เลือดจากขากลับสู่หัวใจได้ง่าย ไม่ต้องต้านแรงโน้มถ่วง
- ปริมาตรเลือดที่ไหลเวียนจึงมากขึ้นเทียบกับตอนยืน
- หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองอย่างเพียงพอ
ลุกขึ้นยืนเฉียบพลัน
- เลือดกลับหัวใจยากขึ้น เพราะระบบหลอดเลือดดำความดันต่ำ ต้องเจอกับแรงโน้มถ่วงที่ต้านเอาไว้
- ปริมาตรเลือดที่ไหลเวียนลดลง เพราะบางส่วนจะกองอยู่ที่ขา
- หัวใจได้รับเลือดน้อยลง จึงสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงน้อยลง
- เลือดไปเลี้ยงสมองน้อยลง
-วูบที่เกิดขึ้นทันทีมักเกิดจาก แรงโน้มถ่วงกระทำต่อเลือดที่กำลังไหลขึ้นไปเลี้ยงสมองทันที
-วูบที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นเริ่มเกิดจากผลจาการที่เลือดกลับหัวใจน้อย
หลายคนไม่มีอาการนี้เลย ทั้งๆที่หัวใจน่าจะได้เลือดน้อยลง เพราะ
- ทันทีที่หัวใจสูบฉีดเลือดออกไปน้อย เซนเซอร์ความดันจะตรวจจับได้ (Baroreceptor)
- เซนเซอร์จะส่งสัญญาณความถี่น้อยลงไปยังก้านสมอง ก้านสมองจึงรู้ว่าตอนนี้ความดันลดลง
- ก้านสมองจึงสั่งให้ไขสันหลังเพิ่มระบบประสาท sympathetic
- ระบบประสาทสั่งให้หลอดเลือดตีบเพิ่มความต้านทาน และหัวใจบีบแรงและเร็วขึ้น สูบฉีดมากขึ้น เลือดจึงไปเลี้ยงสมองปกติ
ดังนั้นบางคนอาจจะรู้สึกใจเต้นไวขึ้นตอนที่ลุกขึ้นไวๆ
บางคนที่มีอาการรุนแรงมักจะแสดงถึงกลไกการปรับตัวนี้เสียไป ซึ่งอาจจะเกิดจาก
- ปริมาตรเลือดน้อยเกินไป ทำให้ผลของแรงโน้มถ่วงส่งผลมาก มักพบตอนที่มีการสูญเสียน้ำมากๆ เช่น ออกกำลังกายหนักๆ แต่ไม่ได้ทดแทนน้ำ, ท้องเสีย อาเจียน ฯลฯ
- ระบบประสาทที่ใช้ปรับตัวทำงานได้น้อยลง เช่น เบาหวานลงเส้นประสาท, ภาวะเป็นลมบางชนิด vasovagal syncope
- ใช้ยาบางประเภทที่ทำให้การปรับตัวเกิดได้ลดลง เช่น ยารักษาต่อมลูกหมากบางตัว (Alpha1-receptor blocker – first gen) ฯลฯ
ใครที่มีอาการมาก อย่าลืมไปพบแพทย์นะคะ ใดใดก็คือ ค่อยๆ ลุกเถอะค่ะ ล้มมาไม่คุ้ม
