แม้ว่าพะเยาจะเป็นจังหวัดเล็กๆ ที่ไม่ได้เป็นเมืองท่องเที่ยวหลักที่ผู้คนสนใจ แต่ว่ากันว่าที่นี่คือเมืองแห่งขุมทรัพย์ทางภูมิปัญญาที่ซ่อนเพชรเม็ดงามเอาไว้เมื่อปีที่ผ่านมา พะเยาได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเสมือนการปูทางให้เมืองแห่งนี้ ก้าวไปสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ที่เข้มแข็ง และพัฒนาศักยภาพได้อย่างยั่งยืนต่อไป
ด้วยพลังเครือข่ายของชาวพะเยาที่พยายามผลักดันให้ที่นี่ก้าวไปสู่การเป็นเมืองแห่งความสุข สร้างอาชีพให้คนในชุมชน สร้างรายได้ที่มั่นคง และได้รับความเสมอภาคในทุกมิติอย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะในเรื่องของการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ที่เป็นปัจจัยพื้นฐานสำหรับทุกคน ล่าสุดอุทยานการเรียนรู้ TK Park ได้เปิดบ้านหลังใหม่ที่จังหวัดพะเยา ซึ่งนับเป็นแห่งที่ 7 ในภาคเหนือ หลังจากเปิด TK Park จังหวัดเชียงราย แม่ฮ่องสอน พิษณุโลก และอีกหลายแห่งในลำปางไปก่อนหน้านี้
ปัจจุบัน TK Park เปิดให้บริการทั้งหมด 31 แห่งกระจายอยู่ใน 21 จังหวัด และมีเครือข่ายน้อยใหญ่อีก 200 แห่งทั่วประเทศไทย สำหรับอุทยานการเรียนรู้พะเยา หรือ TK Park Phayao นั้น มีทำเลตั้งอยู่บริเวณหน้ากว๊านพะเยา ทะเลสาบน้ำจืดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของภาคเหนือ ซึ่งใต้ผืนน้ำอันกว้างใหญ่ไพศาลนั้น เป็นที่ตั้งของวัดติโลกอาราม ศาสนาสถานเก่าแก่ที่มีมาก่อนกว๊านพะเยา และจมอยู่ใต้น้ำยาวนานกว่า 68 ปี มีเพียงยอดเจดีย์ที่ก่อด้วยอิฐดินเผาเท่านั้นที่จะโผล่พ้นน้ำขึ้นมาเวลาน้ำลด
TK Park Phayao เรียกได้ว่าเป็น “ห้องสมุดมีชีวิตแห่งแรกในจังหวัดพะเยา” ริมกว๊านพะเยา เปิดบริการแล้วอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2566 ภายใต้ความร่วมมือของ เทศบาลเมืองพะเยา มหาวิทยาลัยพะเยา และสถาบันอุทยานการเรียนรู้ TK Park มุ่งขยายโอกาสการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ได้อย่างครอบคลุมทั่วถึง จุดประกายการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ สู่ท้องถิ่น รวมทั้งสนับสนุนและส่งเสริมการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตสู่เด็ก เยาวชนและประชาชนในเมืองพะเยา เครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ของ UNESCO
การเกิดขึ้นอุทยานการเรียนรู้พะเยาเรียกได้ว่าเป็นก้าวสำคัญที่จะเข้ามาร่วมผลักดันการขับเคลื่อนจังหวัดพะเยาสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างยั่งยืน โดยพื้นที่เรียนรู้แห่งใหม่ที่อุทยานการเรียนรู้พะเยาได้รับการออกแบบมาเพื่อเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่สร้างสรรค์สำหรับเด็ก เยาวชน และ ประชาชนทุกช่วงวัย มีการจัดเตรียมพื้นที่สำหรับกิจกรรมและการเรียนรู้ที่หลากหลาย เช่น พื้นที่สำหรับอ่านหนังสือ พื้นที่เรียนรู้ด้านไอทีและการสื่อสาร พื้นที่สำหรับความสนุกสนานและกิจกรรมด้านศิลปะและวัฒนธรรม รวมถึงกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เกิดการสร้างอาชีพและรายได้ที่จะนำไปสู่การลดความเหลื่อมล้ำ
ภายในอุทยานการเรียนรู้พะเยา ประกอบด้วย Living Library พื้นที่ห้องสมุดมีชีวิต ให้บริการด้านหนังสือและสื่อหลากหลายกว่า 3,000 รายการ รวมถึงพื้นที่นั่งอ่านที่สะดวกสบาย Kids Zoone พื้นที่สำหรับเด็ก ให้บริการหนังสือนิทานกว่า 600 เล่ม และของเล่นแสนสนุกเสริมพัฒนาการอีกมากมาย สำหรับเด็กวัย 0 – 12 ปี Phayao Learning City Room พื้นที่แสดงผลงานการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการพัฒนาเมืองพะเยาสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ Co-Working Space พื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ การประชุมเสวนากลุ่มย่อย ติวหนังสือและทำงานกลุ่ม มุม IT บริการอินเตอร์เน็ตความเร็วสูงสำหรับการสืบค้นข้อมูลออนไลน์ TK Cafe บริการเครื่องดื่มและอาหารว่าง
อย่างไรก็ตามอุทยานการเรียนรู้พะเยา ไม่ได้มีเพียงห้องสมุดเท่านั้น แต่ยังมีฐานข้อมูลออนไลน์ให้เลือกค้นอีกมากมาย โดยมีหัวหนังสือมากกว่า 200 เรื่องในระบบ อีกทั้งการเปิดให้บริการของ อุทยานการเรียนรู้พะเยา ยังเป็นส่วนหนึ่งที่จะส่งเสริม และตอกย้ำศักยภาพของพะเยาในฐานะเมืองแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตระดับโลก ที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานอย่างเป็นทางการจากยูเนสโกในปีพ.ศ. 2565
ก่อนหน้าที่จะได้รับเลือกเป็นเครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่พะเยาได้เกิด โครงการพะเยาเมืองแห่งการเรียนรู้ (Phayao Learning City) เมื่อปี พ.ศ 2563 ซึ่งเป็นช่วงที่เกิดโรคระบาดโควิด-19 จากจุดเริ่มต้นที่เกิดจากความร่วมมือของ เทศบาลเมืองพะเยา องค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยา และมหาวิทยาลัยพะเยา จับมือกันเพื่อผลักดันเมืองในมิติต่างๆ เพื่อสร้างความสุข และรายได้ให้กับคนพะเยา โดยเริ่มต้นจาก “โครงการแหล่งเรียนรู้เพิ่มทักษะตลอดชีวิต” เน้นการประกอบอาชีพของคนยุคศตวรรษที่ 21 หรือภายใต้วิถีใหม่ เพื่อให้สามารถรับมือและเอาตัวรอดหากมีสถานการณ์ที่ไม่แน่นอนเกิดขึ้นในอนาคต และพบว่าภูมิปัญญาท้องถิ่นใน จ.พะเยา สามารถนำมาสร้างอาชีพและรายได้ รวมทั้งมีการสร้าง “โมเดลแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นกว๊านพะเยา” นำมาพัฒนาแบบบูรณาการผสมผสานองค์ความรู้ทางวิชาการด้านกระบวนการคิดเชิงออกแบบ หรือ Design Thinking จนกลายเป็นหลักสูตรที่มาบรรจุใน มหาวิทยาลัยพะเยา เพื่อช่วยแรงงานนอกระบบตกงานสามารถเข้าถึงการศึกษาพร้อมมีใบประกาศจบหลักสูตรที่สามารถนำไปประกอบอาชีพได้
ปัจจุบันการเกิดขึ้นของ TK Park Payao และ โครงการ Phayao Learning City ที่มีภาคีเครือข่ายทั้งจากภาครัฐและเอกชน อาทิ เทศบาลเมืองพะเยา องค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยา มหาวิทยาลัยพะเยา สโมสรโรตารี ฯลฯ ได้รับทุนสนับสนุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ถือเป็นโมเดลต้นแบบของการพัฒนาเมืองวิถีใหม่ ที่ตรงตามมาตรฐานระดับสากลของยูเนสโก (UNESCO Global Network of Learning Cities : GNLC) เป้าหมายหลักเพื่อส่งเสริม สนับสนุนให้ประชากรทุกคนสามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างทั่วถึง ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเสมอภาค
อุทยานการเรียนรู้พะเยา (TK Park Phayao)
ริมกว๊านพะเยา ถ.ชายกว๊าน อ.เมือง จ.พะเยา
เปิดให้บริการทุกวันอังคาร-วันอาทิตย์ เวลา 09.00-19.00 น. (ปิดทุกวันจันทร์)
โทร.054-072252
สามารถสมัครสมาชิกฟรี โดยไม่มีค่าใช้จ่ายตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ติดตามความเคลื่อนไหวของอุทยานการเรียนรู้พะเยา ได้ที่ https://www.facebook.com/tkparkphayao
