รศ.ดร.มนัส พงศ์ชัยเดชา
แนวคิดที่ถือเป็นแก่นกลางของการแพทย์แผนโบราณจีนนั้นได้แก่ แนวคิดเกี่ยวกับ “สมดุลแห่งชีวิต” นั่นคือการที่ชีวิตของคน ๆ หนึ่งจะดำรงอยู่ได้อย่างปกติสุขนั้น จะต้องดำรงอยู่ในสภาวะที่สมดุลระหว่างร่างกายของคนผู้นั้นกับธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และระหว่างระบบอวัยวะต่างๆ ภายในร่างกายของผู้นั้นด้วย ดังนั้นชาวตะวันออกจึงได้ค้นคว้าศาสตร์การแพทย์แผนตะวันออกขึ้น เพื่อปรับสมดุล ดูแลสุขภาพ และรักษาโรคต่างๆ โดยใช้เป็นเคล็ดลับในการดูแลและรักษาร่างกายมายาวนานนับพันปี โดยมุ่งเน้นไปที่การให้ความสำคัญกับความสมดุลของร่างกาย เช่น การปรับธาตุโดยใช้สมุนไพร อาหารต่างๆ ร่วมกับวิธีการอื่นๆ เช่น การฝังเข็ม การนวด เป็นต้น ปัจจุบันมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากที่ชี้ให้เห็นว่า ศาสตร์การแพทย์แผนตะวันออกนี้สามารถใช้บำบัดรักษาโรคได้ หรือใช้ร่วมกับการรักษาในแผนปัจจุบันได้เป็นอย่างดี
อย่างการฝังเข็มก็เป็นศาสตร์การแพทย์แผนตะวันออกที่ได้รับความนิยมแพร่หลายไปทั่วโลก รวมถึงฝั่งตะวันตกก็ให้การยอมรับในผลและประสิทธิภาพของการฝังเข็มด้วย โดยพบว่า โรงพยาบาลชื่อดังหลายแห่งในกรุงเทพฯ หรือแม้แต่ในสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะเมืองใหญ่ๆ มีคลินิกฝังเข็มจำนวนมากที่เปิดให้บริการฝังเข็ม การฝังเข็มเป็นศาสตร์การรักษาด้านการแพทย์ทางเลือกแขนงหนึ่งของจีนที่ได้รับการยอมรับกันมาอย่างยาวนาน และมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากมาย ชี้ให้เห็นว่า ศาสตร์ความรู้โบราณนี้สามารถใช้รักษาโรคได้จริงโดยฝังเข็มเข้าไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย การฝังเข็มสามารถระงับอาการเจ็บปวด ป้องกันโรคบางชนิด รวมถึงเสริมสุขภาพ การฝังเข็มจำนวนมากหรือน้อยตามจุดสำคัญๆ ที่มีการบันทึกไว้ตั้งแต่โบราณมาแล้วว่า มีความสำคัญและสัมพันธ์กับอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย จุดฝังเข็มบนร่างกายมนุษย์มีอยู่หลายร้อยจุด แต่จุดที่มีการบันทึกไว้อย่างชัดเจนในเอกสารตำราแพทย์จีนโบราณและในเอกสารอ้างอิง จะมีอยู่จำนวน 349 จุด บนเส้นลมปราณ (meridian) หลักๆ 12 เส้นหลักและอีก 2 เส้นรอง แต่ละเส้นจะมีชื่อเรียกและหน้าที่ของมันอย่างชัดเจน ทำให้สามารถใช้การฝังเข็มเพื่อกระตุ้นอวัยวะ และรักษาโรคต่างๆ ภายในร่างกายได้
นอกจากนี้การแพทย์แผนตะวันออกยังให้ความสำคัญกับความสมดุลของร่างกายเช่น การปรับธาตุโดยใช้สมุนไพรและอาหารต่างๆ โดยมีการบันทึกในตำราแพทย์ของจีนตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น ว่ามีการใช้เห็ดเพื่อส่งเสริมสุขภาพและรักษาโรค ปัจจุบันแม้ว่าการแพทย์ฝั่งตะวันตกจะแพร่หลายไปทั่วโลก แต่การแพทย์แผนจีนก็ยังคงสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา มีผลการวิจัยถึงประสิทธิภาพของเห็ดทางการแพทย์ในประเทศ จีน ญี่ปุ่น และเกาหลีจำนวนมาก ส่งผลให้เห็ดทางการแพทย์มีการใช้เพื่อส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันและรักษาโรคมากยิ่งขึ้น

โดยเฉพาะเห็ดทางการแพทย์สายพันธุ์ญี่ปุ่นที่เป็นแหล่งเสริมภูมิคุ้มกันจากธรรมชาติที่ดี เช่น เห็ดไมตาเกะ เห็ดยามาบูชิตาเกะ เห็ดมัตสึทาเกะ เห็ดชิตาเกะ เห็ดชิเมจิ เป็นต้น เพราะเห็ดทางการแพทย์เหล่านี้มีสารอาหารสำคัญหลายชนิด เช่น โปรตีน เส้นใยธรรมชาติ รวมถึงสารประกอบโพลีแซ็คคาไรด์ เบต้ากลูแคน ไกลโคโปรตีน และเทอร์ปีนอยด์ ซึ่งสารประกอบกลุ่มโพลีแซ็คคาไรด์ในเห็ดทางการแพทย์ ทำหน้าที่หลักในการเสริมประสิทธิภาพการทำงานของเม็ดเลือดขาวในระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย เมื่อระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพก็เหมือนกับเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันร่างกายให้แข็งแรง ลดความเสี่ยงในการเกิดโรค เช่น โรคติดเชื้อ โรคภูมิแพ้ และโรคเรื้อรังต่างๆ ได้
การดูแลสุขภาพและความสมดุลของร่างกายให้เป็นปกติ นับเป็นกุญแจสำคัญของการมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุข เราจึงควรหันมาดูแลสุขภาพของตัวเองอย่างจริงจังด้วยคุณประโยชน์จากสมุนไพรและอาหารจากศาสตร์การแพทย์แผนตะวันออกตั้งแต่วันนี้ เพื่อสุขภาพที่ดีในอนาคต