อ่าน “75 ปี รัฐประหาร 2490 ปฏิบัติการ ANTI 2475”
บุ๊กสโตร์
พฤศจิกายน 2565 ครบ 75 ปี “รัฐประหาร 2490” ช่วงยามสำคัญของประวัติศาสตร์การเมืองไทยที่นับเป็นจุดเปลี่ยนทางการเมืองหลังการปฏิวัติการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 โดยเฉพาะการปิดฉากฐานะนำทางการเมืองของ “คณะราษฎร” เหนืออื่นใด ปฏิบัติการ 8 พฤศจิกายนปีนั้น ยังส่งผลสะเทือน จนทุกวันนี้
นิตยสารศิลปวัฒนธรรมฉบับพฤศจิกายน 2565 ยกทัพบทวิเคราะห์ “รัฐประหาร 2490” รวมหลากหลายมุมมองในหน้าประวัติศาสตร์กับ 6 บทความ จาก 6 นักวิชาการแถวหน้าที่จะสร้าง การ “ตื่นรู้” ด้วยข้อมูลอย่างที่ไม่เคยกล้าพูดมาก่อน
ปฐมบทการม้วนประชาธิปไตย : การรัฐประหาร 2490 กับการตั้ง “อีกระบบหนึ่ง” โดย ณัฐพล ใจจริง, รัฐธรรมนูญ 2490 รัฐธรรมนูญฉบับคณะเจ้า โดย วรวุฒิ บุตรมาตร, รัฐประหาร 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 : ปฐมบทของการรื้อสร้างความหมายของรัฐธรรมนูญ โดย ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ
ขุนพล รัฐประหาร 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 “ผู้ถูกลืม” พลโทสวัสดิ์ สวัสดิ์รณชัย สวัสดิเกียรติ (พ.ศ. 2442-2495) โดย นริศ จรัสจรรยาวงศ์, บทบาทตำรวจสันติบาล ช่วงแรกหลังรัฐประหาร 2490 โดย พ.ต.ท.สมพงษ์ แจ้งเร็ว และรัฐประหาร 2490 มรดกบาป โดย พลเอกบัญชร ชวาลศิลป์
และพร้อมฉบับโฉมใหม่ก้าวสู่ปีที่ 44 แถมฟรีเอกสาร “ศาสนาผีในไทยหลายพันปี” โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
ทั้งเข้มและข้นเมื่อรวมเข้ากับเนื้อหาหลักว่าด้วยปฏิบัติการ ANTI 2475
…ปฎิบัติการ ANTI 2475 ดุดันถึงขีดสุดด้วยการรัฐประหารในปี 2490 นำโดย จอมพล ผิน ชุณหะวัณ มีกองทัพบกเป็นกำลังหลัก เป้าหมายสำคัญ ปิดฉากฐานะนำทางการเมืองของ “คณะราษฎร” กลุ่มผู้ก่อการปฏิวัติ 24 มิถุนายน 2475 เปลี่ยนแปลงการปกครองให้กษัตริย์สยามอยู่ใต้รัฐธรรมนูญ
“ราษฎรทั้งหลายพึงรู้เถิดว่า ประเทศเรานี้เป็นของราษฎร…จงพร้อมใจกันช่วยเหลือคณะราษฎรให้ทำกิจอันจะคงอยู่ชั่วฟ้าดินนี้ ให้สำเร็จ…การที่ราษฎรช่วยคณะราษฎรนี้ เท่ากับราษฎรช่วยประเทศและช่วยตัวราษฎร บุตร หลาน เหลน ของตนเอง”
นริศ จรัสจรรยาวงศ์ เขียน “2475 ราษฎรพลิกแผ่นดิน” หนังสือที่ให้หลักฐานที่เป็นอนุสรณ์งานศพ บันทึกร่วมสมัยเป็นผู้เล่าเรื่อง พาย้อนกลับไปร่วมเหตุการณ์ประวัติศาสตร์การเมืองประเทศไทย ตั้งแต่การก่อตั้งรวบรวมสมัครพรรคพวกของคณะราษฎร การวางแผนและยึดอำนาจ ตราบจนกระทั่งอวสานคณะราษฎร
เจาะลึกเหตุการณ์ต่างๆ ให้ได้เห็นเกร็ดเล็กมุมน้อยของคณะราษฎรที่ละเอียดยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์หลวงศุภชลาศัยสั่งเรือหลวงสุโขทัยเตรียมยิงถล่มวังไกลกังวล, กลุ่มมุสลิมีนที่ร่วมก่อการในวันที่ 24 มิถุนายน 2475, การหลอมรวมธรรมยุติกนิกายและมหานิกายในสมัยคณะราษฎร, ฐานข้อมูลอนุสรณ์งานศพคณะราษฎร และ ฯลฯ
…“รัฐประหาร พ.ศ.2490” โดย สุชิน ตันติกุล ว่าด้วยการรัฐประหารในปี พ.ศ. 2490 ที่พลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์การเมืองไทยไปอย่างสิ้นเชิง และที่สุดคือทำให้คณะราษฎรหมดบทบาทในทางการเมืองตั้งแต่นั้นมา กับอีกผลพวง คือชนวนแรกเริ่มของ “กบฏแมนฮัตตัน” ที่ส่วนสำคัญมาจากความไม่พอใจของกองทัพเรือต่อรัฐบาลคณะรัฐประหาร โดยเฉพาะเมื่อทหารบก ครองอำนาจ
หนังสือเล่มนี้คลี่ขยายเส้นทางการรัฐประหารในปีนั้น ช่วงเวลาหลังการปฏิวัติ 2475 ที่เหตุการณ์ทางการเมืองไม่สงบ มีการทำรัฐประหารหลายครั้ง ครั้งหนึ่งที่สำคัญมากคือการรัฐประหารใน พ.ศ. 2490 ปิดฉากการมีฐานะนำทางการเมืองของคณะราษฎร พร้อมกับการตบเท้าขึ้นมาเรืองอำนาจของ กลุ่มทหารรุ่นใหม่ที่เป็นผลิตผลของการศึกษาการทหาร ในประเทศไทยเอง นายทหารรุ่นใหม่เหล่านี้จึงแทบไม่มีประสบการณ์และความรับรู้ในจารีตของระบบประชาธิปไตย ในสังคมตะวันตกมาก่อนเลย
ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ อธิบายไว้ในคำนำเสนอ “การดำรงอยู่ในอำนาจรัฐของคณะราษฎรไม่ได้มีเสถียรภาพและความมั่นคงทางการเมืองตามแบบ “ระบอบใหม่” อย่างแท้จริงจากการต่อสู้ประนีประนอมกันระหว่างระบอบเก่าและระบอบใหม่อยู่ตลอดเวลา ตลอดจนภายในคณะราษฎรเองก็มีความขัดแย้งซึ่งดำรงอยู่นับแต่แรก แต่ยังไม่แสดงออกอย่างเป็นรูปธรรมเท่าในระยะสงครามโลกครั้งที่ 2 ระหว่างสองคณะและกลุ่มซึ่งเชื่อกันว่าแบ่งกันตามสายสัมพันธ์เชิงอำนาจผ่านผู้นำหลักสองคนคือ นายปรีดี พนมยงค์ กับ พันเอก หลวงพิบูลสงคราม หรือระหว่างฝ่ายพลเรือนกับฝ่ายทหาร…การประนีประนอมระหว่างพลังอำนาจการเมืองเก่ากับใหม่ดังกล่าวดำเนินต่อมาท่ามกลางความขัดแย้งและการต่อสู้ทั้งในระบบและนอกระบบ
รัฐประหารในปี พ.ศ. 2490 ถือว่าเป็นเส้นแบ่งที่สำคัญยิ่ง ในประวัติศาสตร์การเมืองไทยสมัยใหม่ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เป็นต้นมา ในทางการเมืองรัฐประหารครั้งนี้ เป็นจุดหักเหสำคัญในพัฒนาการทางการเมืองของสยามภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 กล่าวคือ มันได้กำจัดฝ่ายเสรีนิยมออกไป จากการเป็นพลังการเมืองที่มีบทบาท และในเวลาเดียวกันก็ได้ยุติความพยายามครั้งแรกในการสถาปนาระบอบประชาธิปไตยภายใต้ รัฐธรรมนูญภายหลังสงครามโลกครั้งที่สองลงไป”
รวมเป็นปฏิบัติการ ANTI 2475
ผู้สื่อข่าวหรรษา
