หนุ่มวัย 20 ปี ถอนฟันคุด จู่ๆ คัดจมูก น้ำมูกปนหนอง ได้กลิ่นเหม็นผิดปกติ แพทย์พบหนองเต็มไซนัส ชี้สาเหตุทำไมถึงเกิดอาการนี้
ชายวัย 20 กว่าปีรายหนึ่ง หลังถอนฟันคุดบนด้านขวาไปประมาณ 1 สัปดาห์กว่า ๆ จู่ ๆ ก็มีอาการคัดจมูกอย่างรุนแรง มีน้ำมูกสีเหลืองปนหนองไหลออกมาเป็นจำนวนมากอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังได้กลิ่นเหม็นผิดปกติจากภายในจมูก
นพ.เฉินซื่อสี่ (陳世璽) แพทย์เฉพาะทางด้านหู คอ จมูก เปิดเผยกรณีดังกล่าวผ่านเพจของตน โดยระบุว่า ขณะผู้ป่วยเข้ารับการรักษา การส่องกล้องพบว่ามีน้ำมูกปนหนองไหลออกจากบริเวณรูเปิดของไซนัสด้านขวาอย่างต่อเนื่อง แม้แพทย์จะเก็บสารคัดหลั่งไปเพาะเชื้อแบคทีเรียและให้ยารักษาแล้ว แต่อาการยังไม่ดีขึ้นอย่างชัดเจน
เมื่อส่องกล้องและเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) ไซนัสเพิ่มเติม พบว่าไซนัสแม็กซิลลารีด้านขวาเต็มไปด้วยหนองทั้งหมด และยังพบความบกพร่องของกระดูกบริเวณพื้นไซนัสแม็กซิลลารีตรงตำแหน่งที่ถอนฟันออกไปก่อนหน้านี้
หลังจากทันตแพทย์ประเมินพบว่าแผลถอนฟันหายดีแล้ว และยืนยันว่าไม่มีแหล่งติดเชื้อจากฟันหลงเหลืออยู่ นพ.เฉินซื่อสี่ จึงให้ผู้ป่วยเข้ารับการผ่าตัดไซนัสผ่านกล้อง (Functional Endoscopic Sinus Surgery หรือ FESS)
นพ.เฉินอธิบายว่า “ระหว่างการผ่าตัด ผมขยายรูเปิดของไซนัสที่อุดตันผ่านทางโพรงจมูก จากนั้นระบายหนองที่สะสมอยู่ภายในไซนัสออกและล้างทำความสะอาด” ส่งผลให้ไซนัสของผู้ป่วยกลับมาระบายอากาศและสารคัดหลั่งได้ตามปกติอีกครั้ง
耳鼻喉科 陳世璽醫師
ทำไมถอนฟันคุดจึงทำให้มีหนองและกลิ่นเหม็นจากจมูกได้?
นพ.เฉินอธิบายว่า รากของฟันบนกับพื้นของไซนัสแม็กซิลลารีอยู่ใกล้กันมาก โดยในบางคนรากฟันอาจอยู่ชิดกับไซนัสอย่างมาก หรืออาจยื่นขึ้นไปบริเวณพื้นไซนัส ดังนั้น ขณะถอนฟันกรามบนหรือฟันคุดบน จึงมีโอกาสเกิดช่องเปิดเชื่อมระหว่างช่องปากกับไซนัส ซึ่งในทางการแพทย์เรียกว่า ภาวะช่องปากติดต่อกับไซนัส (oroantral communication)
หากช่องเปิดมีขนาดเล็ก อาจปิดและหายได้เอง แต่หากไม่สามารถปิดได้ตามปกติ และพัฒนากลายเป็นทางเชื่อมที่คงอยู่อย่างต่อเนื่อง หรือ รูเชื่อมระหว่างช่องปากกับไซนัส (oroantral fistula)** แบคทีเรียภายในช่องปากอาจเข้าสู่ไซนัสผ่านช่องทางดังกล่าว และนำไปสู่ไซนัสอักเสบจากสาเหตุทางทันตกรรม (odontogenic sinusitis)
อย่างไรก็ตาม นพ.เฉินย้ำว่า การพบความบกพร่องของกระดูกจากภาพ CT ไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีรูเชื่อมดังกล่าวหลงเหลืออยู่เสมอไป จำเป็นต้องประเมินร่วมกับการตรวจทางทันตกรรมและช่องปากเพื่อยืนยันอีกครั้ง
นพ.เฉินเตือนว่า ไซนัสอักเสบจากสาเหตุทางทันตกรรมมีสาเหตุหลัก 2 กลุ่ม ได้แก่ โรคของฟันโดยตรง เช่น ฟันผุ โรคปริทันต์ หรือการติดเชื้อบริเวณปลายรากฟัน และภาวะที่เกิดขึ้นภายหลังการรักษาทางทันตกรรม เช่น การถอนฟัน การฝังรากฟันเทียม หรือการผ่าตัดยกพื้นไซนัส
ลักษณะสำคัญของไซนัสอักเสบชนิดนี้คือ มักเกิดอาการเพียงข้างเดียว ดังนั้น หากเคยเข้ารับการรักษาฟันบน แล้วต่อมามีอาการคัดจมูก มีน้ำมูกสีเหลืองปนหนอง หรือได้กลิ่นเหม็นผิดปกติอย่างต่อเนื่องจากจมูกด้านเดียวกัน ควรเพิ่มความระมัดระวังและเข้ารับการตรวจจากแพทย์โดยเร็ว
