ชายปวดหลังเรื้อรัง 3 ปี รักษาไม่หาย สุดท้ายพบ มะเร็งต่อมลูกหมากระยะ 4 ลุกลามทั่วกระดูกสันหลัง
มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกแทบไม่มีอาการที่ชัดเจน ทำให้ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยตรวจพบโรคเมื่อเริ่มมีความผิดปกติในการปัสสาวะหรือมีอาการปวดกระดูกแล้ว ตามรายงานของอีทีทูเดย์เผยแพร่ว่า ชายวัย 62 ปี เจ้าของโรงงานรายหนึ่ง มีอาการปวดหลังเรื้อรังและเข้ารับการรักษาทางออร์โธปิดิกส์ต่อเนื่องนาน 2-3 ปี แต่ยังไม่สามารถหาสาเหตุที่แท้จริงได้
กระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ เขาเริ่มมีอาการปัสสาวะลำบากและปัสสาวะไหลอ่อน จึงไปพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ ผลการตรวจพบว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 4 และเซลล์มะเร็งได้แพร่กระจายไปยังกระดูกสันหลังแล้ว จึงทราบว่าอาการปวดหลังที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ตลอดหลายปีไม่ได้มีสาเหตุจากโรคทางกระดูกและข้อ แต่เกิดจากมะเร็งต่อมลูกหมากที่แพร่กระจายไปยังกระดูก
นพ.กู้ฟางอวี๋ (顧芳瑜) ผู้อำนวยการใหญ่ของ Gujia Medical ซึ่งเป็นแพทย์ผู้ดูแลผู้ป่วยรายนี้ กล่าวว่า มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกมักดำเนินโรคค่อนข้างช้า ผู้ป่วยส่วนใหญ่แทบไม่มีอาการใด ๆ แม้เริ่มมีอาการปัสสาวะลำบาก สายปัสสาวะเล็กลง หรือปัสสาวะบ่อยในเวลากลางคืน ก็มักเข้าใจว่าเป็นผลจากอายุที่เพิ่มขึ้นหรือภาวะต่อมลูกหมากโต ทำให้พลาดโอกาสในการตรวจพบโรคตั้งแต่เนิ่น ๆ
สำหรับผู้ป่วยรายนี้ มีค่า PSA ประมาณ 10 – 11 ซึ่งสูงกว่าช่วงค่าที่มักใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิง โดยแพทย์ระบุถึงช่วง 4-10 ว่าเป็น “พื้นที่สีเทา” ก่อนที่การตรวจ MRI ต่อมลูกหมากความละเอียดสูงจะพบรอยโรคที่น่าสงสัย
นพ.กู้ระบุว่า PSA เป็นเครื่องมือคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน และช่วยค้นหากลุ่มบุคคลที่อาจมีความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการตรวจ PSA มีความไวสูง ภาวะต่อมลูกหมากโตหรือการอักเสบก็สามารถทำให้ระดับ PSA สูงขึ้นได้เช่นกัน จึงจำเป็นต้องประเมินร่วมกับการตรวจอื่น ๆ
หากพบค่า PSA ผิดปกติ ปัจจุบันมีวิธีตรวจที่แม่นยำมากขึ้นเพื่อช่วยประเมินว่าผู้ป่วยจำเป็นต้องเข้ารับการตรวจชิ้นเนื้อหรือไม่ หัวใจสำคัญของการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากให้หายคือ “การตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น” โดยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 1 และ 2 หากได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที มีโอกาสรักษาให้หายได้สูง
อย่างไรก็ตาม นพ.กู้กล่าวว่า หากตรวจพบเมื่อเซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปยังกระดูก ต่อมน้ำเหลือง หรืออวัยวะอื่นแล้ว การรักษาจะยากขึ้น และอัตราการรอดชีวิตในระยะ 5 ปีอาจลดลงเหลือประมาณ 30 – 50%
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กระดูกเป็นตำแหน่งที่มะเร็งต่อมลูกหมากแพร่กระจายไปได้บ่อย ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดหลังส่วนล่างหรือปวดบริเวณกระดูกเชิงกรานเป็นเวลานาน แต่เข้าใจว่าเป็นเพียงภาวะเสื่อมตามวัยหรือปัญหาของกล้ามเนื้อและกระดูก จึงอาจทำให้การวินิจฉัยล่าช้า
ทั้งนี้ กระทรวงสาธารณสุขและสวัสดิการของไต้หวันมีแผนจะเริ่มโครงการนำร่องคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในปีหน้า นพ.กู้จึงแนะนำว่า ผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป รวมถึงผู้ที่มีอายุ 45 ปีขึ้นไปและอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง เช่น มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก หรือมีการกลายพันธุ์ของยีน BRCA ควรเข้ารับการตรวจเป็นประจำ
หากตรวจพบระดับ PSA ผิดปกติ ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกจนเกินไป แต่ควรเข้ารับการประเมินอย่างละเอียดจากแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินปัสสาวะโดยเร็ว และหากจำเป็น อาจตรวจเพิ่มเติมด้วย PHI (Prostate Health Index) หรือ MRI ความละเอียดสูง เพื่อช่วยค้นหารอยโรคที่มีความสำคัญทางคลินิกตั้งแต่ระยะแรก และเพิ่มโอกาสในการได้รับการรักษาในช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุด
