ชวนไขคำตอบ ทำไม กลิ่นดอกตีนเป็ด บางคนหอม แต่บางคนเหม็น ถึงขั้นเวียนหัวคลื่นไส้ สาเหตุที่รับรู้กลิ่นต่างกันคืออะไร? ชี้ ส่วนของลำต้น มีประโยชน์มาก
นอกจากสายลมเย็นที่พัดผ่าน มีอีกหนึ่งสัญญาณที่ทำให้รู้ว่า ฤดูหนาวเริ่มมาเยือนแล้ว และเป็นที่พูดถึงของสังคมทุกครั้งนั่นก็คือ กลิ่นของดอกตีนเป็ด
ต้นตีนเป็ด หรือ ต้นพญาสัตบรรณ เป็นไม้ยืนต้นขนาดสูงใหญ่ สามารถสูงได้ถึง 12-20 เมตร เดิมทีมีถิ่นกำเนิดมาจาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงพบได้ทุกที่ทั่วประเทศไทย นิยมปลูกริมถนนหรือพื้นที่กลางแจ้ง ลักษณะเรือนยอดแผ่เป็นชั้นคล้ายฉัตร ดอกออกเป็นช่อ หนึ่งช่อจะมีดอกย่อยจำนวนมากสีขาวหรือขาวอมเขียว เวลาบานจะบานสะพรั่งพร้อมกันทั้งช่อและส่งกลิ่นหอมรุนแรงจนได้ฉายาว่า ต้นไม้ปีศาจ
ด้วยขนาดต้นที่สูงใหญ่สามารถให้ร่มเงาได้ดี อีกทั้งยังเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนเข้าสู่ฤดูหนาว เพราะดอกตีนเป็ดจะเริ่มบานช่วงปลายฝนต้นหนาว และยังถูกจัดอยู่ในฐานะสมุนไพรของไทยอีกด้วย
ประโยชน์ของต้นตีนเป็ด
- เปลือกลำต้นมีรสชาติขม เป็นยาช่วยทำให้เจริญอาหาร ลดน้ำตาลในเลือด บรรเทาอาการของโรคเบาหวาน แก้เหวัด ไอ และอาการหลอดลมอักเสบ รวมถึงใช้บรรเทาอาการท้องร่วง โรคบิด และอาการผิดปกติของลำไส้ นอกจากนี้ ยังนำมาต้มน้ำเพื่อใช้อาบบรรเทาอาการผดผื่นคัน และมียังมีสรรพคุณช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดและบรรเทาอาการของโรคเบาหวาน
- ยางจากลำต้น ใช้หยอดหูจะช่วยแก้อาการปวดหู ใช้อุดฟันช่วยแก้อาการปวดฟัน
- ใบอ่อน ใช้ต้มแล้วดื่มเพื่อรักษาโรคลักปิดลักเปิด
- ยาง ชาวอินเดียใช้รักษาแผลเปื่อย ตุ่มหนอง และอาการปวดข้อ
แล้วทำไมบางคนถึงรู้สึกว่า ดอกตีนเป็ด มีกลิ่นเหม็น?
กลิ่นของดอกตีนเป็ด หากสูดดมหรือกลิ่นลอยมาเข้าจมูกเพียงเล็กน้อยอาจจะทำให้บางคนรู้สึกหอมๆ เย็นๆ เหมือนอยู่ในป่า แต่ในบางคนถ้าสูดดมในปริมาณมากหรือนานๆ อาจทำให้รู้สึกเวียนหัวแทน ซึ่งกลิ่นของดอกจะรุนแรงอย่างมาก โดยเฉพาะในช่วงตอนเย็นของวัน
สาเหตุที่ทำให้ดอกตีนเป็ดมีกลิ่นรุนแรง คือ น้ำมันหอมระเหยเข้มข้นที่ปนกันอยู่มากกว่า 34 ชนิด จึงทำให้กลิ่นเป็นเอกลักษณ์ โดยจะมีสารลินาลูลเป็นส่วนประกอบหลัก สารชนิดนี้มีฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทให้ทำงานหนักขึ้น จึงก่อให้เกิดอาการปวดหัว วิงเวียน จะเป็นหนักๆในกลุ่มคนที่แพ้น้ำหอม ในบางคนได้กลิ่นแค่นิดเดียวอาจถึงขั้นอาเจียนได้
อย่างไรก็ตาม แม้ต้นตีนเป็ดจะสร้างปัญหาในด้านของกลิ่น แต่ทั้งต้นของมันสามารถใช้ประโยชน์ได้มากมาย ช่วยดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ดี ที่สำคัญแผ่ร่มเงาได้กว้างขวาง เป็นต้นไม้ที่ดูแลง่าย ทนทานทุกสภาพแวดล้อม
