หมดอายุยังกินได้ไหม? ไขข้อสงสัย ตัวย่อภาษาอังกฤษ-วันที่ บนฉลากอาหาร ต่างกันยังไง บอกอะไรเราได้บ้าง? เช็กให้ชัวร์ ก่อนหยิบเข้าปาก!

ใครเป็นบ้าง ทุกครั้งที่ซื้ออาหารและผลิตภัณฑ์อย่าง ยา เครื่องสำอาง หรือแม้แต่ของใช้ต่างๆ สิ่งที่เรามักจะดูเป็นอันดับแรกๆ คือ วัน เดือน ปี ที่หมดอายุก่อนเสมอซึ่งเป็นส่วนสำคัญ เพื่อความปลอดภัย

อย่างไรก็ตาม มีใครเคยสังเกตหรือเข้าใจฉลากบนอาหารหรือไม่ ว่าแท้จริงแล้วมีรูปแบบที่หลากหลาย และแตกต่างกันออกไป ไม่ว่าจะเป็น EXP, MFG, BBF ซึ่งความหมายของคำบนฉลาก ตัวอย่างการใช้งาน ความแตกต่าง และข้อควรระวัง ไม่ได้เหมือนกันเสมอไป ดังนั้น การเข้าใจอย่างถูกต้องจึงเป็นเรื่องสำคัญ

EXP (วันหมดอายุ) คือ เครื่องหมายบอกวันหมดอายุของสินค้าที่ถูกกำหนดไว้ ซึ่งขึ้นอยู่กับความคงตัวของผลิตภัณฑ์ การเปลี่ยนแปลงทางจุลชีววิทยา คุณภาพ และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง เช่น

• หากสินค้าเลยวันหมดอายุที่กำหนดแล้ว ไม่ควรนำมากินต่อ
• สินค้าหมดอายุที่แช่แข็งไว้แล้วนำมาปรุงสุกภายหลังก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย
• การเก็บรักษาสินค้าในพื้นที่ไม่เหมาะสมก็อาจจะทำให้สินค้าหมดอายุก่อนถึงวันได้เช่นกัน

BB / BBE — Best Before / Best Before End (ควรบริโภคก่อน) เป็นวันที่บ่งบอกว่าอาหารนั้นยังคงมีคุณภาพและมีรสชาติที่ดีเหมือนเดิมจนถึงวันที่ระบุไว้ หลังจากวันที่กำหนดรสชาติและคุณภาพของอาหารจะเปลี่ยนแปลงไป ขึ้นอยู่กับสินค้าแต่ละอย่างว่ามีปัจจัยอะไรบ้าง เช่น

• ปริมาณน้ำอิสระในอาหาร (Aw)
• ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH)
• กระบวนการผลิต อย่างอุณหภูมิและระยะเวลาในกระบวนการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์
• ชนิดและคุณสมบัติของบรรจุภัณฑ์
• การเก็บรักษา

MFG — Manufacturing Date (วันที่ผลิต) คือวันที่ผลิตสินค้า ไม่ใช่วันหมดอายุ ซึ่งเป็นข้อมูลตั้งต้น เพื่อให้ผู้บริโภครับทราบถึงวันผลิต สามารถใช้ประโยชน์ในการเก็บรักษาสินค้า รวมถึงเป็นตัวเปรียบเทียบล็อตของสินค้าที่ผลิตด้วย ข้อมูลวันที่ผลิตมีประโยชน์ในหลายด้าน เช่น

• ช่วยตรวจสอบความใหม่ของสินค้า ผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกันมีวิธีการเก็บเหมือนกัน แต่อาจจะเหลือระยะเวลาในการเก็บรักษาต่างกันได้
• ช่วยติดตามลอตของสินค้าได้ ในกรณีที่สินค้ามีปัญหา เราสามารถตามได้จากวันที่ผลิตและรหัสล็อต ซึ่งอาจช่วยให้ตรวจสอบสินค้าที่เกี่ยวข้องได้

อย่างไรก็ตาม วันที่ผลิต ไม่ได้ยืนยันความปลอดภัยได้ เพราะสินค้าบางชนิด แม้เพิ่งผลิตไม่นาน แต่ก็อาจไม่ปลอดภัยได้ หากผลิตไม่ถูกสุขลักษณะ บรรจุภัณฑ์เสียหาย หรือเก็บรักษาผิดเงื่อนไข

LOT / Batch — เลขรุ่นการผลิต รหัส LOT มีประโยชน์หลายอย่างมาก เช่น ตอนสินค้ามีปัญหา รหัส LOT คือส่วนหนึ่งของการตรวจสอบระบบย้อนกลับ ซึ่งจะเชื่อมโยงตั้งแต่การผลิต การบรรจุ การจัดเด่เก็บ ไปจนถึงการกระจายสินค้า เช่น ขนมลอตหนึ่งมีสิ่งปนเปื้อนอยู่ ผู้ผลิตสามารถตรวจสอบและจัดการปัญหาได้ เช่น

• ค้นหาวันที่และโรงงานที่ผลิตได้
• ค้นหาวัตถุดิบที่ใช้และกระบวนการผลิตได้
• ค้นหาเส้นทางการกระจายสินค้าว่าถูกส่งไปที่ไหนบ้าง
• เรียกคืนสินค้าได้ทันที เพื่อลดปัญหาที่ผู้บริโภคอาจได้รับสินค้าปนเปื้อน

ที่มาข้อมูล : dis.fda.moph.go.th inspection.canada.ca