ในยุคที่ผู้คนเชื่อมต่อกันได้ง่ายผ่านเทคโนโลยี แต่กลับรู้สึกเหงาและโดดเดี่ยว โดยผลวิจัยพบว่าคนไทย 31.3% กำลังเผชิญกับความรู้สึกดังกล่าว และบางส่วนหันมาพึ่งพา AI เพราะคิดว่าเข้าใจตนเองได้ดีกว่าเพื่อนและครอบครัว สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการสร้างความสัมพันธ์ที่มีความหมายในสังคม และการสร้างพื้นที่รับฟังอย่างเข้าใจโดยไม่ตัดสิน
ด้วยเหตุนี้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. จึงร่วมกับธนาคารจิตอาสา ความสุขประเทศไทย ภาคีเครือข่ายสุขภาวะทางปัญญา และสยามพารากอน จัด งานแถลงข่าวเปิดตัวแคมเปญ “ฟังกันนะบุรี” เนื่องในเดือนการฟังแห่งชาติ ปี 2569 เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 ที่ผ่านมา เพื่อเผยผลวิจัยความเหงาและความโดดเดี่ยว พร้อมผนึกกำลังองค์กรกว่า 300 แห่งทั่วประเทศ สร้างพื้นที่ปลอดภัยและส่งเสริมทักษะการฟังด้วยหัวใจตลอดเดือนพฤศจิกายน มุ่งเชื่อมโยงความสัมพันธ์และสร้างสังคมที่เข้าใจกันมากขึ้น
ญาณี รัชต์บริรักษ์ ผู้อำนวยการสำนักสร้างเสริมระบบสื่อและสุขภาวะทางปัญญา สสส. กล่าวว่า สังคมที่เร่งรีบทำให้ผู้คนขาดความเชื่อมโยงความสัมพันธ์กันทั้งในระดับครอบครัว ที่ทำงาน และชุมชน จนเกิดความเหงาและโดดเดี่ยว “การฟัง” จึงเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยเชื่อมโยงผู้คนและส่งเสริมสุขภาวะทางปัญญา โดย สสส. ร่วมกับธนาคารจิตอาสาและภาคีเครือข่าย ขับเคลื่อนเดือนการฟังแห่งชาติต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ซึ่งในปี 2568 มีองค์กรร่วมสร้างพื้นที่รับฟัง 174 แห่งทั่วประเทศ และประชาชนเข้าถึงความรู้ผ่านสื่อออนไลน์กว่า 3 ล้านครั้ง ซึ่งช่วยให้เกิดความสามารถในการบริหารจัดการความรู้สึกเหงาและความโดดเดี่ยวได้
“การฟังที่ดีมี 3 ระดับ ได้แก่ การฟังตัวเอง การฟังผู้อื่น และการฟังโลก สังคม และธรรมชาติ โดยต้องอยู่กับผู้พูดอย่างเต็มที่ รับรู้ความคิดและความรู้สึกของตนเอง พร้อมทำความเข้าใจความรู้สึกของอีกฝ่ายโดยไม่ตัดสิน การฟังด้วยหัวใจเช่นนี้ช่วยให้บุคคลเข้าใจตนเอง สร้างพื้นที่ปลอดภัยในองค์กรและชุมชน ตลอดจนส่งเสริมให้สังคมยอมรับความแตกต่างและเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ขณะเดียวกัน ผลสำรวจความเหงาในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ยังสะท้อนว่าการพึ่งพา AI เพื่อทดแทนการพูดคุยกับคนใกล้ชิดไม่ได้ช่วยคลี่คลายความเหงา แต่การเชื่อมโยงและรับฟังกันระหว่างมนุษย์มีความสำคัญต่อการลดความโดดเดี่ยว”
ญาณี กล่าวต่อว่า ในปี 2569 สสส. มุ่งขยายพื้นที่รับฟังสู่ทุกภูมิภาค โดยดึงศักยภาพขององค์กร ท้องถิ่น และชุมชนที่มีอยู่มาร่วมขับเคลื่อนอย่างเป็นระบบ เพื่อให้เกิดพื้นที่ปลอดภัยที่เชื่อมโยงผู้คนตั้งแต่ระดับบุคคลไปจนถึงระดับสังคม เปิดโอกาสให้ทุกคนได้เข้าใจตนเอง รับฟังผู้อื่น และยอมรับความแตกต่างมากขึ้น นำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์ที่เกื้อกูลและส่งเสริมสุขภาวะทางปัญญาของคนไทยอย่างยั่งยืน
ดร.สรยุทธ รัตนพจนารถ ผู้อำนวยการร่วมธนาคารจิตอาสา กล่าวว่า ธนาคารจิตอาสา ความสุขประเทศไทย ร่วมกับคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศึกษาความเหงาและการใช้ AI ในความสัมพันธ์ของคนไทย พบว่า ปี 2569 คนไทย 31.3% รู้สึกว่า AI เข้าใจตนเองดีกว่าคนในครอบครัว เพิ่มจาก 20% ในปี 2568 และ 28.1% รู้สึกว่า AI เข้าใจตนเองดีกว่าเพื่อน เพิ่มจาก 17% ขณะที่ 47.9% ระบุว่าอุทกภัยส่งผลกระทบต่อจิตใจ ทั้งความเครียด เหงา เศร้า และโดดเดี่ยว
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงความสำคัญของการสร้างความสัมพันธ์และความเข้าใจระหว่างผู้คน โดย การฟัง ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการแก้ไขปัญหาสังคมและส่งเสริมสุขภาวะ ทั้งในครอบครัว โรงเรียน ที่ทำงาน และชุมชน เพราะการขาดความเข้าใจและความอดทนต่อกันอาจนำไปสู่ความขัดแย้งและความรุนแรงได้ การฝึกฟังอย่างตั้งใจและเข้าใจผู้อื่นจึงช่วยลดอารมณ์ร้อน สร้างความสงบและความปลอดภัย ตลอดจนส่งเสริมให้สังคมน่าอยู่มากขึ้น
“เดือนการฟังแห่งชาติในเดือนพฤศจิกายนปีนี้ จัดขึ้นภายใต้แคมเปญ ‘ฟังกันนะบุรี’ ร่วมกับ สสส. เพื่อชวนคนไทยสร้างสังคมแห่งการรับฟัง ทั้งการฟังตัวเอง ฟังผู้อื่น และฟังโลกกับธรรมชาติ เพราะการฟังเป็นจุดเริ่มต้นของการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ ช่วยลดความขัดแย้งและความโดดเดี่ยว โดยตลอดเดือนพฤศจิกายนจะมีกิจกรรมสร้างพื้นที่รับฟังทุกสัปดาห์ ทั้งที่สวนลุมพินี ลาน Nextopia สยามพารากอน และกิจกรรมจากภาคีเครือข่ายกว่า 300 องค์กรทั่วประเทศ พร้อมขยายการจัดกิจกรรมไปยัง 4 ทวีปทั่วโลก ผู้สนใจติดตามรายละเอียดได้ที่เว็บไซต์ listen.happinessisthailand.com ” ดร.สรยุทธ กล่าว
ด้าน ยุทธชัย แสวงสุทธิ์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลาดตะเคียน จ.ปราจีนบุรี กล่าวว่า จ.ปราจีนบุรี ให้ความสำคัญกับการฟังในฐานะเครื่องมือสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน โดยในปี 2569 อบจ.ปราจีนบุรี ร่วมกับ สสส. และ รพ.สต.ลาดตะเคียน จัดกิจกรรมพัฒนาทักษะการฟังให้แก่ อสม. และบุคลากร รพ.สต. เพื่อเสริมความเข้าใจหลักการรับฟังและนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลประชาชนทั้งด้านสุขภาพกายและใจ โดยเฉพาะผู้ที่กำลังเผชิญความเหงา ความทุกข์ หรือปัญหาชีวิต พร้อมนำร่องจัดพื้นที่รับฟังบริเวณตลาดนัดหน้า รพ.สต.ลาดตะเคียน เปิดโอกาสให้ประชาชนได้พูดคุยและระบายความรู้สึกในพื้นที่ที่เข้าถึงง่าย ก่อนประเมินผลและขยายรูปแบบกิจกรรมไปยัง รพ.สต. อีก 94 แห่งทั่วจังหวัด โดยอาศัยความร่วมมือจาก อสม. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อให้การรับฟังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาวะและสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในชุมชนอย่างยั่งยืน
“รพ.สต. เป็นหน่วยงานที่ใกล้ชิดประชาชน โดยเฉพาะ อสม. ที่สามารถนำทักษะการฟังไปใช้กับตนเอง ครอบครัว และขยายผลสู่ชุมชน ขณะเดียวกัน การรับฟังผู้ประสบภัยน้ำท่วมยังช่วยให้เข้าใจความทุกข์และความกังวล เพื่อนำไปสู่การเยียวยาจิตใจและช่วยเหลือได้ตรงตามความต้องการ” ยุทธชัย กล่าวเสริม
