ภัยแล้งเป็นเหตุ ต้องจัดหาแหล่งน้ำต้นทุน
ย้อนไปเมื่อปี 2548 ภาคตะวันออกในเวลานั้นเกิดวิกฤตขาดแคลนน้ำทั้งด้านอุปโภคบริโภค ส่งผลกระทบไปยังภาคท่องเที่ยวและอุตสาหกรรม คณะรัฐมนตรีจึงได้มีมติเห็นชอบกรอบแนวทางการดำเนินงานเพื่อการบริหารจัดการน้ำในภาคตะวันออก 4 ลุ่มน้ำ อนุมัติโครงการแก้ไขวิกฤตขาดแคลนน้ำ และปัญหาอุทกภัยที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2552 ได้อนุมัติในหลักการให้กรมชลประทานดำเนิน 4 โครงการใหญ่ เพื่อให้เป็นแหล่งน้ำต้นทุนของลุ่มน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี ได้แก่ อ่างเก็บน้ำคลองประแกด อ่างเก็บน้ำคลองพะวาใหญ่ อ่างเก็บน้ำคลองหางแมว และอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด
แต่เนื่องจากพื้นที่สร้างอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดอยู่ในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติในส่วนป่าอนุรักษ์ (โซน C) และพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น จำเป็นต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม จึงได้มีการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมครั้งล่าสุดระหว่างวันที่ 20 ธันวาคม 2561-19 ธันวาคม 2564
เปิดรับฟังผู้มีส่วนได้เสีย ร่วมหาแนวทางพัฒนา
เพื่อให้โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี เป็นไปด้วยความเข้าใจของคนในพื้นที่ และเพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางโครงการ กรมชลประทานจึงได้จัดการประชุมทั้งในพื้นที่และแบบออนไลน์ เสนอผลการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลทั้งทรัพยากรธรรมชาติ คุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพอนามัย และคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชน ซึ่งได้จากสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โครงการพัฒนาแหล่งน้ำ และคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ โดยเชิญนายสุธี ทองแย้ม พ่อเมืองจันท์ เป็นประธาน พร้อมด้วยผู้เกี่ยวข้องทั้ง 7 กลุ่มเป้าหมาย มาร่วมกันแสดงความคิดเห็นเพื่อรวบรวมประกอบการพิจารณาของคณะรัฐมนตรีต่อไป
นายเฉลิมเกียรติ คงวิเชียรวัฒน์ รองอธิบดีกรมชลประทาน รายงานถึงผลการศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำคลองวังโตนด โดยคาดการณ์ว่าในอนาคตจะมีความต้องการใช้น้ำรวมประมาณ 302 ล้านลูกบาศก์เมตร ปัจจุบันมีการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดกลางแล้ว 3 แห่ง ความจุรวม 208 ล้านลูกบาศ์กเมตร จึงจำเป็นต้องการแหล่งกักเก็บน้ำอีกประมาณ 100 ล้านลูกบาศ์กเมตร เนื่องจากอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดมีความสำคัญต่อการจัดการน้ำโดยรวมของพื้นที่โดยรอบ เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง
“ในด้านผลกระทบต่อป่าไม้นั้น ได้มีการพิจารณาการใช้พื้นที่เท่าที่จำเป็น โดยปรับลดพื้นที่หัวงาน ถนนทางเข้าโครงการ และถนนทดแทน และลดการใช้พื้นที่น้ำท่วมเหลือเพียงที่ระดับ +66.95 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ตลอดจนการวางแนวทางป้องกันและแก้ไขผลกระทบป่าไม้ ได้แก่ การนำไม้ออกจากพื้นที่โครงการ การปลูกป่าทดแทนและดูแลรักษา การคืนพื้นที่ป่าอนุรักษ์ การก่อสร้างฝายดักตะกอนในพื้นที่ต้นน้ำที่ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำ และการติดตามตรวจสอบพื้นที่ป่าไม้บริเวณรอบโครงการ”
ปัดประเด็นรังแกช้าง ยืนยันแหล่งน้ำชั้นดีสัตว์ป่า
สำหรับกรณีที่มีผู้ห่วงใยว่าจะเป็นการรุกรานที่อยู่ของช้างป่านั้น นายเฉลิมเกียรติกล่าวว่า จากการศึกษาที่มีการพบร่องรอยของช้างป่าจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไนยมายังพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น เนื่องจากช้างป่าเป็นสัตว์ชอบน้ำ ขณะที่พื้นที่ธรรมชาติไม่มีแหล่งน้ำเพียงพอ ดังนั้น หากมีโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จะกลายเป็นแหล่งน้ำชั้นดีให้แก่สัตว์ป่า ตัดความกังวลเรื่องของช้างป่าบุกรุกพื้นที่ชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรมได้ เนื่องจากมีการถอดบทเรียนจากโครงการอ่างเก็บน้ำแก่งหางแมวโมเดลจากมูลนิธิป่ารอยต่อ 5 จังหวัดนำมาปรับใช้ โดยกรมชลประทานจะสนับสนุนงบประมาณให้กรมอุทยานแห่งชาติฯ เป็นเวลา 15 ปี
พร้อมชดเชยที่ดินทำกิน จับมือ พม. สร้างบ้านมั่นคงชนบท
“สำหรับประเด็นการชดเชยที่ดินและทรัพย์สินของผู้ที่ได้รับผลกระทบและยังไม่มั่นใจเรื่องการดูแลรวมถึงค่าทดแทนที่เหมาะสมนั้น กรมชลประทานจะชดเชยที่ดินและทรัพย์สินตามมูลค่าจากการประเมิน ที่สำคัญก็คือ ชาวบ้านที่เสียสละที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินจะต้องได้ที่อยู่อาศัยในพื้นที่แห่งใหม่ ตามหลักการ ‘ไม่ทอดทิ้งประชาชนที่เสียสละ’ จึงได้เสนอแนวคิดแผนงานโครงการบ้านมั่นคงชนบท ซึ่งเป็นโครงการสนับสนุนการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนแห่งใหม่โดยกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมอาชีพ และส่งเสริมการเกษตรอย่างต่อเนื่อง”
รองอธิบดีกรมชลประทานได้สรุปถึงประโยชน์เมื่ออ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดก่อสร้างแล้วเสร็จ จะสามารถเก็บกักน้ำได้ 99.50 ล้านลูกบาศ์กเมตร ส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานประมาณ 87,700 ไร่ แบ่งเป็นการส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานศักยภาพลุ่มน้ำตอนบน (ท้ายอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด) 39,700 ไร่ ให้พื้นที่ชลประทานศักยภาพลุ่มน้ำตอนกลาง 48,000 ไร่ ช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำ สร้างความมั่นคงด้านน้ำให้ประชาชนในพื้นที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
