หลายคนคงเข้าใจนิยามของ ‘สุขภาพกายและสุขภาพจิต’ หรือภาพที่ใหญ่ขึ้นอย่าง ‘สุขภาพสังคม’ เพราะเป็นสิ่งที่มักคุ้นในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว แต่สำหรับ สุขภาวะทางปัญญา กลายเป็นเรื่องที่คนทั่วไปๆ ยังงุนงง ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว คือ สิ่งสำคัญที่เราควรเรียนรู้ให้รู้จักและสัมผัสให้ได้ เพื่อความสุขและสุขภาวะที่สมบูรณ์ของเรานั่นเอง
เพราะมองเห็นถึงความสำคัญเรื่อง ‘สุขภาวะทางปัญญา’ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. จึงเดินหน้าผนึกกำลัง 38 ภาคี เปิดเวทีแชร์ประสบการณ์ ความรู้ แนวทางด้านสุขภาวะทางปัญญา เพื่อเข้าถึงแก่นและปรับใช้ในชีวิตประจำวัน ภายใต้งานประชุมวิชาการระดับชาติ เครือข่ายความรู้สุขภาวะทางปัญญา ครั้งที่ 1 ธีม ‘สุขภาวะทางปัญญา : สุขภาพ จิตวิญญาณ และสังคม’
ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี ประธานที่ปรึกษาจัดประชุมครั้งนี้ แนะนำ 15 เส้นทางสู่สุขภาวะที่สมบูรณ์ของมนุษย์ ว่า ในภาพใหญ่แบ่งลักษณะได้ 3 ประการ คือ มีความสุขกว่าวัตถุ มีสุขจากค้นพบความจริง มีไมตรีจิตต่อเพื่อนมนุษย์และสรรพสิ่ง ซึ่งเข้าถึงได้จาก 1. ระลึกบรมสัจจะ 2. สัมผัสธรรมชาติ 3. ตถตา 4. เมตตา 5. กรุณา 6. ภาวนา 7. ทำจิตให้บันเทิง-มองในแง่ดี 8. สัมมาวาจา-สื่อสร้างสรรค์ 9. ไม่เบียดเบียน 10. ศิลปะ 11. เคลื่อนไหวร่างกายอย่างมีสติ 12. ทำงานด้วยจิตรู้ 13. ปฏิวัติสัมพันธภาพ รวมตัว ความเป็นชุมชน 14. ชีวันตาภิบาล-การตายดี และ 15. การเรียนรู้ที่ดี
“การมีสุขภาวะที่ดี ไม่เพียงแต่ไม่มีโรคเท่านั้น แต่สามารถบูรณาการทุกมิติทั้ง กาย จิต สังคม ปัญญา เข้าไว้ด้วยกัน ซึ่งเวทีประชุมฯ นี้ ถือเป็นการระดมความคิดที่มุ่งเป้าสู่การขับเคลื่อนสุขภาวะทางปัญญาด้วยระบบ โครงสร้าง นวัตกรรม เครื่องมือ ให้เกิดผลชัดเจนและประจักษ์” ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ พูดอย่างหนักแน่น
ด้าน ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เล่าว่า ปัจจุบันยังพบว่า การสร้างเสริมสุขภาวะทางปัญญามีข้อจำกัดในด้านความรู้ ความเข้าใจ และการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในระดับสังคมวงกว้าง เวทีสานพลังครั้งนี้ จัดขึ้นภายใต้แนวคิด ‘ปัญญาปฏิบัติ’ แบ่งเป็น 5 ประเด็นหลัก 26 ห้องย่อย เปิดพื้นที่สร้างการเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ปฏิบัติการ ใช้ สร้าง แบ่งปันความรู้ สนับสนุนคนทำงาน นักวิชาการ นักปฏิบัติ และผู้สนใจได้เข้าถึงแก่นของสุขภาวะทางปัญญาอย่างแท้จริง
“เป็นโอกาสอันดีที่ทุกภาคี ได้ขับเคลื่อนงานสุขภาวะทางปัญญาของไทย เพื่อก้าวสู่เป้าขยายผลการเชื่อมโยงองค์ความรู้ในระดับชาติ ทั้งการพัฒนานโยบาย พร้อมขยายเครือข่ายคนทำงานเพื่อส่งเสริมสังคมสุขภาวะทางปัญญาในอนาคต ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาสุขภาวะองค์รวมของประเทศในที่สุด” ผู้จัดการกองทุน สสส. พูดเสริม
ขณะที่ นพ.สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ ประธานมูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ และประธานการจัดงานฯ พูดถึงความพิเศษของงานประชุมฯ ในช่วงท้าย ว่า เป็นจุดเริ่มต้นการรวมพลังขับเคลื่อนงานพัฒนาสุขภาวะทางปัญญา (Spirituality Development) เพื่อสร้างกลไกการจัดการความรู้ แนวคิด หลักการ ทฤษฎี นวัตกรรมเครื่องมือต่างๆ ผ่านประสบการณ์การเรียนรู้ที่ผสมผสาน ทั้งความรู้จากการอ่าน ฟัง ปฏิบัติ นำไปสู่นโยบายที่สนับสนุนการพัฒนาสุขภาวะทางปัญญาของระดับปัจเจก รวมถึงการพัฒนาเชิงระบบต่อไป
เชื่อได้ว่าหากพลังของการขับเคลื่อนบนเวทีครั้งนี้สามารถก้าวสู่เป้าหมายได้สำเร็จ ประเทศไทยและสุขภาวะของประชากรไทยจะสามารถยกระดับไปสู่ผู้มีสุขภาวะดีไปอีกขั้น
